Reportage

In Leersum knakten de bomen als luciferhoutjes om. Wat was dit, een tornado?

Storm Vrijdagavond trok er noodweer over het land. Leersum werd het zwaarst getroffen. De schade is groot. „Binnen een seconde of dertig was het voorbij.”

Leersum, een dag na de zware storm.
Leersum, een dag na de zware storm. Foto Daniel Niessen

Ze hóórde het aankomen, zegt Betty Bresser, het noodweer dat vrijdagmiddag over Leersum trok. Rond sluitingstijd, om 17.30 uur, stapte ze naar buiten om de parasol van kledingwinkel Liesbeth’s Boetiek op te klappen. Vanaf de linkerkant werd het pikdonker. Dit is niet zomaar een beetje onweer, dacht ze. Maar het klónk vooral zo, ja, hoe zou je dat nou eens omschrijven? Ze komt uit op „onheilspellend.” Of zoals een bekende van Bresser het had genoemd: alsof een zware stoomlocomotief kwam binnenrijden.

Wat volgde was kort maar hevig: een extreme windvlaag trok een spoor van vernieling door het dorp op de Utrechtse Heuvelrug. Honderden bomen kwamen met wortels en al uit de grond of ze knakten om als luciferhoutjes, een deel daarvan tegen woningen aan.

Verschillende gasleidingen knapten en zes huizen raakten zo zwaar beschadigd dat ze onbewoonbaar zijn, meldde de Veiligheidsregio Utrecht – een aantal dat overigens in de loop van zaterdag naar beneden was bijgesteld. Dat er maar negen mensen (licht-)gewond raakten, wordt hier een dag later veelvuldig een wonder genoemd.

Zondag trekken de beschadigde bossen bij Leersum veel bezoekers. Maar omdat de situatie volgens Staatssbosbeheer levensgevaarlijk was, worden er dranghekken neergezet bij vijftig toegangen. Met het bordje „Verboden toegang” erop. Wie dat negeert, kan beboet worden.

Een valwind

Wat wás dit, vragen bewoners zich af. Een tornado? Of anders toch wel een ‘gewone’ windhoos? Nee, het is waarschijnlijk een valwind geweest zei weerman Marco Verhoef in het Achtuurjournaal, dat is te zien aan het patroon van de omgevallen bomen. Een officieel antwoord is er nog niet. Eerst wil het KNMI satellietbeelden en de omgevallen bomen verder bestuderen. Op zich past noodweer, door wrijving van warme en koude lucht, bij de tijd van het jaar, zegt een woordvoerder. Maar dat Leersum vrijdagmiddag getroffen is door „uitzonderlijk” zwaar weer, is wel duidelijk..


Foto Daniel Niessen
Een zware storm trok afgelopen avond over Leersum, veel bomen zijn beschadigt en verwoest
Foto Daniel Niessen

Foto Daniel Niessen

En zo snel als het begon, zo snel was het ook weer voorbij. „Binnen een seconde of dertig”, schat Bresser zaterdagmiddag, al bleef het daarna nog stevig hagelen en regenen. En naast zeer plotseling, was het slechte weer ook zeer lokaal. „Anderhalve kilometer verderop in Amerongen is er amper een blaadje van de bomen gewaaid.”

Vanaf kledingwinkel Liesbeth’s Boetiek die vrij van schade bleef, op de geraniums na, trok de windvlaag naar het noorden.

Gejank van kettingzagen

Die kant op, in de Koningin Julianalaan, staat Wim de la Mar, in schoenen met ijzeren neuzen, takken te harken bij zijn buren in de voortuin. Van alle kanten hoor je hier het gejank van kettingzagen die omgevallen bomen in stukken opdelen. Het zagen ging vrijdag tot midden in de nacht door, zegt hij.

Aan de overkant trekt De la Mars zwarte Citroën bekijks. Een grote eik boorde zich vrijdag in het dak, net tien minuten nadat zijn vrouw thuis kwam met de boodschappen, vertelt hij. De auto wordt veelvuldig vastgelegd door voorbijgangers. „Als je nou 10 euro per foto vraagt”, grapt een buurman die langsloopt. „Jaja”, zegt De la Mar, „dan heb ik zo een nieuwe.”

Maar het epicentrum van het noodweer is de Lomboklaan, nog iets verder noordwaarts. Iedere woning heeft hier wel schade opgelopen, lijkt het.


Foto Daniel Niessen

Foto Daniel Niessen
Het natuurgebied Boswachterij Leersum, na de storm.
Foto Sem van der Wal / ANP
Lees ook hoe onweersbuien de lucht weer schoonmaken

Op haar oprit staat Hilje Logtenberg-van der Grient, gestoken in tuinhandschoenen, samen met haar man een enorme stapel takken te verslepen. De helft van de dakpannen van hun witte huis is aan de ene kant weggeslagen, nu tijdelijk vervangen door oranje zeil. De boosdoener was niet één van de vele beuken langs deze laan, maar een eik in de achtertuin, die zijn kruin verloor in de wind. „Zó’n tak”, zegt ze met haar handen uit elkaar, „stak dwars door het dak heen”.

Aan de verslaggever wil ze trouwens nog even kwijt dat de bezorger van NRC Handelsblad vrijdag na het noodweer gewoon de krant kwam brengen. De vrouw had de storm doorstaan in een tuinhuis verderop. Logtenberg bood haar nog wat te drinken aan tegen de schrik en daarna had de bezorger, ondanks het feit dat ze haar enkel had bezeerd, haar weg vervolgd. Logtenberg-van der Grient begrijpt ook niet hoe ze dat nog had kunnen doen. „De hele straat lag vol bomen.”

Halve dak vermorzeld

Ondertussen rijden op de Lomboklaan vrachtwagens met stronken en tractoren met houtversnipperaars af en aan. Buurtbewoners en dagjesmensen wringen zich erlangs. De grootste trekpleister blijkt het pand aan het kruispunt, op nummer 1, waar een gezekerde man met een kettingzaag een grote boom te lijf gaat die een slaapkamer is binnengevallen en zowat het halve dak heeft vermorzeld.

Het is een indrukwekkend gezicht en een groepje jongens, dat bij de garage aan de overkant staat, heeft er voor de gelegenheid flesjes Corona en een zak Hamka’s bij gepakt.

Verderop zit een vrouw in een tuinstoel. Ze drinkt een papieren bekertje met fris. Wanneer de man met de kettingzaag een zwaar stuk stam afzaagt – waardoor de dakpannen rinkelen en het publiek zachtjes „oooh” zegt – slaat ze haar handen voor haar mond. Het blijkt haar huis te zijn.