Opinie

Europa moet Biden ondersteunen, maar niet op Biden leunen

Biden in Europa

Commentaar

Het was de hernieuwing van huwelijksgeloften waarvan je wist dat ie zou komen. Toen president Joe Biden eind vorige week aankwam in Europa voor een aaneenschakeling van topberaad met Europese partners stond al vast dat hem er veel aan gelegen was de banden met G7, NAVO en EU aan te halen om de spanningen van vier jaar Trump uit te wissen.

Herstel van het westers bondgenootschap maakte deel uit van zijn verkiezingsprogramma. Al een jaar geleden maakte Biden duidelijk dat de VS weer een leidende rol moeten nemen in een mondiaal verbond van democratische staten als antwoord op de macht van China en de agressie van Rusland. Het Westen, stelde Biden, moet aantonen dat democratie een waardevol en productief alternatief is voor autocratie.

Dus kwam Biden gewapend met warme woorden. De VS zijn terug op het wereldtoneel, liet hij weten, bereid om verantwoordelijkheid te nemen. De VS hebben Europa nodig, zei hij. De Europeanen namen de uitgestrekte hand gretig aan – en namen daarmee de verplichting op zich Biden in zijn streven naar een democratische renaissance te ondersteunen.

Het bleef niet bij woorden. De Europese Unie en de VS kwamen nader tot elkaar in een al bijna twintig jaar durend conflict over subsidies in de vliegtuigbouw en de EU schortte in een ander handelsconflict sancties op Amerikaans staal en aluminium op om onderhandelingen een kans te geven. Daarnaast kwamen de twee blokken gezamenlijke werkgroepen overeen over handel, klimaat, visa, groene energie, technologie en Covid-19.

Ook het beleid ten aanzien van Rusland wordt in een werkgroep besproken, de houding tegenover China wordt gecoördineerd. Dat betekent niet dat daarmee discussies verstommen en alle meningsverschillen zijn opgeruimd. Op het gebied van internationale handel ligt er nog genoeg potentiële conflictstof tussen EU en VS.

Op de G7 kwam in het weekeinde ook nog eens een duidelijk verschil van inzicht aan het licht over de omgang met China. De VS en Japan staan een hardere koers jegens China voor dan Europa, dat niet van plan is zich voetstoots te laten inlijven in een anti-Chinese coalitie die de confrontatie zoekt.

De NAVO-vergadering werd niet, zoals de toppen met Trump, overschaduwd door de te lage defensie-uitgaven in Europa. Maar een groot aantal Europese landen voldoet nog steeds niet aan de NAVO-uitgavennorm van 2 procent van het bruto binnenlands product die in 2024 bereikt moet zijn. Het ligt voor de hand dat de kwestie vroeg of laat weer tot spanningen in het bondgenootschap zal leiden.

De demonstratie van westerse eensgezindheid kwam Biden goed van pas in zijn ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin. De relatie tussen het Westen en Rusland bevindt zich op een dieptepunt en contacten zijn er nauwelijks. Biden legde Poetin nog maar eens uit dat de schending van mensenrechten en cyberaanvallen op vitale delen van de Amerikaanse infrastructuur onacceptabel zijn. In het volgens beide kanten zakelijk verlopen gesprek werd afgesproken dat de ambassadeurs weer op hun posten zullen terugkeren en dat de mogelijkheden voor overleg over kernwapens en cyberveiligheid afgetast zullen worden. De komende drie tot twaalf maanden moet blijken of een rudimentaire dialoog haalbaar is, zei Biden nuchter.

Nu de VS zich weer sterk willen maken voor multilateralisme, democratie en mensenrechten doet Europa er goed aan Biden waar mogelijk te steunen. Europa hoeft de VS daarbij niet slaafs te volgen, bijvoorbeeld als commerciële belangen uiteenlopen. Maar nu de VS weer willen meedoen en zich zonder voorbehoud committeren aan de verdediging van Europa, kunnen Europese NAVO-landen het niet maken om beloften over defensie-uitgaven niet na te komen.

Daarnaast moet Europa ook voor ogen houden dat de window of opportunity wel eens heel klein zou kunnen zijn. In de VS liggen altijd tussentijdse verkiezingen om de hoek en de verkiezingsuitslag in november liet zien dat het Trumpisme niet had afgedaan. Er kan dus vrij snel weer een moment aanbreken waarop Europa zelfstandig een eigen koers moet varen. Het zou onvergeeflijk zijn als Europa het streven naar een grotere slagvaardigheid op het gebied van Buitenlandse Zaken en Veiligheid nu loslaat omdat de VS weer hun oude rol op zich hebben genomen. Europa moet Biden steunen, maar niet op Biden gaan leunen.