Een zorgzame man

Doodgravers zijn onzeker over hun vaderschap, weet . Hun kroost ligt in een kribbe van vlees.
Doodgraver Nicrophorus
Doodgraver Nicrophorus Foto iStock

Vaderdag is die dag in het jaar waarop kinderen gestimuleerd worden hun waardering te tonen voor de man die voor ze zorgt. Meestal is hij ook degene die dat nageslacht verwekt heeft, maar dat is lang niet altijd zo. Dat geldt ook voor doodgravers.

Doodgravers (Nicrophorus) zijn fraaie kevers die, zo doet de naam al vermoeden, kadavers begraven. Hun grondkleur is stemmig zwart, vaak met een tekening van oranje golven op de dekschilden. De antennen eindigen in knotsen. Daarmee kunnen ze voortreffelijk ruiken dat er ergens een dood lichaam ligt dat nodig opgeruimd moet worden. De geur van ontbinding werkt als een afrodisiacum: de kevers die eropaf zijn gekomen, paren enthousiast met elkaar. Bij insecten vertrekt de man daarna meestal, maar mannelijke doodgravers niet. Zij blijven om te helpen met de begrafenis.

Als het lijkje klein is, muis of mus, zijn er echter al gauw te veel van deze kevers. Dan wordt er gevochten om de buit. Mannen vechten met mannen en vrouwen met vrouwen, totdat er van elke sekse één winnaar overblijft. Zij vormen een stelletje en graven de grond rond en onder het kadaver weg zodat het de grond inzakt. Ondertussen verwerken ze het vlees tot een voedzame bal: het wordt ontdaan van veren of haren en gekauwd en weer uitgespuugd. Zo verteren ze het vast voor, terwijl schadelijke schimmels en bacteriën worden uitgeschakeld.

Naast de ondergrondse kamer waarbinnen ze de vleesbal hebben gedraaid, maken ze een gangetje. Daar legt de vrouwelijke doodgraver haar eieren. Die eieren bevrucht ze met zaad dat ze heeft opgeslagen toen ze paarde voordat ze aan het werk toog. En dat is niet noodzakelijkerwijs dat van de man die haar nu helpt haar nestje te bouwen. Want een nestje is het, of eerder een kinderkamer waarin een kribbe staat van vlees. De doodgravers hebben aan de bovenkant daarvan een kuiltje gemaakt. Als de keverlarven uit het ei komen, roept hun moeder hen daar naartoe met een tjirpend geluid. Ze zingt als het ware voor ze.

De zorg van de vader of stiefvader houdt niet op bij helpen klussen in de ondergrondse kinderkamer. Als de pasgeboren larven eenmaal in de eetbare kribbe zijn geklommen, moeten ze gevoed worden. Dat doet hun moeder vooral, maar als zij het te druk heeft, neemt de man die taak op zich. Als een larfje hem met opgeheven kop aanraakt, reageert hij door hem voorverteerd vlees te geven dat hij eerst heeft opgegeten en nu in de vorm van bruin vocht weer opbraakt. En hij likt de jongen schoon als ze vuil worden in hun kadaverkribbe. Die hollen de larven steeds dieper uit naarmate ze zelfstandiger kunnen eten. Maar ze blijven hun ouders regelmatig vragen om vloeibaar voedsel totdat ze verpoppen om de metamorfose te ondergaan naar volwassen kever.

Nooit wordt hun vader eens bedankt voor zijn goede zorgen. Doodgravers kennen geen Vaderdag. Maar zij kennen dan ook geen commercie die het kroost al weken van tevoren bestookt met reclames om die dankbaarheid te stimuleren.