Waarom er zoveel kinderen worden ontvoerd in Nigeria – en nog zeven vragen over het geweld in het land

Geweld in Nigeria Opnieuw hebben gewapende bendes tientallen kinderen ontvoerd in Nigeria. Het is maar één voorbeeld van het geweld dat Nigeria teistert. De regering-Buhari lukt het niet er iets aan te doen. Wat is er aan de hand?

Een demonstratie half juni in Lagos tegen het geweld in Nigeria, waarbij de staat als medeplichtige wordt gezien.
Een demonstratie half juni in Lagos tegen het geweld in Nigeria, waarbij de staat als medeplichtige wordt gezien. Foto Temilade Adelaja/Reuters

Voor de derde keer in drie weken hebben gewapende mannen in het noordwesten van Nigeria tientallen kinderen ontvoerd. Dit keer namen bandieten op donderdag in de deelstaat Kebbi tachtig meisjes mee en vijf leraren. De ontvoeringen maken deel uit van een golf van geweld in Nigeria waaraan president Muhammadu Buhari maar geen eind weet te maken.

1 Wat voor ontvoeringen zijn dit?

De federale regering heeft de controle in delen van het platteland in feite overgedragen aan militanten en criminelen. In navolging van wat de islamitische terreurgroep Boko Haram al veel langer doet in het noordoosten van het land, gingen de afgelopen twee jaar ook elders bandieten kinderen ontvoeren. Soms deden ze dat in samenwerking met leden van de veiligheidsdienst.

Door de betaling van losgeld is een bloeiende kidnapindustrie ontstaan. Volgens een recent rapport van SB Morgen Intelligence is er tussen 2011 en 2020 minstens 18 miljoen dollar losgeld betaald aan ontvoerders. Met de opbrengst worden vaak wapens gekocht die via poreuze grenzen in West-Afrika en de Sahel gemakkelijk worden verspreid.

2 Hoe begon dit geweld?

Sinds de opkomst in 2009 van de islamitische terreurgroep Boko Haram in het noordoosten heeft de onveiligheid zich verspreid over alle delen van het land. Aanvankelijk boekte onder Buhari het regeringsleger grote vooruitgang in de strijd tegen Boko Haram en veroverde het gebieden op de terroristen. Maar vorige maand alarmeerde Abubakar Sani Bello, gouverneur van de noordelijke deelstaat Niger, de natie met de opmerking dat de zwarte vlaggen van Boko Haram wapperen in dorpjes op drie uur rijden van de federale hoofdstad Abuja.

Lees ook dit artikel: De meedogenloze leider van Boko Haram is dood

3 Wat zijn de andere grote brandhaarden?

Overal in het land gaan Nigerianen gebukt onder geweld van terroristen, separatisten, bandieten en piraten. Ook lijden ze onder de strijd tussen etnische groepen en zich misdragende ordestrijdkrachten. Dat is verergerd onder Buhari, die sinds 2015 regeert: door de verscheidene, elkaar overlappende veiligheidscrises veranderde Nigeria van een zwakke staat in een mislukte staat.

Zo heb je veehouders en bandieten die grote schade aanrichten in het noordwesten en midden van het land. Gewapende bendes ontvoeren scholieren in het noorden; andere bandieten voeren overal in het land langs de hoofdwegen gewapende overvallen uit. In het olierijke zuidoosten vallen separatisten politiebureaus en gevangenissen aan.

De zwarte vlaggen van Boko Haram wapperen op drie uur van de hoofdstad Abuja

De voorlopige balans van de afgelopen zes maanden: ruim tweeduizend burgers werden gedood bij schermutselingen tussen etnische groepen, honderden werden ontvoerd en duizenden raakten ontheemd. Het door corruptie geplaagde leger en de veiligheidsdiensten zijn niet instaat de groeiende anarchie te stoppen.

4 Wat zijn de oorzaken?

Veel noordelijke deelstaten behoren tot de armste van het land. Woestijnvorming, overbegrazing en concurrentie over akkers hebben langlopende spanningen in het land verergerd in noordelijke en centrale regio's. Grote aantallen herders, soms vergezeld door bandieten, trekken naar het zuiden op zoek naar grasland en water, waar hun aanwezigheid leidt tot geschillen met akkerbouwers. Dat conflict tussen islamitische noorderlingen en christelijke zuiderlingen neemt soms etnische en religieuze dimensies aan.

5 Wat doen de autoriteiten?

Uit onvrede over het veiligheidsbeleid van de federale regering hebben gouverneurs van de deelstaten burgermilities opgezet. Dergelijke paramilitaire troepen werden eerder ingezet in de strijd tegen Boko Haram. Nu gebeurt dat in verscheidene gewesten. In het zuidwesten werd Amotekun opgericht, ‘luipaard’ in de lokale taal, in het zuidoosten Ebube Agu, wat fantastische tijger betekent. Dit soort slecht opgeleide strijdkrachten veroorzaakt vaak nog meer geweld en schendingen van mensenrechten.

Om het tij van onveiligheid te keren, verzocht Buhari tijdens een ontmoeting in april met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken om het hoofdkwartier van het U.S. Africa Command te verplaatsen van Duitsland naar Nigeria. Amerikaanse soldaten zouden inderdaad kunnen bijdragen aan de strijd tegen jihadistische groepen in het noorden, maar het uitroeien van de gewone criminelen kan niet door buitenlanders worden gedaan.

6 Hoe reageren de burgers?

Het land is veranderd in een oorlogszone en kan zonder buitenlandse hulp zijn problemen niet meer oplossen, zei Wole Soyinka onlangs. De noodkreet van deze activist, auteur en Nobelprijswinnaar wordt onderschreven door vele prominente intellectuelen, die niet meer geloven dat president Muhammadu Buhari de gewelddadige crisis kan oplossen.

Nigerianen die het geweld en de corruptie van de politie en het leger beu zijn, gingen vorig jaar massaal de straat op. De demonstranten riepen aanvankelijk op tot de afschaffing van de notoire Special Anti-Robbery Squad (SARS), een politie-eenheid die berucht is om haar gewelddadige optreden, maar al snel werden hun eisen uitgebreid naar algehele hervoming van de politie, een einde aan slecht bestuur en gerechtigheid voor slachtoffers van politiegeweld.

7 Wat heeft het recente verbod om Twitter te gebruiken hiermee te maken?

De jonge betogers gebruikten Twitter om zich te organiseren. Dat schoot de weinig dynamische, 78-jarige Buhari in het verkeerde keelgat. Hij liet veiligheidstroepen op betogers schieten en kondigde eerder deze maand een verbod af om Twitter te gebruiken.

In Nigeria mag niemand meer twitteren

Volgens Chioma Chioma Agwuegbo, hoofd van een techbedrijf in Abuja, is het verbod een manier om de jongeren het zwijgen op te leggen. „De president is oud en houdt geen gelijke tred met technologie en innovaties. Het verbod op Twitter laat zien dat de regering zich niet inlaat met haar burgers. Nigeria heeft het hoogste aantal niet-schoolgaande kinderen ter wereld en onthutsende statistieken over werkgelegenheid. Technologie en sociale media bieden mogelijkheden om deze verschrikkelijke aantallen terug te dringen. Maar nee, we hebben een nukkige regering die dergelijke platforms verbiedt.”

8 Wat voor oplossingen worden er zoal bedacht?

Om de ineenstorting van de staat te stoppen, willen sommige Nigerianen een soevereine nationale conventie organiseren om de staat van de grond te heropbouwen, met hervormingen van het federale staatssysteem. De katholieke bisschoppen van het land pleiten voor een ‘Topconferentie van Hoop’, een initiatief gesteund door de Orde van Advocaten en traditionele leiders. Burgergroepen willen een ‘Nationale Rouwdag’ afkondigen. Maar ook als hun wensen uitkomen, zal dat weinig veranderen zolang de erosie van het staatsapparaat niet afneemt.