Reportage

In nieuwe Haagse concertzaal is de klank helder en galmloos

Nieuw cultuurcentrum Amare Het Residentie Orkest repeteerde deze week weer aan het Spuiplein. Na zes jaar in het tijdelijke Zuiderstrandtheater heeft het orkest opnieuw een eigen zaal in centrum Den Haag.

In het nieuwe cultuurcentrum Amare in Den Haag probeert het Residentie Orkest zijn nieuwe thuisbasis uit. Aankomend chef-dirigent Anja Bihlmaier: „In het akoestiekloze Zuiderstrandtheater moest het orkest veel kracht zetten voor een behoorlijke klank. Deze zaal klinkt juist heel helder.”
In het nieuwe cultuurcentrum Amare in Den Haag probeert het Residentie Orkest zijn nieuwe thuisbasis uit. Aankomend chef-dirigent Anja Bihlmaier: „In het akoestiekloze Zuiderstrandtheater moest het orkest veel kracht zetten voor een behoorlijke klank. Deze zaal klinkt juist heel helder.” Foto Jorieke de Vet

Aan de ligging is niks veranderd. Precies waar tot 2015 de Dr. Anton Philipszaal lag, wordt op 1 juli na twee eerder uitgestelde data het cultuurcomplex Amare van architectenbureaus NOAHH en JCAU i.s.m. NL Architects opgeleverd. Met zijn hoge hal en lange roltrappen doet Amare binnen denken aan TivoliVredenburg in Utrecht, maar met 54.000 vierkante meter is het in oppervlakte bijna twee keer zo groot. Naast het Residentie Orkest en de grote nieuwe concertzaal (1.500 stoelen) vinden hier straks ook het Koninklijk Conservatorium (ook met eigen zaal, verhuizing in december) en het Nederlands Danstheater een nieuw onderkomen. Totale kosten: 223 miljoen euro, 46 meer dan begroot.

De officiële opening van Amare staat gepland voor november (Open Festival, 19 t/m 21/11). Maar vanaf september staan er al concerten gepland, waarvoor de kaartverkoop deze week van start is gegaan. Het Residentie Orkest neemt nu al een voorschot op de openingsopwinding. Na zes jaar in het akoestisch gortdroge Zuiderstrandtheater mag het orkest zijn nieuwe thuisbasis uitproberen. „Een historisch moment voor het orkest”, vindt orkestdirecteur Sven Arne Tepl. „Nieuwe zaal, nieuwe chef-dirigent, nieuwe fase.”

Kruising tussen schoenendoos en ei

De ruime zaal voelt intiem. Vormtechnisch oogt ze als een kruising tussen een schoenendoos en een ei, met balkons rondom op twee niveaus. De zaalstoelen zijn uitgevoerd in reflecterend, bleekgroen materiaal. Volgens akoestisch bureau Studio DAP in Parijs zorgt dat ervoor dat de zaal leeg hetzelfde klinkt als met publiek.

Op het podium spelen musici van het Residentie Orkest alvast de vingers warm. Dwars door de zaal loopt akoesticus Federico Cruz-Barney om aanpassingen te doen en vanaf alle denkbare plekken te luisteren. „Veel kun je doorrekenen, veel ook aanpassen”, zegt hij. „Maar er zijn altijd parameters die níét samenhangen met technische modellen en mogelijkheden. Musici moeten wennen aan een nieuwe zaal, zoals je ook moet wennen aan een nieuw muziekinstrument. Hoe lang strijk je, hoe zet je je vibrato in? Dat ontdekken en afstemmen kost tijd, minstens één concertseizoen. Vaak gaan orkesten vervolgens beter spelen. Dus pas na een jaar kun je je echt een indruk vormen van hoe deze zaal klinkt.”

Lees ook: Haags college stelde kosten voor cultuurcomplex Amare lager voor dan ze zijn

„Eén jaar? Eerder jaren!”, denkt aankomend chef-dirigent Anja Bihlmaier. „In het akoestiekloze Zuiderstrandtheater moest het orkest veel kracht zetten voor een behoorlijke klank. Deze zaal klinkt juist heel helder.”

Op het podium repeteert het orkest Tsjaikovski’s Vierde symfonie. Meteen is duidelijk: in deze zaal kun je prachtig zacht spelen. De nagalm is kort. Houtblazers komen opvallend welluidend over. Overal is de klank open, en helder inderdaad. En de musici vinden de omstandigheden op het podium ook veel beter, zeggen ze; je hoort elkaar én jezelf.

In de zaal luistert Anja Bihlmaier met een schuin hoofd toe om dan lenig over een rij lege rij stoelen naar voren te klimmen. „Ronder!”, roept ze tegen de koperblazers, „de klank moet relaxter. Het is nu too much, écht.”

Akoesticus Cruz-Barney laat de tien panelen boven het podium zakken: dat beïnvloedt de klank ook, net als de wanden van de zaal, die je met hulp van schuifwanden meer of minder dempend kunt afregelen.

Eind augustus komt het orkest hier opnieuw repeteren, dan definitief. Tot die tijd wordt alles afgewerkt. Scheveningen neemt dit weekend afscheid van het Zuiderstrandtheater; dat wordt daarna afgebroken om plaats te maken voor nieuwe appartementen.

Amare in Den Haag, eerste concerten met publiek: Gnawa Festival (11/9) en violiste Janine Jansen (16/9) Inl: amare.nl

Correctie (28 juni 2021): In een eerdere versie van dit stuk stond Jo Coenen vermeld als architect. Dat is incorrect. NOAHH is hoofdarchitect van het gebouw, samen met JCAU (Jo Coenen Architects & Urbanists). Ook heeft NL Architects meegewerkt aan het ontwerp. Hierboven is dat aangepast.