Het CDA wil nu graag goed in De Telegraaf staan

Weekboek formatie Rechtse partijen willen goed voor de dag komen in De Telegraaf. Het CDA lijkt de laatste tijd wel erg opzichtig te lonken naar de gunst van de krant.

Wopke Hoekstra op het Binnenhof maandag, kort voor een nieuw gesprek met informateur Mariette Hamer.
Wopke Hoekstra op het Binnenhof maandag, kort voor een nieuw gesprek met informateur Mariette Hamer. Foto Lex van Lieshout/EPA

VVD’ers schrokken zich rot toen ze op 1 november 2012 De Telegraaf op hun deurmat aantroffen. Op de voorpagina stond hun premier gebroederlijk zij aan zij met Karl Marx, de aartsvader van het communisme. „Marx Rutte”, luidde de kop. „Kampioen nivelleren.” Het kabinet met de PvdA was nog niet eens van start gegaan, of de VVD kreeg de eigen achterban over zich heen. Razendsnel greep de partij in. Het plan voor een inkomensafhankelijke zorgpremie, de aanleiding voor het kritische artikel, ging van tafel.

Wat de kranten over je schrijven, dat vinden partijen belangrijk. Maar geen krant heeft zoveel macht op het Binnenhof als De Telegraaf.

Deze week moest de Partij van de Arbeid eraan geloven. De PvdA had zich „zuur” opgesteld tijdens de formatiegesprekken met VVD, D66 en CDA, schreef de krant op basis van anonieme bronnen uit de VVD en het CDA. Zó zuur, dat GroenLinks de meest interessante linkse coalitiepartner leek te worden.

Veel PvdA’ers haalden hun schouders op. Ze hadden er al vaker slecht op gestaan in De Telegraaf. En hun achterban leest die krant nauwelijks, net zo min als kiezers van GroenLinks. Bij die partij verwachten ze doorgaans nog minder sympathie in de kolommen van De Telegraaf.

Voor rechtse partijen is het wél belangrijk om gunstig voor de dag te komen in die krant. Want De Telegraaf, zegt Henri Kruithof, is „anders dan andere kranten”. Kruithof was jarenlang hoofd voorlichting bij de VVD. „De Telegraaf is een actiekrant”, zegt Kruithof. Een krant die niet schroomt partij te kiezen. Dat heeft voordelen: De Telegraaf houdt van hard rijden, de VVD ook. De ophoging van de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur leverde de VVD veel lovende artikelen op. „Toen hebben we heel veel plezier van ze gehad”, herinnert Kruithof zich. „Maar je kunt ze ook enorm tegen je hebben.” Zie: ‘Marx Rutte’. En toen de premier vanwege zijn leugen over Omtzigt aan de rand van de afgrond bungelde, kopte de krant bij zijn portret: „Functie elders?”

Wat in De Telegraaf stond, kwam daarna uit de mond van CDA-leider Wopke Hoekstra

Eén partij leek tijdens de voorbije weken in de formatie wel erg opzichtig te lonken naar de gunst van De Telegraaf – en dat was niet de VVD. Wat het ene moment in De Telegraaf stond, leek het volgende moment uit de mond van CDA-leider Wopke Hoekstra te komen.

Een voorbeeld. Half mei signaleerde De Telegraaf dat de formatie maar traag vorderde. Tot dan toe had Hoekstra steeds gezegd dat het tijd was om „af te koelen”: om vooral níet te haasten. Maar op 18 mei klonk hij anders. „Ik hoop dat het Binnenhof genoeg is afgekoeld. De meeste mensen hebben er genoeg van”, zei Hoekstra na zijn bezoek aan informateur Mariëtte Hamer die dag. „Vooruit met de geit.”

Het past bij de strategie van de CDA, ook al is door het uitvallen van Pieter Omtzigt en de onthullingen die hij deed over de partij, de koers deze dagen niet even vast. Volgens het team rond Hoekstra loopt de weg naar boven via rechts: het CDA probeert de VVD rechts in te halen en zo een nieuw kiezerspubliek aan te spreken. En juist dat publiek leest vaak De Telegraaf.

PvdA en GroenLinks zien de koppen meer als boodschappen in geheimtaal die ze moeten ontcijferen: waarom staat dit nú in de krant? Waarom is dit gelekt?

Zo had een PvdA’er de theorie dat de uit VVD en CDA gelekte opmerkingen over de „zure” PvdA misschien wel waren bedoeld om de achterban van GroenLinks te verdelen. Als Jesse Klavers kiezers zouden lezen dat hij binnenskamers zó soepel was tegenover de rechtse partijen, zouden ze dan achter hem blijven staan?

Een ander dacht: misschien is het wel een poging van VVD en CDA om tijd te rekken, door te laten zien hoe moeilijk ze het aan de formatietafel hebben. Dan kunnen die partijen straks alsnog in het formatiebootje stappen met de twee linkse partijen.

Nee hoor, lacht Kruithof. Hij heeft een heel andere verklaring, veel simpeler. „Er staat wat er staat. VVD en CDA willen gewoon niet met PvdA én GroenLinks in één kabinet. En waarom zouden ze? Ze hebben ze numeriek niet allebei nodig.”

Rik Rutten