Opinie

Biden kan niet om Duitsland heen

In Europa

De Fransen zijn een beetje jaloers. Les Bleus mogen deze week de Duitse Mannschaft hebben verslagen op het voetbalveld. Maar in die ándere wedstrijd, om de aandacht en gunsten van de Amerikaanse president Joe Biden, vinden de Fransen dat Angela Merkel beter gescoord heeft dan Emmanuel Macron. „De doorstart van de transatlantische betrekkingen loopt via de Duits-Amerikaanse as”, schreef Sylvie Kauffmann, columnist van Le Monde, woensdag. „Biden heeft de Merkel-kaart gespeeld.”

Ze heeft gelijk. Maar als je in Europa iets wilt, kun je niet om Duitsland heen. Misschien wel militair, maar niet economisch en politiek. Biden heeft dat goed begrepen. Hij nodigde Merkel uit om als eerste Europese leider naar Washington te komen, in juli. Amerikaanse sancties tegen bedrijven die aan de gaspijplijn Nordstream 2 van Rusland naar Duitsland werken, worden opgeheven. Eerder kreeg Merkel de belofte dat Amerikaanse soldaten in Duitsland blijven – waarmee het besluit tot terugtrekking onder president Trump wordt teruggedraaid. Ook zorgde de kanselier, die vóór Bidens Europese trip topadviseurs naar Washington stuurde voor overleg, dat harde woorden over China uit gemeenschappelijke verklaringen werden afgezwakt.

Duitsland, dat de EU vlak voor Bidens aantreden nog gauw een investeringsverdrag met China door de strot duwde, is voor Washington het Europese sleutelland als het om China gaat. Niemand is economisch zo afhankelijk van China als Duitsland. Veertig procent van de Duitse auto’s wordt daar verkocht. Als Biden in Europa iets gedaan wil krijgen over China, moet hij dus niet Parijs bewerken maar Berlijn. Ten slotte: ook de verplichte 2 procent defensie-uitgaven voor NAVO-leden waar Trump Merkel mee kastijdde, verdween uit het slotcommuniqué. Heel zuur voor Frankrijk, dat deze 2 procent ongeveer haalt.

Trump beledigde Duitsland, Biden moet het terugwinnen

Het waren de Amerikanen die Duitsland na 1945 een centrale plaats gaven in de Europese eenwording. Zij waren het, die Frankrijk overhaalden zich met Duitsland en andere landen in een harnas van regels te hijsen, zodat Duitsland het continent nooit weer zo kon domineren. Dat was de enige manier om te voorkomen dat Frankrijk en Duitsland opnieuw oorlog zouden voeren en het continent nogmaals zouden verwoesten. Bouw je economieën op, zei Washington, lik je wonden, dan doen wij intussen de geopolitiek. Zo geschiedde, decennialang.

Mensen klagen vaak dat de EU traag, complex en stroperig is. Dat klopt. Besluiten zijn vaak tijdrovende compromissen die geen schoonheidsprijs verdienen. Maar mensen vergeten weleens hoe belangrijk het nog altijd is dat Duitsland is ingekapseld in het Europese verhaal. Daardoor kan dit enorme land minder aan zichzelf denken, en dat is voor ons allemaal goed.

Tijdens de Koude Oorlog focuste Amerika op Europa. Als er oorlog kwam, zou het op Europees grondgebied zijn. Nu is Amerika gefixeerd op China. Maar om Chinese rivaliteit het hoofd te bieden, heeft het bondgenoten nodig. Daarom kwam Biden op zijn eerste trip hierheen: om wat Trump verstoorde, te repareren. Trump beledigde Duitsland, Biden moet het terugwinnen. Zonder Duitsland kan hij de NAVO moeilijk versterken, weinig vuist maken tegen China, en Rusland niet in de tang houden. Heeft hij Duitsland mee, dan volgen andere Europese landen. Niet voor niets benoemde Biden net twee gerenommeerde Duitslandkenners, Karen Donfried en Julianne Smith, op prominente posten.

Hoe belangrijk de positie van Duitsland is, in een wereld vol schuivende panelen, begrijpt ook Ulrich Speck, een politiek analist die vroeger bij het German Marshall Fund voor Donfried werkte. Vanuit Berlijn is hij een dagelijks, buitenlandspolitiek nieuwsoverzicht begonnen, Morgenlage Außenpolitik. Gedegen, bloedserieus en gratis tot en met de Duitse verkiezingen. Lees het. Het doet ertoe, óók voor navelstarend Nederland.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.