VVD valt op met vurig betoog over EU in debat

Europadebat Corona en geopolitieke spanningen zorgden donderdag voor een andere toon in het jaarlijkse Europadebat in Kamer.

Europarlementariër Malik Azmani (VVD) pleitte voor het mogelijk maken van legale immigratie uit regio’s rond de EU.
Europarlementariër Malik Azmani (VVD) pleitte voor het mogelijk maken van legale immigratie uit regio’s rond de EU. Foto Bart Maat/ANP

Heeft corona de doorgaans eurosceptische ondertoon in het Europadebat aangetast? Daar leek het donderdag in de Tweede Kamer wel op. Tijdens het jaarlijkse debat over de ‘Staat van de EU’, waaraan zoals gewoonlijk zowel Kamerleden als Europarlementariërs meedoen, hielden regeringspartijen VVD en CDA onverwacht vurige pleidooien voor het sterker maken van de EU.

Europa is „het redelijke midden” tussen de dominantie van de VS en de machtshonger van China, zei Kamerlid Mustafa Amhaouch (CDA). „We worden gedwongen om met andere ogen naar onszelf te kijken”, zei Europarlementariër Malik Azmani (VVD). Behalve de pandemie stellen recente aanvaringen met Rusland (Navalny) en Wit-Rusland (vliegtuigkaping) de Europese daadkracht op de proef.

Lees ook: Staatskaping dwingt Den Haag tot scherpere morele koers

Vooral Azmani’s optreden was opmerkelijk. Als lid van de Tweede Kamer (2010-2019) verwierf de VVD’er faam met harde asielplannen. Donderdag pleitte hij voor het mogelijk maken van legale migratie vanuit de regio’s rondom de EU. Het huidige asielsysteem werkt vooral ‘illegaliteit’ in de hand en moet op de schop, zei hij. „Ik hoop niet dat uw partij u royeert na dit verhaal”, zei Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66).

Azmani sprak verder over de Conferentie over de Toekomst van Europa, een Europa-brede brainstorm die onlangs is begonnen. Dat het Nederlandse kabinet hier weinig werk van maakt, ergert Azmani. De VVD’er gaat dat daarom zelf doen, kondigde hij aan: hij wil een „roadshow” doen, om met voor- en tegenstanders van de EU te debatteren.

Ook opmerkelijk: aan het einde van het debat stonden onder twee moties vijf handtekeningen, van de vijf partijen die op dit moment nader tot elkaar proberen te komen aan de formatietafel: VVD, CDA, D66, PvdA en GroenLinks. Op het gebied van EU-beleid botert het kennelijk al goed.

In april presenteerde het kabinet de jaarlijkse Staat van de Europese Unie, een document waarin wordt teruggeblikt op de belangrijkste ontwikkelingen in Europa. Het debat daarover begon donderdag op bijzondere wijze. Kamervoorzitter Vera Bergkamp hield een eerbetoon aan de onlangs overleden VVD’er Hans van Baalen, jarenlang een belangrijke stem in Brussel en Den Haag.

Lees ook: Hans van Baalen, de ‘rechtsbinnen’ van de VVD die nooit minister werd

Interrupties toch toegestaan

Daarna kwam Bergkamp met een verrassend voorstel. Bij het jaarlijkse EU-debat zijn interrupties van of door deelnemende Europarlementariërs doorgaans niet toegestaan. Het maakt de debatten wat stijf en is een terugkerende bron van frustratie. Op veler verzoek besloot Bergkamp om ruimte te maken voor een „enkele feitelijke vraag”. PVV en SGP maakten bezwaar: ze zien hierin de opmaat naar een grotere rol van Europarlementariërs in Den Haag. Hoe dan ook: het besluit maakte het debat levendiger.

Europarlementariër Esther de Lange (CDA) was kritisch over de Europa-nota van het kabinet, waarin ze „een rigide houding” had bespeurd. Na alle gebeurtenissen van het afgelopen jaar volhouden dat gezondheidszorg een nationale competentie is, vond ze moeilijk te begrijpen. „Soms is het net alsof Nederland met een oude bril naar de wereld kijkt.”

Kamerlid Kati Piri (PvdA) hekelde de Nederlandse opstelling inzake het Europese Herstelfonds, de 750 miljard euro waarmee de Europese economie na de coronacrisis in een stroomversnelling moet worden gebracht. De eerste plannen van andere EU-landen zijn al goedgekeurd door de Europese Commissie. Nederland wordt in beslag genomen door de formatie en heeft nog geen plan ingediend. Piri noemde dat „genant”.