Reportage

Een paar technisch mindere spelers? Alsof je elf Messi’s nodig hebt bij Oranje

De techniek van Oranje Technisch minder begaafde spelers als Marten de Roon of Denzel Dumfries krijgen kritiek, maar topvoetbal draait om effectiviteit.

Marten de Roon (rechts) in duel met de Oostenrijker Michael Gregoritsch.
Marten de Roon (rechts) in duel met de Oostenrijker Michael Gregoritsch. Foto Koen van Weel/AP

Denzel Dumfries van alle kanten, in tien minuten. Dat was het begin van de EK-wedstrijd tussen Nederland en Oostenrijk. Na drie minuten doorstoten op de rechterflank, maar dan de bal twee keer moeten controleren waardoor de aanval mislukt. In de zesde minuut een bal lukraak naar voren schieten – niemand die er iets mee kan. Maar dan, na tien minuten, doorgaan op een aanval die voorbij lijkt. Neergehaald door David Alaba. Penalty. Onbehouwen. Onbeholpen. Beslissend.

Altijd hebben ze moeten vechten tegen vooroordelen: Denzel Dumfries, Marten de Roon en Wout Weghorst. Zelfs nu ze op het EK basisspeler zijn – en tegen Oostenrijk wordt meteen duidelijk waarom. Weghorst laat ballen van zijn voet schieten, De Roon pakt een bal af, weet niet wat hij moet doen en schiet dan maar hard naar voren.

Lees ook: Nederlands elftal wint van Oostenrijk en gaat als groepswinnaar naar achtste finale

„Als De Roon veel aan de bal is, moet je hem eigenlijk wisselen”, zei voormalig aanvaller Pierre van Hooijdonk op tv tijdens de oefenwedstrijd tegen Georgië. Weghorst werd na de EK-wedstrijd tegen Oekraïne – waarin hij scoorde – door VI-columnist Nico Dijkshoorn neergezet als „opgestoken middelvinger naar de Cruijff-school”. Oud-voetballer René van der Gijp zei over Dumfries: „Als een voorzet aankomt, is het geluk.”

Marten de Roon zuchtte even, toen hem ernaar werd gevraagd. Al jaren hoort hij dat ánderen op zijn plek moeten spelen, vertelde hij. Donny van de Beek, Davy Klaassen, Ryan Gravenberch – hij had het allemaal voorbij horen komen. De Roon: „Ik sta er echt niet om mijn leuke karakter of uiterlijk. Ik mag ook zeggen wat ik van mezelf vind. Misschien ben ik wat te lief geweest.” Dumfries bracht het nog rustiger: „Mijn voorzet is af en toe niet zo goed, maar ik denk dat ik best een goede bal kan geven.”

Op z’n Frenkie de Jongs

Praten over voetbal met technische vaardigheden als middelpunt van alles is ontzettend Nederlands, vindt René Meulensteen. Hij is assistent-bondscoach van Australië en voormalig (techniek)trainer bij onder meer Manchester United. „We zijn van het dominante voetbal en beoordelen alles met het oog op het creatieve, frivole. Spelers als Frenkie de Jong, Memphis Depay en Georginio Wijnaldum passen in dat stramien. Als een speler technisch wat minder begaafd is, valt het hele land erover.”

Frenkie de Jong dribbelt tegen Oostenrijk vier man voorbij – op z’n Frenkie de Jongs. Het doet aan Cruijff denken en dat is meteen te merken aan het publiek. „Wo-how!” Zo ziet Oranjepubliek het graag. Minder technische spelers zijn al snel ‘on-Nederlands’. Als het niet lukt, wordt al snel over Cruijff gesproken, totaalvoetbal, het WK van 1974.

René Meulensteen ziet ook wel de technische tekortkomingen van spelers zoals Dumfries, De Roon en Weghorst. Het klópt ook wel, zegt hij, dat ze minder begaafd zijn dan sommige spelers die op de bank zitten bij Oranje (Berghuis, Malen, Klaassen). Maar, zegt Meulensteen: daar gáát het niet om.

Marten de Roon en de Oostenrijker Michael Gregoritsch vechten weer een duel uit. Foto Pieter Stam de Jonge/ANP

Topvoetbal, vertelt hij, draait om effectiviteit. Dumfries is gevaarlijk als hij in de ruimte wordt aangespeeld. Dus daar is de tactiek van Nederland op gericht. Er wordt nagedacht over de manier waarop tegenstanders reageren bij een bepaalde spelopbouw (‘rotatie’), met het doel om verdedigers weg te lokken van de rechterflank. Dan kan Dumfries opstomen.

In de eerste groepswedstrijd tegen Oekraïne lukte dat vaak. Geen speler van Oranje kreeg zo vaak de bal in het strafschopgebied van de tegenstander als Dumfries. Hij maakte ook nog eens de winnende goal. Tegen Oostenrijk, dat met meer verdedigers speelde, ging het wat minder soepel. Maar bij de 1-0 had Dumfries een hoofdrol en hij maakte zelf de 2-0, door alert mee te lopen bij een uitbraak. „Er kunnen misschien een paar voorzetten verkeerd gaan, maar via Dumfries ontregelt Oranje de tactiek van de tegenstander. Dat is heel waardevol en daardoor is zijn mindere basistechniek niet zo belangrijk”, zegt Meulensteen.

Geen elf Messi’s

Nee, elf Messi’s zijn het niet bij Oranje, zegt Alfons Groenendijk, de ex-trainer van onder meer ADO Den Haag en Jong Ajax. Hij bekijkt zoveel mogelijk trainingen van het Nederlands elftal. „Maar dat is ook niet nodig. Werkpaarden moet je ook hebben”, zegt Groenendijk. Dus als De Roon, zoals in de eerste helft tegen Oostenrijk, een bal afpakt door zijn lichaam perfect te gebruiken en een eenvoudig passje geeft is dát hoe je hem zou moeten beoordelen, vindt Groenendijk.

Lees ook: Een toptransfer maken na dat ene doelpunt op een EK, dat is iets van vroeger

Bovendien is het deels overdreven dat deze spelers een matige techniek hebben, vinden de trainers. Juist bij trainingen en in de warming-up van wedstrijden is goed te zien hoe makkelijk ze spelen. Bij het opwarmen voor de wedstrijd tegen Oostenrijk geeft Dumfries een hakballetje op Patrick van Aanholt, draait zich snel om en kaatst vervolgens precies in de loop. De Roon schiet uit de draai een bal hard en gevoelvol in de verre hoek. Weghorst chipt de bal bij een positiespelletje in een hele kleine ruimte over Daley Blind heen. In de wedstrijd zet hij Memphis Depay met een knappe kaats alleen voor de keeper.

De ‘on-Nederlandse’ voetballers van Oranje profiteren ook van een eeuwenoude (voetbal)wet. Die van de sympathie voor de underdog. Weghorst wordt de laatste tijd veel toegezongen. Doordat hij zo vreselijk hard werkt, onverzettelijk is, misschien juist omdat hij niét gepolijst is. Dumfries roept sympathie op, omdat hij tijdens het WK van 2014 nog bij de amateurs speelde. Heerlijk herkenbaar, als je op de tribune zit met een biertje.

Althans, zo lang het goed gaat, zoals tijdens dit EK, nu Oranje groepswinnaar is na de 2-0 zege op Oostenrijk. Weghorst en De Roon werden gewisseld: luid applaus. Maar juist deze spelers zijn zich ervan bewust dat zíj de hoon over zich heen krijgen als Oranje niet meer zou winnen. De Roon heeft er al een oplossing voor, vertelde hij: „Ik lees en bekijk gewoon zo weinig mogelijk over mezelf.”