Laatste nieuws coronacrisis

Gratis test voor ongevaccineerde reizigers in juli en augustus

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog van vrijdag 18 juni over de ontwikkelingen rondom het coronavirus is afgesloten.

Lees hier verder in het blog van zaterdag 19 juni.

‘Delta-variant al verantwoordelijk voor 10 procent van besmettingen steden’

Het RIVM schat dat de Deltavariant van het coronavirus in grote steden al verantwoordelijk is voor zo’n 10 procent van de besmettingen. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zei vrijdag tijdens de coronapersconferentie dat het waarschijnlijk is dat de variant uiteindelijk de boventoon gaat voeren in het aantal besmettingen. De Jonge sprak van „een race tegen de klok” om in korte tijd zoveel mogelijk mensen te vaccineren en zo de nog besmettelijker geachte variant tegen te gaan.

Volgens de WHO is de Deltavariant wereldwijd al meer en meer de overhand aan het nemen als het gaat om het aantal besmettingen. De coronavariant werd eerder dit jaar voor het eerst geregistreerd in India. In het Verenigd Koninkrijk zou de variant inmiddels goed zijn voor 99 procent van alle coronagevallen.

Lees ook: Beschermen vaccins tegen de Deltavariant van het coronavirus?

Lissabon op slot en versoepelingen in België

Een overzicht van het coronanieuws in het buitenland:

  • In de Portugese hoofdstad Lissabon gelden vanaf vrijdagmiddag zeer strenge beperkingen in respons op het snel toenemende aantal coronabesmettingen. Zo mogen inwoners het gebied niet uit zonder geldige reden en wie buiten Lissabon woont kan de stad niet zomaar in. Voor toeristen geldt een uitzondering. De meeste nieuwe besmettingen in Portugal, waar de situatie juist onder controle leek, zijn gemeld in Lissabon en autoriteiten denken dat de stijging komt door de aanwezigheid van de Delta-variant van het coronavirus.
  • In België zijn vrijdag nieuwe versoepelingen aangekondigd die vanaf zondag 27 juni in zullen gaan. In de horeca mogen mensen met acht mensen aan tafel, waar dat eerst nog met vier was. Ook thuis mogen mensen nu acht in plaats van vier mensen ontvangen. Horecagelegenheden mogen daarnaast anderhalf uur langer openblijven, tot 01.00 uur ’s nachts. Op vrijdag werden er 671 nieuwe besmettingen gemeld in België. Er liggen nog 555 coronapatiënten in de Belgische ziekenhuizen, waarvan 236 op de intensive care.
  • Het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid heeft een einde gemaakt aan een akkoord met Israël over de ruil van coronavaccins. Eerder op vrijdag werd bekend dat Israël een miljoen Pfizer-vaccins richting Gaza zou sturen en eenzelfde aantal in september of oktober terugkrijgen. De vaccins van Israël zouden echter deze maand al over de datum geraken, waardoor de Palestijnse autoriteiten naar eigen zeggen niet genoeg tijd hebben ze te gebruiken. De eerste vaccins uit Israël zijn inmiddels weer retour gestuurd.

Gratis test voor mensen die in juli of augustus naar buitenland reizen

Mensen die in juli of augustus vanuit Nederland een reis maken naar het buitenland kunnen zich gratis laten testen op het coronavirus. Dat schrijft demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer. Een meerderheid in het parlement was al voor een gratis test voor reizigers in de zomer.

De gratis test is bedoeld voor mensen die nog niet volledig zijn gevaccineerd en die verplicht zijn zich te laten testen. Volgens het kabinet zullen er de komende twee maanden maximaal 3,5 miljoen testen nodig zijn voor reizigers. Dat kost de staat naar verwachting 250 miljoen euro.

Incheckbalie op Schiphol Airport. Foto Koen van Weel/ANP

Supporters kunnen achtste finale EK op scherm in café volgen

De aangekondigde versoepelingen gaan in op 26 juni en op die dag beginnen de achtste finales van het EK Voetbal. Als het aan het kabinet ligt kunnen supporters deze wedstrijden in cafés en op terrassen kijken. Eerder was er nog sprake van dat grote schermen niet toegestaan werden om grote mensenmassa’s te voorkomen.

Cafés die grote schermen ophangen moeten zich aan de anderhalvemeterregel houden en anders toegangsbewijzen, zoals negatieve testen, vragen aan hun bezoekers. Nederland verzekerde zich gisteren dankzij een 2-0 overwinning op Oostenrijk voor een plek in die achtste finales. Op zondag 27 juni speelt het Nederlands elftal in Boedapest tegen een nog onbekende tegenstander.

De Jonge: iedereen geboren in 2003 kan vanaf zaterdag een vaccinatie inplannen

Iedereen die in 2003 geboren is kan vanaf zaterdag vanaf 10.00 uur een afspraak maken om gevaccineerd te worden. Dat heeft demissionair minister Hugo de Jonge laten weten bij een persconferentie.

De Jonge noemde aanstaande zaterdag een „belangrijk moment” omdat dit volgens hem betekent dat iedere volwassen Nederlander tegen half juli een eerste prik tegen corona gehad kan hebben.

Rutte: we zijn er bijna, maar nog niet helemaal

Rutte noemt de huidige fase „een bijzonder moment”. Volgens de demissionair premier ligt de nadruk nu op wat weer kan „en dat hebben we met elkaar verdiend door ons massaal te laten vaccineren.”

„We zijn er bijna, maar nog niet helemaal”, benadrukt Rutte. „Laat ons voorzichtig en alert blijven, zeker als u in het buitenland op vakantie gaat. Varianten blijven zich aandienen en kunnen snel om zich heen grijpen. Natuurlijk maken vaccinaties het grote verschil met vorig jaar, maar een gewaarschuwd mens telt voor twee.”

Anderhalve meter de norm, mondkapjesplicht verdwijnt (bijna overal)

Anderhalve meter blijft de norm, mondkapjes blijven alleen verplicht op plekken waar die afstand niet bewaard kan worden, zoals in het openbaar vervoer. Dit zijn de aangekondigde versoepelingen:

  • In het openbaar vervoer, op luchthavens en in het voortgezet onderwijs blijven mondkapjes verplicht, maar op andere plekken vervalt de mondkapjesplicht, mits er anderhalve meter afstand gehouden kan worden.
  • Ook het thuiswerkadvies vervalt en werknemers mogen weer naar kantoor komen, wederom op voorwaarde dat daar anderhalve meter afstand gehouden kan worden.
  • Winkels, horeca en culturele instellingen mogen weer open onder reguliere openingstijden. Op alle plekken blijft de anderhalvemeterregel gelden, tenzij men gebruikt maakt van negatieve testen als toegangsbewijs. Sportwedstrijden zijn ook weer toegestaan, met publiek.
  • Er geldt geen beperking meer voor het aantal mensen dat thuis ontvangen mag worden. Ook buiten geldt er geen maximum meer voor het aantal mensen dat mag samenkomen.
  • Supermarkten en winkels mogen weer na 22.00 uur alcohol verkopen. Ook mag er in openbare ruimtes weer geschreeuwd en gezongen worden.

Voor evenementen of plekken waar een negatieve test als toegangsbewijs gebruikt wordt, geldt geen anderhalvemeterregel. Vanaf 23 juni komen er naast de negatieve test twee andere mogelijkheden die als toegangsbewijs gebruikt kunnen worden: een vaccinatiebewijs of een herstelbewijs. In de CoronaCheck-app zullen deze bewijzen zichtbaar worden.

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tijdens een persconferentie. Het kabinet kondigt versnelde versoepelingen van de coronamaatregelen aan. Foto Remko de Waal/ANP

Rutte: stap vier uit openingsplan eerder zetten

„We kunnen stap vier uit het openingsplan een paar dagen eerder zetten - en er kan zelfs meer dan we eerder dachten.” Dat zei demissionair premier Mark Rutte bij de persconferentie over de coronamaatregelen. Rutte zei dat daarmee de hoop en verwachting op een mooie zomer nu uitkomt. Volgens Rutte bieden de coronacijfers de ruimte voor versoepelingen, die tijdens de persconferentie aangekondigd zullen worden.

Belgische rechter: AstraZeneca hoeft minder doses te leveren dan Europese Commissie eiste

In de rechtszaak die de Europese Commissie tegen AstraZeneca aanspande, is de Belgische rechter niet meegegaan in de eis van de Commissie. Vrijdag oordeelde de rechtbank in Brussel dat AstraZeneca de Europese Unie vóór 27 september van 80,2 miljoen vaccindoses moet voorzien – een aanzienlijk soepeler verplichting dan de 300 miljoen doses die de Commissie van het bedrijf eiste. De uitspraak is een voorlopig vonnis in een zaak die in september waarschijnlijk weer verder gaat.

Eind april besloot de Commissie AstraZeneca voor de rechter te slepen, om de farmaceut zo te dwingen zich aan haar contractuele verplichtingen te houden. Waar het bedrijf de EU in het eerste kwartaal had moeten voorzien van 100 miljoen doses, werden dat er in de praktijk slechts 30 miljoen. En ook in het tweede kwartaal bleven de leveringen fors achter bij de in het contract afgesproken aantallen. Het moesten 300 miljoen doses zijn, het waren er circa 70 miljoen.

Daarmee moet AstraZeneca nu nog circa 10 miljoen doses leveren om aan dit vonnis te voldoen en een dwangsom te ontlopen. Het bedrijf haalde de uitspraak vrijdagmiddag in een verklaring binnen als een overwinning en benadrukte al veel sneller aan de eis te zullen voldoen.

Maar ook de Commissie toonde zich tevreden. De Commissie-advocaat onderstreepte vrijdag tegenover journalisten dat de rechter in principe meegaat met haar argument: dat AstraZeneca zich niet kan vrijpleiten door te zeggen alleen zijn „redelijke best” te hoeven doen. Belangrijker nog: de rechter gebiedt AstraZeneca ook gebruik te maken van haar Britse fabrieken om te voldoen aan haar contractuele verplichtingen. Dat kan er de komende tijd toe leiden dat er meer vaccins vanuit het Verenigd Koninkrijk richten de EU zullen komen.

Of de vaccins uiteindelijk nog in de EU gebruikt zullen worden valt te betwijfelen: de meeste EU-landen vaccineren inmiddels vrijwel uitsluitend met andere vaccins, en de kans dat de vaccindoelen worden gehaald voordat de AstraZeneca-vaccins arriveren is niet gering. Daarom benadrukt de Commissie ook graag dat de zaak vooral om het principe gaat. Bovendien kunnen de vaccins gebruikt gaan worden om te doneren aan armere landen.

918 nieuwe positieve tests geregistreerd bij RIVM

In de afgelopen 24 uur zijn door het RIVM 918 nieuwe coronabesmettingen geregistreerd. Dat zijn er 153 minder dan op donderdag, toen het instituut melding maakte van 1.086 positieve tests. In de afgelopen 24 uur werden er daarnaast twee doden door de gevolgen van het coronavirus gemeld, één minder dan een dag eerder. Sterfgevallen worden vaak met vertraging doorgegeven en deze slachtoffers zijn niet allemaal daadwerkelijk in het afgelopen etmaal overleden.

Rutte: koning ‘baalt zelf ontzettend’ van overtreden coronaregels

Koning Willem-Alexander „baalt zelf ontzettend” van het overtreden van de coronaregels bij een bezoek aan Den Haag donderdag. Dat heeft demissionair premier Rutte vrijdag laten weten aan persbureau ANP.

Koning Willem-Alexander kwam donderdag onverwachts langs in de Marktstraat in Den Haag, die uitbundig versierd is met oranje attributen vanwege het Europees kampioenschap voetbal. De straat is door een bouwmarktketen uitgeroepen tot ‘mooiste Oranjestraat’ van Nederland. Tijdens zijn bezoek hield de koning geen anderhalve meter afstand en schudde hij handen met meerdere buurtbewoners.

Volgens Rutte was vooraf „alles erop gericht” om de coronamaatregelen te handhaven, maar werd het snel druk. „Daardoor was het uiteindelijk niet mogelijk de 1,5 meter te houden”, zegt Rutte daarover. Dat de koning handen heeft geschud noemt de premier „niet goed, maar op een gegeven moment is het ook niet te houden, weet je.” Rutte heeft zelf niet met de koning over het voorval gesproken, maar Willem-Alexander heeft contact gehad met de Rijksvoorlichtingsdienst.

Op de Marktweg in Den Haag kwam de koning donderdag voor de wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Oostenrijk onaangekondigd langs om de oranje versieringen van die straat te bewonderen. Het werd snel druk in de straat, waar ook de Haagse burgemeester Jan van Zanen was.

„Ja, dat kan gebeuren”, vat Rutte zijn eigen gevoelens over de situatie samen. „Het is op zich niet goed, maar laten we het niet te zwaar maken. Het is niet zo bedoeld.”

Inwoners van de straat dachten dat alleen de Haagse burgemeester Jan van Zanen op bezoek zou komen. Met zijn bezoek wilde de koning de saamhorigheid van miljoenen Oranjefans in Nederland vergroten, schrijft het Koninklijk Huis op Twitter.

Versoepelingen op komst: wat wordt verwacht op de coronapersconferentie?

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) houden om 19.00 uur vanavond een persconferentie waarbij naar verwachting nieuwe versoepelingen van de coronamaatregelen aangekondigd zullen worden. In de afgelopen dagen zijn meerdere versoepeling reeds uitgelekt:

  • De mondkapjesplicht zal waarschijnlijk verdwijnen vanaf 26 juni. Alleen in het openbaar vervoer blijven mondkapjes nog verplicht, in bijvoorbeeld winkels en supermarkten hoeft geen mondbescherming meer gedragen worden.
  • Vanaf volgende week zaterdag verdwijnt het verplichte thuiswerken. Werknemers kunnen weer naar kantoor komen, op voorwaarde dat daar anderhalve meter afstand gehouden kan worden.
  • Mensen mogen thuis weer meer gasten ontvangen: het maximale aantal bezoekers gaat naar acht. Ook de horeca mag meer gasten ontvangen: indien er ruimte genoeg is mogen restaurants tot honderd gasten ontvangen. Culturele instellingen zullen naar verwachting ook meer publiek mogen toestaan.
  • De openingstijden van de horeca worden verruimd tot middernacht en discotheken en nachtclubs mogen, onder voorwaarde dat er met toegangstesten gewerkt wordt, de deuren weer openen.

De persconferentie op vrijdagavond zal gevolgd worden in dit blog van NRC vanaf 19.00 uur.

Veertig coronapatiënten minder in ziekenhuizen

In de Nederlandse ziekenhuizen liggen op vrijdag 533 mensen als gevolg van een coronabesmetting. Dat zijn er veertig minder dan een etmaal eerder, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Van de 533 patiënten liggen er 218 op de intensive care, een afname van acht ten opzichte van donderdag. Op de overige verpleegafdelingen liggen nu 315 coronapatiënten.

Onderzoek: geen integriteitsschendingen bij mondkapjesdeal

Forensisch accountants hebben geen aanwijzingen gevonden voor mogelijke integriteitsschendingen bij de mondkapjesdeal tussen het bedrijf van Sywert van Lienden en de inkooporganisatie van de overheid, het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH). Dat schrijft demissionair minister Tamara van Ark (Volksgezondheid, VVD) vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Van Ark had om het onderzoek gevraagd nadat er „mogelijke onregelmatigheden” waren geconstateerd na een reguliere interne controle over het jaar 2020. Dat was nog voor de Tweede Kamer een onderzoek wilde instellen naar de mondkapjesdeal met Van Lienden. Het onderzoek had als doel om te kijken naar de overeenkomst tussen het bedrijf van Van Lienden en het LCH. Het richtte zich slechts in beperkte mate op de vraag of en hoe het ministerie van VWS een rol heeft gespeeld bij de deal.

Uit onderzoek van de NOS zou vrijdag blijken dat het ministerie van Volksgezondheid zelf de mondkapjesdeal ter waarde van 100,8 miljoen euro met Sywert van Lienden heeft voorgesteld en mondeling goedgekeurd. De bewuste deal zou destijds door topambtenaar Mark Frequin van het ministerie telefonisch zijn goedgekeurd. Dat meldt de NOS op basis van het rapport van forensisch accountants en eigen aanvullend onderzoek.

Van Ark schrijft in de brief dat er nog een tweede, onafhankelijk onderzoek uitgevoerd zal worden. Dat zal breder zijn en gaan over het volledige inkoopbeleid van LCH. De eerste resultaten worden op 1 september verwacht.

Politiek commentator en ondernemer van Lienden heeft vorig jaar twee deals gesloten met de overheid om uit China geïmporteerde mondkapjes te leveren. Hij zou dat hebben gedaan zonder winstoogmerk, maar onlangs kwam naar buiten dat hij en zijn twee zakenpartners bijna twintig miljoen euro aan de verkoop hebben overgehouden.

Israël stuurt miljoen coronavaccins naar Palestijns gebied, helft Duitsers zeker één keer geprikt

Een greep uit het coronagerelateerde nieuws uit het buitenland.

  • Israël is van plan zeker 1 miljoen coronavaccindoses te delen met de Palestijnse Autoriteit. Dat heeft de nieuwe Israëlische regering van premier Naftali Bennett vrijdag bekendgemaakt, melden internationale persbureaus. De schenking moet bijdragen aan de vaccinatiecampagne in de Westelijke Jordaanoever en Gaza. Wanneer de Palestijnen de eerste lading vaccindoses kunnen verwachten, is niet duidelijk. De organisatie Artsen voor Mensenrechten Israël noemt de donatie „te weinig en te laat” vooral omdat de vaccins „a; bijna over hun houdbaarheidsdatum heen zijn”. Israël oogstte begin dit jaar wereldwijd lof door de voortvarende vaccinatiecampagne, maar kreeg kritiek op het beperken van de doorvoer van vaccins naar de Westelijke Jordaanoever en Gaza. Zo’n 55 procent van de Israëlische volwassenen is volledig gevaccineerd - in Palestijns gebied onder Israëlische controle heeft 30 procent van de bevolking ten minste één prik gehad.
  • In Spanje is het vanaf 26 juni niet meer verplicht om buiten een mondkapje te dragen. Dat heeft premier Pedro Sánchez vrijdag bekendgemaakt in een video op Twitter. Aanleiding voor de versoepeling is het dalende aantal coronabesmettingen in Spanje. Donderdag meldden de Spaanse autoriteiten ruim vierduizend nieuwe positieve tests. Ondertussen wordt de mondkapjesplicht aan de andere kant van de wereld heringevoerd. In de Australische stad Sydney geldt de maatregel vanaf vrijdag opnieuw in het openbaar vervoer, aldus Australische media. Aanleiding is een cluster besmettingen met de zeer besmettelijke Delta-virusvariant (ook wel de Indiase mutatie). Deze variant is deze week in Sydney bij vier mensen vastgesteld.
  • Ruim de helft van de bewoners van Duitsland heeft in ieder geval één coronavaccinatie gehad. Dat meldt de minister van Volksgezondheid Jens Spahn vrijdag in een video op Twitter. Bijna zes maanden na het begin van de vaccinatiecampagne is 29,6 procent van de bevolking volledig gevaccineerd, bijna een derde van de 82 miljoen inwoners, aldus Spahn. Toch was hij in de video niet louter positief. Zo waarschuwde hij ook voor de besmettelijker Delta-virusvariant, die volgens hem uiteindelijk dominant zal worden in Duitsland. Desalniettemin neemt het aantal positieve tests in Duitsland, op dagelijkse uitschieters na, al wekenlang af. Het Robert Koch Institut (RKI), de Duitse evenknie van het RIVM, meldde vrijdag ruim duizend nieuwe coronabesmettingen.

Mensen krijgen een coronavaccinatie in de Duitse stad Keulen. Foto Martin Meissner/AP

Mondkapje werd laat verplicht en vroeg gedumpt

Als laatste der Mohikanen gaf Nederland zich vorig najaar gewonnen: er kwam toch een mondkapjesplicht in de strijd tegen het coronavirus. Nu schaft Nederland de plicht naar verwachting als een van de eerste landen in Europa af. Het kabinet, zo zeggen bronnen in Den Haag, maakt vrijdagavond bekend dat de plicht om mondkapjes in openbare binnenruimtes te dragen vervalt. Op sommige drukke plekken, waar het lastig afstand houden is, blijft de plicht voorlopig wel, in ieder geval in het openbaar vervoer. Het OMT vergaderde donderdag en zag volgens bronnen geen bezwaar.

Lees ook het hele artikel over dit onderwerp: Mondkapje werd laat verplicht en vroeg gedumpt Als het kabinet vrijdag het einde van de mondkapjesplicht aankondigt, loopt Nederland voorop in Europa.

Ministers: koning had zich moeten houden aan coronaregels

Ook de koning had zich moeten houden aan de coronaregels, zeggen verschillende ministers vrijdag in reactie op een bezoek van koning Willem-Alexander donderdag aan de Haagse Marktweg, die door bouwmarkt Hornbach is verkozen tot ‘mooiste Oranjestraat’ van Nederland. De koning hield zich tijdens zijn bezoek niet aan de coronaregels. Zo schudde hij handen en hield hij geen anderhalve meter afstand van buurtbewoners, meldt persbureau ANP vrijdag.

Demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) erkent tegen ANP dat het lastig kan zijn om vast te blijven houden aan de regels. Maar er geldt geen uitzondering op de regels voor leden van het koningshuis, aldus de minister die afgelopen zomer in opspraak kwam omdat hij de anderhalvemeterregel in de wind sloeg op zijn bruiloft. Tamara van Ark (Medische zorg, VVD) zegt tegen het persbureau dat de regels er niets voor niets zijn. „Spreek elkaar er op aan als het naleven niet gebeurt.” De koning heeft een voorbeeldfunctie, vindt ze, maar ze snapt zijn enthousiasme ook.

Koning Willem-Alexander kwam donderdag onverwachts langs in de straat die volledig gehuld is in oranje. De buurtbewoners hadden aanvankelijk alleen een bezoek van de Haagse burgemeester Jan van Zanen verwacht. Met zijn bezoek wilde de koning de saamhorigheid van miljoenen Oranjefans in Nederland vergroten, aldus het Koninklijk Huis op Twitter.

De koning brengt een bezoek aan de Haagse Marktweg in Den Haag, nadat deze de prijs won voor ‘mooiste oranjestraat’. Foto Robin Utrecht / ANP / Hollandse Hoogte

Meer ongelijkheid in het onderwijs door coronacrisis

De coronacrisis heeft de kansenongelijkheid tussen kinderen volgens de Raad alleen maar zichtbaarder gemaakt en vergroot. Dat staat in het advies dat de Sociaal Economische Raad (SER) vrijdag naar buiten heeft gebracht. Zo is het voor sommige kinderen lastiger om thuisonderwijs te volgen, als zij bijvoorbeeld geen computer hebben of moeilijk de hulp van hun ouders kunnen vragen. De SER raadt de demissionaire ministers Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, D66) en Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, CU) onder meer aan om een brede brugklas door te voeren en meer aandacht te besteden aan diversiteit in de klas.

Lees meer over het advies: SER: brede brugklas en meer diversiteit tegen kansenongelijkheid in onderwijs

Vrijwilligers en medewerkers van stichting Van Lienden voelen zich misleid

Vrijwilligers en medewerkers van de Stichting Hulptroepen Alliantie, de non-profitorganisatie van onder anderen Sywert van Lienden, voelen zich „misleid, gemanipuleerd en voorgelogen” na de omstreden mondkapjesovereenkomst die Van Lienden in naam van de stichting met de overheid sloot. In een brief in de Volkskrant roepen ze van Lienden en zijn twee zakenpartners Bernd Damme en Camille van Gestel op om alle winst uit die deal terug te storten.

De ondertekenaars wisten naar eigen zeggen niet van het commerciële winstoogmerk van de overheidsdeal en waren in de veronderstelling dat ze alles „om niet” deden. De commerciële intentie werd volgens hen „vakkundig” voor alle betrokkenen verborgen gehouden. Tot de vrijwilligers en medewerkers half mei in de Volkskrant lazen dat Van Lienden zelf verdiende aan de mondkapjesdeal met de overheid ter waarde van 100,8 miljoen euro. De orders werden gefactureerd op naam van Relief Goods Alliance, Van Liendens commerciële bv, en leverden hem en zijn twee compagnons respectievelijk 9 miljoen en 10 miljoen euro winst op.

Een van de ondertekenaars van de vrijdag verschenen brief is ontwerper Justus Bruns, die meewerkte aan de presentaties die Van Lienden de overheidsdeal opleverde. Hij hoopt op excuses van het drietal ondernemers en een restitutie van de winst. Ook Thijs Niks, die vanuit de Verenigde Staten onder meer mondkapjesfabrikanten voor de stichting doorlichtte, heeft zich aangesloten bij de oproep. Hij schrijft „ongelofelijk boos en teleurgesteld” te zijn, hoe al die mensen „een loer zijn gedraaid” en stelt dat Van Lienden een jaar lang iedereen heeft voorgelogen. Noch Van Lienden, noch zijn twee zakenpartners wilden vrijdag in de Volskrant reageren op de aantijgingen in de brief.

De vrijwilligers en medewerkers van de stichting zijn niet de enigen die met afkeer op de mondkapjesdeal hebben gereageerd. Ook Coolblue, Randstad en andere voormalige zakenpartners die betrokken waren bij de stichting Hulptroepen hebben zich de afgelopen weken negatief uitgelaten over de overeenkomst. Ook vanuit politiek Den Haag klinkt kritiek. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft Van Lienden en zijn zakenpartners dinsdag gevraagd de gemaakte winst terugstorten. Vorige week kondigde demissionair minister Tamara van Ark (Medische Zorg, VVD) aan een extern onderzoek in te stellen naar de Sywert-deal.

Op 3 juni vloog een vliegtuigje boven Amsterdam met de tekst: 9.000.000 euro!! Bedankt Sywert. Foto Amber Beckers/ANP

Iedereen uit 2001 en 2002 aan de beurt voor coronavaccinatie

Iedereen die is geboren in 2001 en 2002 kan vanaf nu een afspraak maken voor een coronavaccinatie. Dat meldt demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdag op Twitter. Ze worden geprikt met de vaccins van Pfizer/BioNtech of Moderna.

Het vaccinatieprogramma is de afgelopen maanden op snelheid gekomen. Volgens het zogeheten Coronadashboard van de overheid zijn tot nu toe ongeveer 13 miljoen prikken gezet. Deze week worden zo’n 1,5 miljoen personen in Nederland gevaccineerd, dat betekent volgens het ministerie dat er per minuut grofweg 332 prikken worden gezet.

De cijfers op het Coronadashboard zijn een schatting die is gebaseerd op data van de GGD-priklocaties, ziekenhuizen, zorginstellingen en huisartsen. Omdat de twee laatstgenoemden niet altijd het aantal gezette prikken aan het RIVM doorgeven, wordt een schatting gedaan.

Twitter avatar hugodejonge Hugo de Jonge Weer kunnen twee geboortejaren een vaccinatie-afspraak maken! 🥁 💉2️⃣0️⃣0️⃣1️⃣, ❗️10:00 uur 🕙
💉2️⃣0️⃣0️⃣2️⃣, ❗️13:00 uur 🕐 #PlanDePrik via de website en 🗣 zegt het voort! 👉 https://t.co/Gymdf4oKv0 https://t.co/HPmZJOSlGQ

Reuters: wereldwijd ruim 4 miljoen coronadoden

Wereldwijd zijn tot nu toe ruim 4 miljoen mensen overleden aan de gevolgen van het coronavirus. Die grens is donderdag gepasseerd, meldt persbureau Reuters donderdag op basis van een eigen telling. Het duurde ruim een jaar voor het officiële Covid-dodental de 2 miljoen bereikte, terwijl de daaropvolgende 2 miljoen coronadoden binnen ‘slechts’ 166 dagen zijn geregistreerd.

Bepaalde delen van de wereld zijn relatief hard getroffen door het coronavirus. Zo vertegenwoordigen de Verenigde Staten, Brazilië, India, Rusland en Mexico samen in absolute zin ongeveer 50 procent van het wereldwijde totaalaantal coronadoden. Per hoofd van de bevolking zijn in Peru, Hongarije, Bosnië, Tsjechië en Gibraltar de meeste mensen overleden aan de gevolgen van het coronavirus.

Landen in Latijns-Amerika hebben momenteel te maken met het hoogste aantal besmettingen sinds maart. Wereldwijd worden 43 van iedere 100 corona-infecties in die regio vastgesteld, aldus de telling van Reuters. Ook op het gebied van coronadoden voert Latijns-Amerika de lijst aan. Vorige week bestond de top-negen van landen met wereldwijd relatief gezien de meeste coronadoden volledig uit Latijns-Amerikaanse landen.

Hoe Reuters precies tot het aantal van 4 miljoen is gekomen, schrijft het persbureau niet. Andere organisaties die de cijfers bijhouden komen tot nu toe op een iets lager aantal uit. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft meer dan 3,8 miljoen coronadoden geregistreerd. Ook Johns Hopkins University houdt cijfers bij over het aantal ziektegevallen en dodelijke slachtoffers, ook daar staat de teller tot nu toe op ruim 3,8 miljoen sterfgevallen.

Familieleden van een overledene bij een begraafplaats in het Indonesische West-Java. Dit kerkhof werd speciaal geopend om de toename van het aantal coronadoden op te vangen. Foto Achmad Ibrahim/AP

Weinig faillissementen in Nederland tijdens crisis in vergelijking met rest van EU

Het aantal faillissementen in Nederland sinds het begin van de coronacrisis ligt een stuk lager dan in de rest van de Europese Unie. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag op basis van nieuwe cijfers van het Europees statistiekbureau Eurostat. In het tweede kwartaal van 2020 daalde het aantal faillissementen in de EU nog, waarna het vanaf het derde kwartaal steeds steeg. Vorig jaar kende Nederland met 2.703 faillissementen het laagste aantal gesneuvelde bedrijven sinds de eeuwwisseling.

Waar het aantal faillissementen in Nederland volgens het CBS daarmee momenteel op een „historisch laag niveau” ligt, sneuvelden er het afgelopen jaar in de EU juist meer bedrijven dan het jaar ervoor. Volgens het CBS is het verschil te verklaren door de overheidssteun die Nederlandse bedrijven kregen vanwege de coronacrisis. „Niet binnen alle EU-landen werd in dezelfde mate steun verleend en ook het palet aan ingezette steunmaatregelen verschilde per land”, aldus het CBS.

Het aantal faillissementen in de EU steeg in het eerste kwartaal van 2021 het hardst in Roemenië (150 procent meer faillissementen dan in dezelfde periode vorig jaar) en Spanje (100 procent meer). In België, Frankrijk en Duitsland sneuvelden in die periode juist minder bedrijven dan vorig jaar.

Indisch restaurant Garoeda in Den Haag werd recentelijk failliet verklaard. Foto Koen van Weel/ANP

Welkom in een nieuw blog

Hier houdt NRC de belangrijkste ontwikkelingen bij omtrent de coronapandemie. Dit was het belangrijkste nieuws van donderdag 17 juni.

  • De daling van het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis zet door: 573 op donderdag, 32 minder dan de dag ervoor. Ook het wekelijks gemiddelde van coronabesmettingen blijft sterk dalen. Op donderdag konden mensen geboren in 1999 en 2000 een vaccinatieafspraak maken.
  • Sint Maarten krijgt toch coronasteun van de Nederlandse overheid, nadat demissionair staatssecretaris Raymond Knops (Koningsrelaties, CDA) de steun een tijd had geweigerd. Volgens hem moest het eiland eerst bestuurlijke problemen bij het lokale vliegveld oplossen. „Ongepast” en „neokoloniaal”, noemde premier Silveria Jacobs die voorwaarde.
  • De Duitse Rekenkamer kocht veel te veel mondkapjes, blijkt uit een kritisch rapport dat op donderdag via Duitse media uitlekte. Volgens de organisatie liepen de extra kosten voor de regering op tot bijna 7 miljard euro. Er zouden meer dan een miljard mondkapjes te veel zijn aangeschaft. .
  • In 2020 vielen 3.900 minder verkeersdoden in Europa dan in 2019, concludeerde de Europese Verkeersveiligheidsraad in een rapport van woensdagavond. Waarschijnlijk heeft die sterke daling te maken met de coronapandemie, waardoor mensen minder de weg op zijn gegaan.
  • Lees hier het hele blog van donderdag terug