Opinie

CDA-congres met verleden

Frits Abrahams

Een hachelijke onderneming, dat extra-congres dat ze in het CDA willen houden over de ontwikkelingen rond Pieter Omtzigt. Ik moest onmiddellijk terugdenken aan het beruchte CDA-congres dat op 2 oktober 2010 in de Arnhemse Rijnhal werd gehouden. Het trok 5.000 bezoekers, werd rechtstreeks door de NOS uitgezonden en bereikte een piek van 1,4 miljoen kijkers. Het congres moest stemmen over het regeerakkoord dat het CDA met de VVD had gesloten en dat gedoogsteun van de PVV inhield.

„In die Rijnhal ging iets onherstelbaar stuk”, schreef columniste Sheila Sitalsing zaterdag in de Volkskrant. Zo was het. De emoties liepen kerktorenhoog op. De partijleiding, belichaamd door vicepremier Maxime Verhagen en voorzitter Henk Bleker, stond tegenover gerenommeerde boze tegenstanders, zoals Dries van Agt, Ab Klink en Ernst Hirsch Ballin.

De climax werd verzorgd door prominent CDA’er Camiel Eurlings. „Ik sta hier als een trots CDA-lid”, schreeuwde hij, „ik ben CDA en ik blijf CDA! [...] Maxime, jij zult onze idealen nooit verloochenen!” Maxime hoorde het, moeilijk slikkend, aan. „Ik houd van onze partij en ik geloof in onze partij”, had hij eerder met een snik in zijn stem gezegd. Eurlings salueerde ook nog met het van Pim Fortuyn afgekeken saluutgebaar: At your service!

Na een chaotische stemming viel de keus op gedoogsteun voor de PVV: 68 procent voor, 32 procent tegen. Het congres werd op voorstel van Bleker afgesloten met het staande zingen van het Wilhelmus. De partij lag op apegapen, maar het volkslied leefde voort.

Op internet zag ik nog een aardige documentaire uit 2014 van de AvroTros over dit congres. Daarin noemt Van Agt de toespraak van Eurlings „hysterisch” en zegt hij met ingehouden spot over de ontroerde Verhagen: „Hij had zichzelf tot tranen toe bewogen.” Anderhalf jaar later, toen de samenwerking met de PVV op een fiasco was uitgelopen, moesten ook de voorstemmers toegeven dat het congres de kloof in de partij alleen maar had verdiept.

Nog een ander filmpje, op YouTube, kan ik aanbevelen: een discussie, enkele dagen na het congres, in De Wereld Draait Door tussen Henk Bleker en vaste gast Jan Mulder. Ze kijken naar een fragment uit Eurlings’ toespraak en Jan Mulder roept uit de grond van zijn walgende hart: „Gadverdarrie... halverwege kótsen... die vergaande slijmballerigheid van zo iemand... die onverdraaglijke foute uitstraling, dat Pim-houdinkje... niet om aan te zien.” „Je mag dat niet zeggen, je gaat af op zijn uiterlijk”, zegt Bleker boos. „Ik ga af op zijn gedrág”, fulmineert Mulder.

Na dat congres heeft het CDA niet veel plezier meer aan zijn hoofdrolspelers beleefd. Verhagen verruilde in 2012 de politiek voor het bedrijfsleven; hij kwam nog in het nieuws toen de provincie Limburg hem vorig jaar als ‘ambassadeur’ vanwege een integriteitskwestie ontsloeg. Eurlings vertrok al in 2011 uit de politiek en kwam vooral in opspraak doordat een voormalige vriendin hem van mishandeling beschuldigde. Bleker stemde bij de laatste Kamerverkiezingen op Forum voor Democratie.

Misschien moeten ze in het CDA nog eens goed naar deze feiten kijken voor ze op een extra-congres de kant van Wopke Hoekstra kiezen. Mijn indruk is dat hij als politicus meer in het rijtje Verhagen-Eurlings-Bleker thuishoort dan Omtzigt.