Architecten van te slopen Boijmans-vleugel dagvaarden museum

Boijmans Van Beuningen De problemen rond de renovatie van het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen zijn talrijk. Inmiddels komt er een probleem bij: de architecten van de aanbouw uit 2003 dagvaarden het museum.

De glazen vleugel van het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen van het Belgische architectenbureau Robbrecht en Daem, en de sculptuur van Pablo Picasso.
De glazen vleugel van het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen van het Belgische architectenbureau Robbrecht en Daem, en de sculptuur van Pablo Picasso. Foto Ed Oudenaarden/ANP

De soap rondom de verbouwing van Museum Boijmans Van Beuningen krijgt een nieuwe aflevering: Arnout Groen, de advocaat van het Belgische architectenbureau Robbrecht & Daem, zal het museum dagvaarden in een poging de sloop van de aangebouwde vleugel uit 2003 tegen te gaan.

Het architectenbureau wil dat er gekeken wordt naar een alternatief waarbij hun aanbouw behouden blijft en waarbij er respectvol met hun ontwerp wordt omgegaan. „Er moet toch een intelligentere manier zijn om met het behoud van erfgoed om te gaan?”, vraagt Paul Robbrecht zich door de telefoon af. Volgens hem is er vanaf het eerste moment dat er plannen werden gemaakt voor de renovatie en de sluiting van het museum uitgegaan van sloop. „Er is geen moment gekeken of de aanbouw bespaard kon blijven of hergebruikt kon worden.”

Lees ook: ‘De verwachtingen zijn wat overspannen geweest’

Eind mei werd bekend dat het nieuwe ontwerp van Francine Houben van architectenbureau Mecanoo al flink aangepast moest worden omdat het beschermd stadsgezicht aangetast zou worden. Daar kwam bovenop dat de verbouwing van het museum – dat in 2019 sloot wegens brandgevaar en asbest – nog eens 35 miljoen euro duurder zou uitvallen, oplopend tot 259 miljoen euro.

Nu komt daar dus de dagvaarding namens Robbrecht & Daem bij. Het is voor het eerst dat er plannen zijn iets te slopen dat door dit architectenbureau is ontworpen, vertelt Robbrecht.

Extra laag

Dat de dagvaarding er nu pas komt, heeft te maken met de brief van de Rotterdamse VVD-wethouder Bas Kurvers (Bouwen), die maandag openbaar werd. Hierin staat zwart-op-wit dat bij de renovatie van het Boijmans de zijvleugel van architectenbureau Robbrecht & Daem niet te behouden is. Dat is nieuw, omdat tot nu toe elke keer was aangegeven dat er nog geen officieel besluit was genomen.

In de nieuwe plannen zou de glazen voorgevel van Robbrecht & Daem, waarvan de kosten destijds ruim 17 miljoen euro waren, moeten verdwijnen om het oorspronkelijke ontwerp van de architecten Van der Steur (1935) en Bodon (1972) in ere te herstellen. Dat is iets wat volgens Robbrecht niet klopt. „In ons ontwerp hebben we juist goed gelet op wat er was en een extra laag toegevoegd. De geschiedenis van het museumgebouw is er een van gelaagdheid. Ik ben teleurgesteld dat in het nieuwe ontwerp niet eens is gekeken of je juist iets kan toevoegen aan die gelaagdheid. In geen enkel voorstel is het behoud van de vleugel meegenomen.”

De vleugel is volgens Robbrecht een belangrijk ontwerp binnen het oeuvre van het architectenbureau, omdat veel van hun projecten erop zijn gericht kunst te tonen. Vaak wordt er met kunstenaars samengewerkt, zo ook bij het Boijmans. Er was in 2003 overleg met de Amerikaanse kunstenaar Richard Serra. Een beeld van hem is toegevoegd aan de collectie van het Boijmans. In overleg met Serra en het architectenbureau is het ontwerp van de vleugel zelfs aangepast aan het beeld van Serra. Serra is iemand die niet zonder meer akkoord gaat met het verplaatsen van zijn beelden. Robbrecht: „Het beeld is verbonden geraakt met de vleugel en het zou toch jammer zijn als de museumdirectie het verdwijnen van het beeld van Serra als collateral damage ziet.”

Duurzaamheid

Daarnaast vindt Robbrecht het niet van deze tijd om de verbouwing van Boijmans op deze manier in te zetten, juist in een tijd dat architectuur zich richt op „duurzaamheid, hergebruik en het toelaten van gelaagdheid”. De door Robbrecht en Daem ontworpen tijdelijke paviljoens voor de Documenta in Kassel in 1992 zijn bijvoorbeeld herbouwd in Almere en sinds 2014 in gebruik als onderkomen voor ondernemers in Amersfoort.

De Boijmansvleugel elders plaatsen is wat Robbrecht betreft echter geen optie. „Naast de emoties die er komen kijken bij de sloop van je ontwerp, wil je dat de kwaliteit wordt erkend en behouden. Nu wordt wat toen is gemaakt te makkelijk van tafel geveegd. Ik ben ervan overtuigd dat dit niet de weg is die de architectuur moet inslaan: je moet respectvol omgaan met cultureel erfgoed, ook met jong erfgoed. Bovendien is het goedkoper. Het huidige plan is kapitaalvernietiging terwijl er geen kapitaal is.”

Of het uiteindelijk tot een financiële schikking zal komen, wil Robbrecht niet zeggen. „Ik weet nog niet welke stappen we ondernemen als ze daadwerkelijk tot sloop overgaan. Ik ben nu gericht op behoud van de vleugel en wil een gesprek over architectonische oplossingen.”