Vrouwenorganisaties roepen Kamer in brandbrief op tot actie

Grensoverschrijdend gedrag Vrouwen in de politiek moeten beter beschermd worden, schrijven zeventien organisaties aan de Kamer. Aanleiding is het bericht dat PVV’er Graus weer beschuldigd is van seksueel wangedrag.

PVV-Kamerlid Dion Graus zou een jonge ex-medewerker van de fractie hebben aangezet tot „ernstige dingen”. Nadat ze hem had afgewezen zou het Kamerlid haar zijn gaan stalken.
PVV-Kamerlid Dion Graus zou een jonge ex-medewerker van de fractie hebben aangezet tot „ernstige dingen”. Nadat ze hem had afgewezen zou het Kamerlid haar zijn gaan stalken. Foto Bart Maat/ANP

Vrouwenorganisaties maken zich „ernstige zorgen” over het grensoverschrijdend gedrag tegen vrouwelijke fractie- en Kamermedewerkers en de „uiterst ontoereikende afhandeling” van deze meldingen door de fracties en door het Nederlandse parlement.

In een dinsdag verstuurde brandbrief roepen zeventien organisaties Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66) en de leiding van de Kamerfracties op tot actie. Vrouwen in de politiek moeten beter beschermd worden, schrijven ze onder leiding van vrouwenrechtenbureau Clara Wichmann. Ook moeten er stevigere maatregelen komen tegen de daders. „Seksueel grensoverschrijdend gedrag vormt een ernstige en onaanvaardbare inbreuk op de fundamentele mensenrechten van betrokkenen.”

Aanleiding is het bericht dat Kamerlid Dion Graus (PVV) opnieuw is beschuldigd van seksueel wangedrag. Een ex-medewerker van de PVV-fractie, een jonge vrouw, meldde in februari aan toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA) dat Graus haar had aangezet tot „ernstige dingen”. Nadat ze hem had afgewezen zou het Kamerlid haar zijn gaan stalken.

Uit het artikel bleek hoe onaantastbaar Kamerleden zijn die hun ondergeschikten (seksueel) intimideren. Wie op het Binnenhof te maken krijgt met seksueel wangedrag, kan beter de mond houden, vertelden gedupeerde fractiemedewerkers. Het presidium, het dagelijks bestuur waarin de fracties vertegenwoordigd zijn, zou machteloos staan.

Kamer verantwoordelijk

Volgens de vrouwenorganisaties lijkt het presidium „zich te verschuilen” achter het argument dat er geen werkgever-werknemer relatie bestaat tussen de Kamer en de individuele fractiemedewerkers die slachtoffer zijn van machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag. Dat ontslaat de Kamer echter niet van de verantwoordelijkheid maatregelen te nemen, en onderzoek te doen, schrijven de afzenders, met onder meer een verwijzing naar artikel 7 van het VN-Vrouwenverdrag en het Verdrag van Istanbul, van de Raad van Europa.

Dit laatste verdrag verplicht Nederland fysiek, seksueel, psychologisch of economisch geweld tegen vrouwen te bestrijden. Volgens het verdrag moeten „ambtenaren en andere personen die handelen namens de staat zich onthouden van elke betrokkenheid bij geweld tegen vrouwen.” Bovendien moet Nederland „wetgevende of andere maatregelen” nemen om verbale, non-verbale en fysieke seksuele intimidatie strafrechtelijk aan te pakken.

Kamerleden die hun macht misbruiken tegenover medewerkers zijn vrijwel onaantastbaar. NRC deed onderzoek

Daaruit volgt, schrijven de vrouwenorganisaties, dat Nederland – en daarmee de Tweede Kamer – verplicht is maatregelen te nemen die zorgen voor een veilige werkomgeving voor eenieder die deelneemt aan het politieke leven.

Onderzoek naar de veiligheid van vrouwen is bovendien een zaak van het voltallige parlement, niet alleen van de fracties. Daarnaast moet de gedragscode worden uitgebreid met regels ten aanzien van geweld en een onveilige werkomgeving, en zouden Kamerleden die verdacht worden van een strafbaar feit tijdelijk geschorst moeten kunnen worden. „Beëindig de straffeloosheid van daders door disciplinaire sancties in te voeren en toe te passen”, aldus de briefschrijvers.

Voorbeeldfunctie parlement

De vrouwenorganisaties wijzen Kamervoorzitter Bergkamp ook op de voorbeeldfunctie van het parlement. Door seksuele intimidatie en machtsmisbruik niet langer te accepteren binnen het parlement, aldus de briefschrijvers, „kan een belangrijke bijdrage worden geleverd in het tegengaan van geweld tegen vrouwen in alle onderdelen van het publieke en private leven.”

Voorzitter Bergkamp zegt tegen NRC dat slachtoffers vooral naar de politie moeten stappen of een klacht moeten indienen bij het College van integriteit en onderzoek. „Ik kan als Kamervoorzitter echter weinig betekenen voor de personen die een beschuldiging uiten tegen een Kamerlid. Hoe graag ik ook zou willen; de instrumenten van Kamervoorzitter en presidium zijn beperkt.”

De brandbrief is opgesteld door directeur Anniek de Ruijter en expert internationaal vrouwenrecht Natasa Nedeski, allebei werkzaam bij het Bureau Clara Wichmann. Eerder liet de SGP, na een juridische strijd van deze vrouwenorganisatie, vrouwen toe op kieslijsten van de partij.

De ondertekenaars vormen samen een brede coalitie van onder meer Vrouwen van nu, COC Nederland, FNV, genderplatform WO=men, kenniscentrum seksualiteit Rutgers en vrouwennetwerk WOMEN Inc.