De rivaliteit tussen Finland en Rusland is vergelijkbaar met Nederland-Duitsland

Finland – Rusland Finland kent een rivaliteit met Rusland à la Nederland met Duitsland. Slechts één keer wonnen de Finnen van de Russen.

De Finse spelers vieren de overwinning op Denemarken (1-0). Bij winst tegen Rusland kan Finland zich plaatsen voor de knock-outfase van het EK.
De Finse spelers vieren de overwinning op Denemarken (1-0). Bij winst tegen Rusland kan Finland zich plaatsen voor de knock-outfase van het EK. Foto Friedemann Vogel/Pool/EPA

Wie de 390 kilometer tussen de Finse hoofdstad Helsinki en het Russische Sint-Petersburg met de auto overbrugt, volgt bijna de hele afstand louter de E18-snelweg. Net over de Fins-Russische grens – en net over de helft van de reis – draai je bij de stad Vyborg in zuidoostelijke richting naar de Russische stad. Hadden de Finnen de geschiedenis bepaald, dan had de geografische afbakening pas ná Vyborg gelegen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren zij tot twee keer toe de strijd met de Sovjet-Unie en daarmee ook Vyborg.

Als Finland woensdagmiddag tegen Rusland in Sint-Petersburg zijn tweede wedstrijd op het EK voetbal speelt, speelt de geschiedenis mee. Een duel met een dubbele laag. „Je kunt het vergelijken met Nederland-Duitsland”, zegt Adriaan van der Hoeven, voormalig docent Finse taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Alleen is er bij Finnen altijd de reële dreiging geweest dat het grotere buurland opnieuw kan kiezen om binnen te vallen.”

Toen de Sovjet-Unie in de winter van 1939 Finland binnenviel, dacht het Rode Leger snel terrein te kunnen winnen. Maar de Finnen brachten de Sovjet-Unie grote verliezen toe. „Uiteindelijk wonnen de Sovjets de Winteroorlog van ’39, en moest Finland alsnog een deel van het land inleveren”, vertelt Van der Hoeven.

Nationaal geheugen

Een grote evacuatie volgde, meer dan vierhonderdduizend Finnen moesten in die winter hun leefgebied verlaten. Twee jaar later vocht het land zij-aan-zij met het Duitse leger opnieuw tegen de Sovjets. Op zoek naar eerherstel en belangrijker: het terugwinnen van grondgebied. Dat leek te slagen, beetje bij beetje werd land teruggewonnen. Maar opnieuw bleken de Sovjet-soldaten te sterk en verloor Finland nog meer grondgebied.

De gebeurtenissen van toen zijn onderdeel van het nationaal geheugen. „De Winteroorlog is altijd actueel als het over Fins zelfbewustzijn gaat”, zei historicus Antero Holmila onlangs in een interview met This is Finland, naar aanleiding van zijn boek Talvisota muiden silmin (De Winteroorlog door de ogen van anderen). In veel families zijn degenen die de grote evacuatie hebben meegemaakt pas kortgeleden overleden of leven nog”, zegt Van der Hoeven. „Zij kennen het verdriet en de angst van de mensen die hun eigen woongebied hebben moeten verlaten omdat de Sovjet-Unie het gebied had geannexeerd.” De geschiedenis met Rusland leeft voort in de huiskamers.

En aan de grens. Wie de 1.340 kilometer lange grens over wil, moet een vergunning hebben. Volgens de Finse autoriteiten zijn zo’n drieduizend Finnen dagelijks gemoeid met de bewaking van dertien verschillende plekken waar vrachtwagens, busjes en personenauto’s van Rusland naar Finland kunnen gaan en vice versa. De Finnen blijven op hun hoede, niet in de laatste plaats vanwege de onverwachtse militaire oefeningen van grootmacht Rusland nabij de grens. Ondanks dat het reële gevaar dat Rusland opnieuw grondgebied wil winnen de laatste jaren afnam, begon Finland een aantal jaar geleden met de restauratie van een ouderwets tunnelsysteem. Dat complex zou in geval van een aanval plek bieden aan zo’n 600.000 Finnen.

Het EK-duel met buurland Rusland willen de Finnen net iets liever winnen dan de andere wedstrijden. Maar, legt Van der Hoeven uit, als iets de Scandinaviërs kenmerkt is het de langetermijnvisie. En het loslaten van rancune. „Ze weten als geen ander dat ze op een redelijke wijze met de grote buurman om moeten gaan.” Het is een van de redenen dat Finland nooit lid is geworden van de NAVO. Lid van de Europese Unie werd het land wel, ook de euro werd ingevoerd. Van der Hoeven: „Finland is echt een westers land, kapitalistisch. Je kunt het ook niet vergelijken met alle andere landen die grenzen aan Rusland of de voormalige Sovjet.”

Laatste overwinning in 1912

Wat Finland met ijshockey – de grootste sport in het land – al vaker lukte, winnen van Rusland, lukte met voetbal slechts een keer. Op de Olympische Spelen van 1912 wonnen de Finnen met 2-1. In de zestien officiële duels die sindsdien volgden kwam Finland niet verder dan vijf keer een gelijkspel. Wie de Finse kranten erop naslaat ziet hoe ver voetbal verwijderd is van de status van ijshockey. Geen chocoladeletters over de eerste overwinning ooit op een EK, zaterdag tegen Denemarken, geen analyses over het systeem van de tegenstander.

Dat Finland, de nummer 54 op de FIFA-ranglijst, nu op het EK actief is, heeft de ploeg niet alleen te danken aan de uitbreiding van het aantal deelnemers van zestien naar 24. De Finnen werden knap tweede in de kwalificatiepoule achter Italië, en hielden onder meer het sterker geachte Griekenland en Bosnië en Herzegovina achter zich.

Een ster als Jari Litmanen ontbreekt bij de Finse ploeg. Maar het defensief georiënteerde team heeft met Teemu Pukki wel een veelscorende spits. Hij scoorde afgelopen seizoen 26 keer voor Norwich City in de Championship, het tweede niveau van Engeland. De selectie herbergt verder een aantal spelers met Eredivisie-ervaring. Aanvoerder tegen de Denen was middenvelder Tim Sparv (oud-FC Groningen), verdediger Thomas Lam was het afgelopen seizoen actief bij PEC Zwolle, maar zat tegen Denemarken op de tribune.

In het eerste duel op het EK bleek hoe taai de Finnen kunnen zijn. In de ruim veertig minuten voordat het stadion in Kopenhagen werd opgeschrikt door de hartstilstand van de Deense speler Christian Eriksen, hielden de Finnen vrij eenvoudig stand. De 1-0 na rust van Joel Pohjanpalo (van het Duitse HSV) tegen het aangeslagen Denemarken bleek genoeg voor de overwinning. Tegen Rusland, dat zelf vrij kansloos het eerste duel verloor van België (0-3), kunnen de Finnen zich woensdag al kwalificeren voor de achtste finale. Allicht een kleine vereffening van de geschiedenis.

Finland - Rusland

  • #13
  • Groep B
  • Sint-Petersburg (Rusland)

Turkije - Wales

  • #14
  • Groep A
  • Sevilla (Spanje)

Italië - Zwitserland

  • #15
  • Groep A
  • Rome (Italië)