Inspectie: leefsituatie in azc’s ‘zorgwekkend’ door kleine groep overlastgevenden

Opvang De Inspectie Justitie en Veiligheid concludeert dat medewerkers van azc’s vaak niet genoeg middelen hebben om de zo’n 350 asielzoekers die overlast veroorzaken, aan te pakken.
Asielzoekers die crimineel en asociaal gedrag vertonen worden opgevangen in een extra begeleiding en toezichtlocatie (ebtl), zoals deze in Hoogeveen. Hier is alleen niet voldoende plek.
Asielzoekers die crimineel en asociaal gedrag vertonen worden opgevangen in een extra begeleiding en toezichtlocatie (ebtl), zoals deze in Hoogeveen. Hier is alleen niet voldoende plek. Foto Kees van de Veen

Asielzoekers die met asociaal en crimineel gedrag voor overlast zorgen, creëren een „zorgwekkende” situatie in de asielzoekerscentra (azc’s) waarin zij verblijven. Dat blijkt uit een dinsdag verschenen onderzoek naar de aanpak van overlastgevende asielzoekers van de Inspectie Justitie en Veiligheid. Het gaat om een wisselende groep van ongeveer 350 asielzoekers per maand die overlast veroorzaakt, op een totaal van 27.500 asielzoekers.

De betreffende asielzoekers komen volgens het rapport grotendeels uit veilige landen als Marokko, Algerije, Libië en Tunesië en maken daardoor weinig kans op een verblijfsvergunning. Ze zijn overwegend jong, man en worden op alle soorten locaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) opgevangen. Vaak kampen zij met verslaving of psychiatrische problemen. Medewerkers van het COA zouden vaak niet de opleiding, middelen of bevoegdheden hebben om de overlast tegen te gaan en de benodigde zorg en begeleiding te bieden. Als gevolg daarvan zouden zij gedemotiveerd raken en ligt het ziekteverzuim hoog. Andere bewoners van azc’s en omwonenden ervaren eveneens overlast door het asociale en criminele gedrag van deze asielzoekers, zo schrijft de Inspectie.

Met de Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND) werd eerder al afgesproken dat de asielaanvragen van overlastgevende asielzoekers met voorrang zouden worden behandeld. Dit gebeurt lang niet in alle gevallen, blijkt uit het onderzoek. De Inspectie beveelt demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid, VVD) aan dit alsnog te doen. Ook wordt haar gevraagd om te kijken of COA-medewerkers over voldoende middelen, bevoegdheden en expertise beschikken om de overlast aan te pakken en overlastgevenden te kunnen helpen met hun psychiatrische problemen. De politie krijgt de aanbeveling „alle strafrechtelijke mogelijkheden” te benutten om de overlast tegen te gaan.

Meer toezicht en ggz-zorg

In een brief aan de Tweede Kamer zegt Broekers-Knol meer te willen doen om de overlast en criminaliteit tegen te gaan. Zo moet er meer toezicht komen op overlastgevende asielzoekers en is ze met het ministerie van Volksgezondheid in gesprek om de geestelijke gezondheidszorg toegankelijker te maken voor deze groep. Dat is lastig, benadrukt ze, omdat de zorg niet altijd overeenkomt met de behoeften en er lange wachtrijen zijn voor mensen die geen Nederlands spreken. Ook is medewerking van de betreffende asielzoeker nodig.

Het dinsdag verschenen rapport volgt op een onderzoek van de Inspectie uit 2019 naar het functioneren van speciale opvanglocaties voor overlastgevende asielzoekers. De conclusie luidde destijds dat deze opvanglocaties niet voldeden, omdat personeel onvoldoende toegerust was voor zijn taak. Op dit moment heeft Nederland één speciale locatie voor deze groep asielzoekers in Hoogeveen, waar medewerkers beter uitgerust zijn om overlast tegen te gaan en indien nodig sancties kunnen opleggen. Hier is alleen te weinig plek om alle overlastgevende asielzoekers onder te brengen.