Opinie

Doe alsnog snel iets aan uitbuiting arbeidsmigranten

Misstanden arbeidsmigratie

Commentaar

Het is een schandaal dat maar geen echt schandaal wil worden: de uitbuiting van arbeidsmigranten in Nederland. Hoewel de feiten telkens weer schokkend zijn, en een moderne rechtsstaat als Nederland onwaardig, is het een dossier waarin al jaren te weinig beweging zit.

Vorige maand nog werden zo’n vijftig voornamelijk Roemeense arbeidsmigranten onder erbarmelijke omstandigheden aangetroffen in een boerderij in het Limburgse Linne. Op elkaar gestapeld in een te klein aantal vuile kamers. Zonder rookmelders, brandblussers, vluchtwegen of ventilatie. Wel met tralies voor de ramen en gasflessen- en branders vlakbij de slaapkamers, aldus een interne gemeentelijke rapportage.

In de Haagse Schilderswijk werden ongeveer tegelijkertijd verschillende woningen aangetroffen met tientallen Bulgaarse arbeidsmigranten. Iedereen in de buurt wist dat er iets niet in de haak was, maar er was een grote brand voor nodig om de misstanden aan het licht te brengen. Ook in nabijgelegen woningen, waar de brandweer doorheen moest om bij de brandhaard te kunnen komen, bleken Bulgaren onder armoedige omstandigheden opgehokt te zitten.

Toeslagenouders, ouderen, migranten, dieren: allemaal hebben ze in min of meerdere mate voorvechters in de Tweede Kamer. Maar de politieke interesse in de arbeidsmigrant is beperkt. Vorig jaar oktober kwam het ‘Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten’ onder leiding van oud-SP-leider Emiel Roemer met een trits aanbevelingen. Daaronder ook het advies aan het kabinet om de Tweede Kamer een jaarlijkse rapportage over de situatie van arbeidsmigranten toe te sturen, zodat het onderwerp hoger op de agenda blijft.

Arbeidsmigranten zijn lastig te bereiken. Ze zijn vaak niet zelfredzaam, spreken de Nederlandse taal niet en zitten in een sterke afhankelijkheidsrelatie met hun werkgever of uitzendbureau, op wie ze vaak zijn aangewezen voor huisvesting. De misstanden waartoe dit leidt mogen geen verrassing meer zijn: al in 2011 trok een parlementaire onderzoekscommissie harde conclusies. Onlangs maakte onderzoeksplatform Pointer bekend dat er in 2018 en 2019 4.100 meldingen over misstanden zijn gemeld bij de Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarvan zijn er 3.600 niet nader onderzocht. In 48 gevallen werd een overtreding geconstateerd.

Aan goede intenties geen gebrek. Een meerderheid van de Tweede Kamer eiste vorig jaar een keurmerk voor uitzendbureaus, een erkenning dat het beleid te lang is overgelaten aan de tuinders- en uitzendbranche. Het kabinet zei in oktober vorig jaar dat het Roemers aanbevelingen steunt, maar niet allemaal meteen kan uitvoeren. De verkiezingen waren op dat moment ook nog in aantocht. Nu is Den Haag in de ban van zich snel opeenvolgende formatieperikelen. Met het rapport van Roemer is nog amper iets gedaan.

Intussen dringt een vraag zich steeds pregnanter op: is Nederland wel geschikt voor zoveel arbeidsintensieve activiteiten? De burgemeester van de Limburgse gemeente waar de Roemenen onlangs werden ontdekt, spreekt terecht van „een fundamentele discussie”. Arbeidsmigranten ophalen terwijl de woningnood in Nederland fatsoenlijke huisvesting heel moeilijk maakt, voelt onbezonnen. Als kabinet en werkgevers willen voorkomen dat de met arbeidsmigratie ondersteunde economische activiteiten zelf ter discussie komen te staan, kunnen ze er beter voor zorgen dat de praktijk weer snel rechtvaardig en humaan wordt.