Formatieblog

Informateur Hamer: formatie bevindt zich in impasse

In dit blog houdt NRC het verloop van de kabinetsformatie en de ontwikkelingen daaromheen bij. Luister hier de podcast Haagse Zaken en schrijf je hier in voor nieuwsbrief De Haagse Stemming.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de kabinetsformatie is gesloten en wordt niet meer bijgewerkt. Volg het laatste nieuws in ons nieuwe blog.

Informateur Hamer: formatie bevindt zich in impasse

De formatie van een nieuw kabinet bevindt zich in een politieke impasse. Dat heeft informateur Mariëtte Hamer vrijdag gezegd na afloop van een overleg met de leiders van zes politieke partijen. Volgens haar is de formatie inhoudelijk klaar, maar lukt het nog niet om een groep partijen te vinden die samen verder wil.

Hamer heeft de partijen gevraagd om dit weekend tot „een doorbraak” te komen. Volgens haar moeten partijen dat „met elkaar” doen, en heeft ze de partijen gevraagd over hun „schaduw heen te springen”. Maandag komen de partijen opnieuw bij de informateur bijeen.

Hamer sprak van een „intensief” groepsgesprek op vrijdag, waarbij Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66), Wopke Hoekstra (CDA), Lilianne Ploumen (PvdA), Jesse Klaver (GroenLinks) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) aanwezig waren. Volgens haar zijn er al plannen gemaakt voor het herstel na de coronacrisis, maar willen partijen nog niet met elkaar een kabinet vormen. „Je blijft toch steken op de wie-met-wie, en de combinaties leiden niet tot een meerderheid”, zei Hamer na afloop.

Met medewerking van Lamyae Aharouay.

Informateur Mariette Hamer. Foto Robin Utrecht/ANP

Hamer ontvangt op vrijdag alle hoofdrolspelers kabinetsformatie samen

Alle hoofdrolspelers in de kabinetsformatie schuiven vrijdag samen aan bij informateur Mariëtte Hamer. Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66), Wopke Hoekstra (CDA), Lilianne Ploumen (PvdA), Jesse Klaver (GroenLinks) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) zijn om 16.00 uur welkom bij Hamer. Afgelopen weken ontving Hamer de partijen steeds in wisselende samenstellingen.

Tot nu toe verloopt de formatie van een nieuw kabinet moeizaam. Er kan geen meerderheidskabinet worden gevormd zonder ofwel VVD ofwel D66. VVD en CDA willen op ideologische gronden liever geen samenwerking met GroenLinks en de PvdA, twee partijen die elkaar niet los willen laten. Een meerderheidscoalitie met Volt of JA21, waar eerder nog sprake van was, is niet meer mogelijk na het vertrek van Pieter Omtzigt uit het CDA en daarmee het verlies van één zetel van die partij.

D66 ziet een kabinet met de linkse partijen juist wel zitten en gaat liever niet opnieuw in zee met de ChristenUnie vanwege inhoudelijke verschillen op het gebied van medisch-ethische kwesties. In het huidige kabinet Rutte III, waarin D66 en CU ook samenwerken, wisten de partijen een compromis te bereiken over deze kwesties, maar Kaag stelde eerder al dit akkoord niet in stand te willen houden voor de komende regeerperiode.

Lees ook dit artikel: De wie-met-wie-wil-regeren-vraag is eindelijk gesteld

Informateur Mariëtte Hamer voorafgaand aan een gesprek met Joost Eerdmans (JA21), Kees van der Staaij (SGP), Caroline van der Plas (BBB) en Liane den Haan. Foto Bart Maat / ANP

Hamer ontvangt Rutte, Hoekstra en Kaag in duo’s

Informateur Mariëtte Hamer hervat dinsdag de formatiegesprekken met een aantal partijleiders, die in duo’s bij haar langsgaan. Om 13.00 uur spreekt Hamer met Mark Rutte (VVD) en Wopke Hoekstra (CDA), waarna de CDA-leider drie uur later opnieuw is uitgenodigd voor een gesprek met Sigrid Kaag (D66). Om 18.00 uur sluit Hamer deze ronde gesprekken af met een ontmoeting tussen Kaag en Rutte.

De vraag wie met wie een nieuw kabinet moet vormen, is nog niet opgelost. Hoekstra staat niet open voor samenwerking met het linkse duo GroenLinks en PvdA, terwijl die twee partijen juist niet zonder elkaar zeggen te willen regeren. De nieuwe partij JA21 wil wel een kabinet vormen met VVD, D66 en CDA, maar D66-leider Kaag zegt zich dat moeilijk te kunnen voorstellen. Een herhaling van Rutte III (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie) ligt ook niet voor de hand door de verschillen tussen de ChristenUnie en D66 over medisch-ethische kwesties.

Wat bovendien niet helpt bij het op snelheid brengen van de formatie is de onrust binnen de CDA-fractie. Het onder kiezers populaire Kamerlid Pieter Omtzigt stapte vorige week uit de partij na het uitlekken van een interne memo. Maandag zei CDA-leider Hoekstra momenteel niet de formatiegesprekken, maar zijn eigen partij op nummer één te zetten.

Hoekstra zet CDA, en niet formatiegesprekken, op ‘de eerste plaats’

De interne strubbelingen van het CDA, en niet de formatiegesprekken, zijn de komende week de eerste prioriteit van partijleider Wopke Hoekstra. Dat zei hij maandag na afloop van zijn gesprek met informateur Mariëtte Hamer. „We hebben een goed gesprek gehad, maar ik ga nu gewoon weer met het CDA aan de gang”, aldus Hoekstra. Wel stelde hij de komende dagen op uitnodigingen van de informateur in te zullen gaan. „Ik heb een verantwoordelijkheid voor het land, maar ik heb in de eerste plaats ook een verantwoordelijkheid voor het CDA”, aldus Hoekstra.

Er zijn al maanden spanningen tussen het CDA-bestuur en het bij kiezers populaire Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Vorige week lekte een interne memo van de hand van Omtzigt uit, waarin hij zich hard uitliet over het CDA en zijn eigen positie binnen de partij. Twee dagen na het uitlekken van de notitie zegde hij zijn lidmaatschap op. Omtzigt wil als zelfstandig Kamerlid na zijn ziekteverlof terugkeren in de Kamer. Mogelijk heeft dit besluit een uitwerking op de formatiegesprekken; sommige beoogde coalities hebben door het verlies van één zetel geen meerderheid meer en ook kunnen andere partijen het CDA als instabiel beschouwen. Eerder op de dag zei Hoekstra dat Omtzigts vertrek de formatie wat hem betreft niet complexer maakt.

Hoekstra sprak maandag bij informateur Hamer achtereenvolgens met ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers en Lilianne Ploumen van de PvdA. Ploumen wilde zich na afloop van het gesprek niet over de interne problemen van het CDA uitlaten. „Het is een woelige tijd voor ze, ik wens ze echt het beste.” Liever bracht ze voor het voetlicht dat de PvdA wel bereid is mee te regeren. Op de vraag of samenwerking met Hoekstra’s partij nog mogelijk was na de interne problemen, stelde Ploumen „dat er gewoon veel moet gebeuren in het land”. „We hebben steeds gezegd: we willen aan tafel om te praten over oplossingen.”

Met medewerking van Lamyae Aharouay.

Lilianne Ploumen (PvdA) sprak maandag met de pers na afloop van haar gesprek met CDA-voorman Wopke Hoekstra en informateur Mariëtte Hamer. Foto Lex van Lieshout/ANP

Hoekstra: CDA deed alles om breuk met Omtzigt te voorkomen

CDA-leider Wopke Hoekstra spreekt vandaag twee keer met informateur Mariëtte Hamer. Zijn gesprek met ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers zit er al op en momenteel praat Hoekstra met PvdA-leider Lilianne Ploumen. Voorafgaand aan het eerste gesprek stond Hoekstra de pers te woord over de interne strubbelingen van het CDA met Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. Dit weekend besloot Omtzigt uit de partij te vertrekken en kondigde hij aan na terugkeer van zijn ziekteverlof aan de slag te gaan als zelfstandig Kamerlid.

„Het enige dat ik kan zeggen is dat we geen enkele moeite hebben gespaard om juist dit te voorkomen”, zei Hoekstra, doelend op het vertrek van Omtzigt uit de partij, tegen persbureau ANP. „Wat natuurlijk ook maakt dat ik dat heel verdrietig vind, dat ik het buitengewoon jammer vind dat het op deze manier gegaan is.”

Het vertrek van Omtzigt uit het CDA heeft mogelijk invloed op de formatie. Door het verlies van een zetel zijn sommige formatiecombinaties (VVD, CDA en D66 met Volt of JA21) niet meer mogelijk. Ook is de partij als potentiële onderhandelingspartner mogelijk minder aantrekkelijk, omdat andere partijen het CDA als onstabiel kunnen zien. Zelf stelde Hoekstra voorafgaand aan zijn gesprek met informateur Hamer dat het formatieproces niet complexer is geworden door Omtzigts vertrek uit het CDA.

Hoekstra is momenteel nog bij Hamer en spreekt met Ploumen van de PvdA. CU-leider Segers lichtte zijn gesprek met Hoekstra van eerder op de dag al toe en maakte nogmaals duidelijk dat hij zijn partij niet direct deel uit ziet maken van een nieuw kabinet. „Er zijn heel veel opties mogelijk, waaronder een minderheidskabinet”, aldus Segers. Die optie zou volgens hem eerst onderzocht moeten worden voordat de ChristenUnie mogelijk in beeld komt als coalitiepartner.

Met medewerking van Lamyae Aharouay.

CDA-leider Wopke Hoekstra staat de pers te woorden voorafgaand aan zijn gesprek met informateur Mariëtte Hamer maandag. Foto Lex van Lieshout/ANP

Welkom in een nieuw formatieblog

In dit formatieblog houdt NRC de ontwikkelingen bij rond het nieuw te vormen kabinet. Het is de vijfde week van gesprekken die informateur Mariëtte Hamer voert met de partijleiders en de tweede ‘reserveweek’ na de gepasseerde deadline van 6 juni. Toen was Hamer nog niet klaar om haar verslag in te dienen.

Hamer spreekt maandag tweemaal met CDA-leider Wopke Hoekstra: eerst samen met ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers en daarna met PvdA-fractievoorzitter Lilianne Ploumen. Later op de dag praat Hamer met Jesse Klaver van GroenLinks. Deze planning stond al vast voordat prominent CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zaterdag aankondigde de partij te verlaten.

Omtzigt heeft het CDA verlaten in reactie op het uitlekken van een memo van zijn hand. In dat vorige week gelekte document laat het Kamerlid zich in vernietigende bewoordingen uit over het CDA: hij voelde zich tegengewerkt door partijgenoten en omschreef de sfeer als „onveilig”. Het is nog onduidelijk wat Omtzigts vertrek betekent voor de formatie.

Eerder vorige week maakte demissionair premier Mark Rutte (VVD) duidelijk dat hij een samenwerking met PvdA én GroenLinks niet ziet zitten, terwijl Ploumen de belofte om met GroenLinks te werken niet losliet.

Lees hier het vorige formatieblog terug