Fiscale claim tegen Unilever Brazilië

Belastingroutes Levensmiddelenconcern Unilever heeft in Brazilië geprobeerd belastingen te ontwijken. Volgens de fiscus gaat het om miljarden.

De totale Braziliaanse claim is inmiddels opgelopen tot 2,9 miljard euro.
De totale Braziliaanse claim is inmiddels opgelopen tot 2,9 miljard euro. Foto ANP

De Braziliaanse fiscus eist ruim 2 miljard euro van Unilever in verband met een herstructurering van het levensmiddelenconcern in 2001. De totale claim is inmiddels opgelopen tot 2,9 miljard euro. Het betreft diverse belastingzaken in Brazilië, zo blijkt uit het jaarverslag over 2020.

De Braziliaanse belastingdienst oordeelde in 2004 dat de herstructurering van de Braziliaanse Unilevertak geen bedrijfsmatig doel had, maar gericht was op het ontlopen van belastingen. De rechtbank oordeelde eerst in het voordeel van Unilever, maar in 2013 spande de fiscus opnieuw een zaak aan. De claim bedroeg toen 561 miljoen euro. Dat is sindsdien verviervoudigd tot ruim 2 miljard euro. Volgens Unilever kan het „enkele jaren” duren voordat er een definitieve uitspraak komt.

De herstructurering van het levensmiddelenconcern was onderdeel van De Weg naar Groei: een programma dat Unilever tussen 1999 en 2004 wereldwijd toepaste. Hoofddoel was de aandacht toe te spitsen op leidende merken. Meer dan duizend kleine merken verdwenen uit Unilevers portfolio. In Brazilië leidde dat tot een reeks overnames die het concern in 2001 bundelde in Unilever Brasil, het bedrijf dat nu onder vuur ligt.

Brasil Alimentos

De belastingzaak is niet het enige probleem van Unilever Brasil. Begin 2020 verloor Unilever in hoger beroep een zaak over een claim van 137 miljoen euro. In 2008 had Unilever Brasil een andere concerndochter, Unilever Brasil Alimentos, overgenomen. Volgens de Braziliaanse rechter was deze interne transactie gedaan om inkomstenbelasting te ontwijken.

Ook liggen transacties tussen Unilever Industrial en Unilever Comercial onder de loep. Enkele jaren geleden splitste Unilever zijn Braziliaanse dochterbedrijf op in een commerciële en een industriële tak. Sindsdien verkoopt Unilever Industrial zijn producten exclusief aan Unilever Comercial, die ze op de markt brengt.

De interne verkoop gebeurt tegen een prijs die drie keer lager is dan de uiteindelijke verkoopprijs. Unilever draagt belasting af over die lagere interne verkoopprijs en niet over de hogere prijs waarvoor de producten verkocht worden. De Braziliaanse schatkist loopt daardoor geld mis, oordeelde de fiscus. De ondernemingen opereren immers níét zelfstandig; Unilever Comercial financiert de activiteiten van Unilever Brasil en heeft zeggenschap over die interne verkoopprijs, aldus de Braziliaanse fiscus. In afwachting van de definitieve uitspraak heeft Unilever 35 miljoen euro vrijgemaakt.

Grijze lijst

Volgens het jongste jaarverslag lopen er voor nog eens 650 miljoen euro aan rechtszaken in Brazilië tegen Unilever. Zeker één daarvan heeft betrekking op een Nederlandse dochter van het bedrijf. In december 2019 oordeelde de Braziliaanse rechter dat Unilever Brasil een leenovereenkomst met Netherlands HoldCo – dat ook tot het Unileverconcern behoort – ten onrechte gebruikte om jarenlang door Unilever Brasil betaalde rente van de belastbare winst af te trekken.

Omdat Nederland in Brazilië op een ‘grijze lijst’ van omstreden belastingregimes staat, mag rente die is betaald aan Nederlandse holdings niet van de winst in Brazilië worden afgetrokken. Tevergeefs probeerde Unilever te bewijzen dat Netherlands HoldCo „substantiële economische activiteiten” verricht en daardoor niet onder deze beperking zou vallen. Omdat het bedrijf géén werknemers had en nog 25 andere zusterondernemingen op hetzelfde adres waren ingeschreven, wees de Braziliaanse fiscus het verweer van Unilever af.

Sergio Nieto Solis werkt voor The Investigative Desk. Meer informatie: op www.investigativedesk.com