#Proletariërs aller landen, verenigt u!

Sociale media

volgt de socials,  op zoek naar memes die iets vertellen over de tijd waarin we leven.  Deze keer: poldersocialisten maken memes voor de massa’s.
'Op TikTok zingen jongeren het volkslied van de Sovjet-Unie mee.’
'Op TikTok zingen jongeren het volkslied van de Sovjet-Unie mee.’ Foto Yulia Reznikov

Frisse poldersocialistische memes voor klassenbewuste teens. Zo luidt de beschrijving van het socialistische meme-account ‘Memes voor de Massa’s’, dat meer dan tienduizend volgers heeft op Instagram.

Na de val van de Berlijnse Muur leek het marxisme te zijn afgedankt, maar op sociale media worden de negentiende-eeuwse denkbeelden van Karl Marx opnieuw omarmd. Ditmaal door Gen Z, de generatie geboren tussen 1997 en 2012. De groep ‘Zoomers’ (tegenhanger van boomers) die zich hierbij aansluit noemt zichzelf poldersocialisten. Achter het account zit een team van tien beheerders, waarvan één een geschiedenismaster heeft afgerond. Behalve ‘vader Marx’ worden ook communistische leiders vaak opgevoerd op het kanaal.

Met glinsterende ogen kijkt Mao Zedong bijvoorbeeld naar nieuws van pandeigenaren die hoge huren vragen voor hun woningen. Onder het plaatje staat de begeleidende tekst ‘onteigen alle huisbazen en vervolg ze voor hun misdaden!’ Op alle socialemediakanalen worden de radicaal-linkse standpunten verwerkt in geestige plaatjes. Die zijn voornamelijk te zien als een reactie op de huidige politieke situatie in het land. De memes keren ook op stickers terug.

Op Campus Woudestein van de Erasmus Universiteit Rotterdam trekken stickers op palen, bankjes en muren de aandacht. Erop afgebeeld: een kat in astronautenpak, zwevend in de ruimte. Wie dichterbij komt leest: ‘socialisme is onze toekomst’. De stickers worden gepromoot op de socialemediakanalen van de poldersocialisten. Zo prees Memes voor de Massa’s vorige week stickers met de tekst ‘FCK CDA’ aan, de letters in de huisstijl van de politieke partij. De aanleiding: het nieuws over de vernietigende interne notities van (toen nog) CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt over diens behandeling binnen de eigen partij.

De heropleving van zelfbenoemde marxistische tieners op sociale media is niet alleen een Nederlands fenomeen. Ook in Amerika is het communisme op TikTok een hype. Jongeren zingen het volkslied van de Sovjet-Unie mee en noemen elkaar kameraden. De hashtag #communism doet aan als een ontmoeting van moderne bolsjewieken.

Je hoeft het natuurlijk niet geheel en al eens te zijn met de uitgangspunten van het socialisme om te kunnen lachen om de rode memes. Toch komt dat geflirt met het communisme wellicht aanstootgevend over. Een fotootje van Lenin of Stalin oogt toch als het verheerlijken van oude communistische wereldleiders, en dan is het moeilijk om voorbij te kijken aan het bloedvergieten waar deze regimes om bekend staan.

Toch grapt Gen Z eerder over de ideeën van Marx dan dat ze deze uitvoerig bespreekt. De memes zoals die over Mao lijken vooral een uitlaatklep voor frustraties, veroorzaakt door de huidige politieke en maatschappelijke toestanden. De torenhoge huizenprijzen, toenemende werkloosheid en verrechtsing onder jongeren bieden een vruchtbare bodem voor snedige linkse satire.

Tegelijkertijd wordt Forum voor Democratie in allerlei appverkeer verweten te flirten met nationaalsocialistisch gedachtengoed. Zo nu en dan klinkt daar hetzelfde verweer: het is maar een uitlaatklep, satire, ironie. Waarom is vergelijkbaar gedrag aan de rechter zijde van het spectrum problematisch?

Voor nu ziet het er in elk geval naar uit dat de proletariërs aller landen zich alleen op meme-accounts verenigen.