Ging de regering-Trump te ver in haar jacht op lekken naar de pers?

Amerikaanse pers Om te achterhalen wie er lekte naar de media, eiste de vorige regering-Trump telecomgegevens van journalisten en Democratische volksvertegenwoordigers op. Bidens ministerie van Justitie laat onderzoeken of dit wel mocht.

Onder president Trump dagvaardde het ministerie van Justitie techbedrijven om e-mails en metadata te krijgen van journalisten en Democraten in de Inlichtingencommissie van het Huis.
Onder president Trump dagvaardde het ministerie van Justitie techbedrijven om e-mails en metadata te krijgen van journalisten en Democraten in de Inlichtingencommissie van het Huis. Foto Chris Seward/AP

Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft een onderzoek geopend naar de jacht die de vorige regering-Trump in 2017 en 2018 maakte op belgegevens en e-mails van journalisten en Congresleden, waarover eind vorige week meer bekend werd. In de berichten over die speurtocht klinkt een echo door van president Nixons paranoia en van diens ‘loodgieters’ op zoek naar lekken. Ook toen werd geprobeerd het departement te gebruiken als machtsmiddel voor de zittende president.

De inpecteur-generaal van het ministerie van Justitie maakte vrijdag bekend een evaluatie te hebben gelast naar de rechtmatigheid van de dagvaardingen waarmee techbedrijf Apple in 2017 en 2018 werd gedwongen tot het overdragen van gegevens uit 73 telefoons en 36 e-mailadressen. Het ging om gegevens van mensen die betrokken waren bij de Inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden, onder wie ook een minderjarige, aldus Amerikaanse media.

Ook softwaregigant Microsoft heeft laten weten dat het in 2017 een dagvaarding ontving om de gegevens van een e-mailaccount van een medewerker van de Inlichtingencommissie. Apple, dat doorgaans heel terughoudend is in het meewerken aan politie-onderzoek, heeft aan justitie alleen zogeheten metadata ter beschikking gesteld, niet de inhoud van gesprekken, e-mails of foto’s.

Ook pers doelwit

Eerder maakte het ministerie van Justitie, onder president Biden geleid door Merrick Garland, bekend dat de gegevens van journalisten van CNN, The New York Times en The Washington Post waren opgevraagd in een onderzoek naar lekken. Dat onderzoek dateert uit 2017, de gegevens van de Afgevaardigden en hun familieleden werden in 2018 opgevraagd. In die tijd was Jeff Sessions minister van Justitie en deed de FBI onderzoek naar mogelijke samenwerking tussen het campagneteam van president Trump en Russische overheidsdiensten. De pers berichtte daar gedetailleerd over.

Lees ook: Regering-Trump tapte ook telefoongegevens af van New York Times-journalisten

Sessions, zijn tijdelijke opvolger Rod Rosenstein en Trumps laatste justitieminister William Barr hebben allemaal aan de media laten weten dat ze niets afwisten van de dagvaardingen aan het adres van Apple. Tegen zakenkrant The Wall Street Journal zei Barr dat hij zich „die zaak niet kan herinneren” en dat „alle stappen die zijn gezet, al waren gezet voordat ik minister werd”. Maar andere bronnen vertellen de Amerikaanse media dat Barr persoonlijk een aanklager uit New Jersey opdracht heeft gegeven de in het slop geraakte lek-onderzoeken nieuw leven in te blazen.

De kwestie vestigt nog eens de aandacht op de politisering van het justitieel apparaat onder de vorige regering. Als president bemoeide Trump zich een en andermaal met lopende onderzoeken en rechtszaken en drong hij aan op justitiële onderzoeken naar tegenstanders. Democraten in de Senaat hebben gepleit voor een hoorzitting waarin Sessions en Barr worden ondervraagd over deze kwestie. Het is nog niet duidelijk of zij daarvoor ook de benodigde steun van ook maar een enkele Republikeinse senator zouden krijgen.

Risico voor Biden

Een woordvoerder van president Biden zei vrijdag dat de jacht op lekken „duidelijk past in een weerzinwekkende trend, die het omgekeerde symboliseert van hoe macht zou moeten worden gebruikt”.

Maar het onderzoek kan ook pijnlijk worden voor de nieuwe president. Het is nu zíjn ministerie van Justitie en er is pas klaarheid over deze dagvaardingen gekomen nadat Apple zijn betrokken klanten heeft ingelicht. „Ik hoop dat elke aanklager die hierbij betrokken is geweest, uit het ministerie wordt geknikkerd”, zei de Democratische Afgevaardigde Eric Swalwell, een van de leden van de Inlichtingencommissie wiens gegevens werden opgevraagd.