Opinie

Help burgers geld te investeren tegen klimaatverandering

Kiza Magendane

De legitimiteit van een overheid is grotendeels gestoeld op haar vermogen om collectieve problemen aan te pakken. Klimaatverandering is zo’n probleem. Door de historische klimaatzaken, aangespannen door twee milieuorganisaties, is de Nederlandse overheid maar liefst twee keer in verlegenheid gebracht. Zowel in de Urgenda- als in de recente Milieudefensiezaak bleek dat de staat met onvoldoende urgentie en daadkracht klimaatverandering aanpakt. Het is de vraag of het tot Haagse beleidsmakers inmiddels is doorgedrongen dat het realiseren van duurzame klimaattransitie en adaptatie gelijkstaan aan het winnen van een oorlog.

Al is het maar omdat de economische schade voor het uitstellen van ambitieuze klimaatmaatregelen ongekend hoog is. Het deze week gepubliceerde onderzoek van de verzekeringsmaatschappij Swiss Re namens Oxfam concludeerde dat de G7-landen tegen 2050 jaarlijks maar liefst 4.800 miljard euro zullen verliezen als de wereldwijde temperatuur met 2,6 graden Celsius stijgt. Daarmee is de potentiële economische schade door klimaatverandering twee keer zo groot als die van de coronacrisis.

Daar komt bij dat de economische schade van de pandemie tijdelijk is. De klappen van uitgestelde maatregelen tegen klimaatverandering zullen daarentegen ieder jaar voelbaar zijn. Het gaat om hittegolven en overstromingen. Teruglopende productiviteit in de landbouw. Druk op de gezondheidszorg. Om nog te zwijgen over de bijna 132 miljoen extra mensen die als gevolg van klimaatverandering volgens de Wereldbank in de armoede zullen belanden.

Wie oorlogsmetaforen gebruikte om de strijd tegen Covid-19 te omschrijven zou zichzelf een dienst bewijzen door klimaatverandering als de grootste oorlog van onze generatie te beschouwen. Het is evident dat wij een oorlog voeren tegen vervuilende activiteiten. Toch ontbreekt het onze overheden nog aan creatieve oplossingen om een civiel leger tegen klimaatverandering te vormen. Een oorlogsverklaring tegen klimaatverandering, gerechtvaardigd door rechtsfilosofen, zou onze overheden niet alleen een grondrechtelijke basis geven voor de aanpak van de klimaatcrisis, maar ook de weg openen om aan een van de grootste civiele legers in de geschiedenis te bouwen.

Dat potentiële leger staat paraat, smachtend naar leiderschap en visie. We hebben te veel (jonge) mensen in onze samenleving die geld verdienen maar niet zo goed weten wat ze daarmee moeten. Vorig jaar zijn er 250.000 beleggers bij gekomen, veelal jongeren. Vrienden en kennissen met een fatsoenlijk inkomen hebben het beleggen in cryptovaluta tot hun nieuwe religie verklaard.

Beeld je een samenleving in waar je als burger door de overheid gefaciliteerd kan worden om bij te dragen aan de aanpak van klimaatverandering. Voor creatieve denkers is dat geen toekomstmuziek. Het volgende kabinet kan met kleine ingrepen burgers in staat stellen om als investeerders actief bij te dragen aan de energietransitie. Zo hoeft de overheid niet te leunen op de obligatiemarkt terwijl de burger zijn heil zoekt bij platte beursspeculaties.

Er is geen tekort aan kennis om de klimaatcrisis aan te pakken, maar gebrek aan mobilisatiekracht. Door de burger in staat te stellen om tegen aantrekkelijk rendement te investeren in duurzame transitie vangt de overheid twee vliegen in één klap: noodzakelijke financiering om de energietransitie te realiseren én het tastbaar maken van de aanpak van klimaatverandering, in plaats van die te reduceren tot een technisch vraagstuk.

Over vijftig jaar kan de millennial aan de eigen kleinkinderen twee verhalen vertellen. In het eerste verhaal heeft zij veel winst geboekt door te investeren in cryptovaluta en aandelen, om eindelijk een rijtjeshuis te kopen. Maar daarna brak de hel los, het huis overstroomde. In het tweede verhaal kan de millennial de kleinkinderen met trots vertellen hoe zij als onderdeel van een civiel leger investeerde in het fonds voor duurzame transitie en daarmee bijdroeg aan de overwinning van de grootste oorlog van haar generatie.

Aan ons de keuze welk verhaal verteld zal worden.

Kiza Magendane is politicoloog. Folkert Jensma is deze week afwezig.