Opinie

Windmolen is als muziek

Klimaat In de klimaatdiscussie zijn schrijvers, dichters en musici afwezig. Waarom, vraagt zich af.
Luchtfoto van de vele windmolens in Windpark Wieringermeer in Noord-Holland.
Luchtfoto van de vele windmolens in Windpark Wieringermeer in Noord-Holland. Foto Hans van Weel / ANP

Nu we beginnen te ervaren wat droogte, verzuring van de oceaan, het uitsterven van diersoorten en opwarming van het klimaat gaan doen, is het niet moeilijk om te zien wat er nodig is. We hebben nu het lot van de generaties mensen, dieren en planten die na ons komen, in handen. We kunnen de wereld van onze klein- en achterkleinkinderen werkelijk verzieken als we niet in staat zijn om een groter ideaal te zien dan ons kortetermijnbelang.

Maar het wordt ons niet makkelijk gemaakt.

Er zijn simpel gezegd twee smaken: je kunt inzien dat hoe wij leven slecht en schadelijk is. Daar kun je je schuldig over voelen, maar het leidt ook tot veel weerstand. Je wilt toch immers het beste voor je kinderen, je naasten of je bedrijf of partij? Dus voelen we ons aangevallen. Of gewoon niet aangesproken.

Een ander inzicht is het feit dat industrie, veeteelt en luchtvaart immens veel vervuilen en dat het daarom een kwestie is van regels aanscherpen, vervuilers beboeten en prijzen hanteren waarin de kosten van de vervuiling wordt meegenomen. Zo wordt het probleem iets dat ver buiten ons afspeelt.

In beide situaties is er sprake van afscheiding. We bakenen ons eigen leven af van de rest, we zien de korte termijn los van de lange termijn, en we kunnen door met hoe het gaat: we volgen onze impulsen, zorgen voor datgene dat dichtbij en tastbaar is en vergeten andere vragen te stellen.

Kwestie van smaak

Zo verzetten talloze burgers zich tegen plannen om nieuwe windmolens te bouwen. Met goede redenen: windmolens veranderen het landschap, kunnen geluidsoverlast geven en heel soms vliegt er een zeldzame gier in een wiek.

En hoe mooi zijn windmolens nou eigenlijk? Ik krijg zelf wel een gevoel van blijdschap als ik een hele rij elegante molens zie draaien. De patronen van hun wieken, het ritme waarmee zij samen dansen en dan weer geleidelijk uit elkaar lopen; het is als muziek.

Mijn gevoel is meer dan een kwestie van smaak. Het ontstaat ook vanwege het verhaal. Het idee van de menselijke genialiteit om natuurkrachten om te zetten in stroom die ons leven zo mooi maakt. De geschiedenis van het zeilen over de wereldzeeën en het droogmalen van de polders. Dat zit diep.

Lees ook dit korte verhaal van Nicolien Mizee: Streek de buizerd maar weer neer

Maar als er besluiten van hogerhand komen die onverwacht, kil en afstandelijk worden aangekondigd, begrijp ik de weerstand tegen nieuwe molens wel. En dat er precies naast jouw dorp zo’n windmolen moet komen voelt ook oneerlijk. Wat zou het mooi zijn als elke Nederlander een evenredig stukje staalfabriekstof, snelweggedreun, varkensstal of wiekgezwiep te verduren kreeg. Maar zo werkt het niet.

Wat we wel delen zijn verhalen. Hierin ervaren we hoe de strijd tegen het water ons verenigde en dat democratie ontstond bij de waterschappen. We vieren helden van de Elfstedentocht, bezingen brede rivieren en schilderen de schoonheid van strenge winters. Deze verhalen, beelden en symbolen vind je niet in de documenten van de Regionale Energie Strategie of Nationale Omgevingsvisie. Maar ze zijn essentieel om grote, abstracte zaken om te zetten in waarde die je voelen kunt.

Groter verhaal

De drang om tegen windmolens te strijden komt voort uit oprechte zorgzaamheid. En zonder dappere en betrokken burgers zou ons land al veel waarde en schoonheid zijn verloren.

Maar die ene vraag vergeten we te stellen: wat is een goede wereld? En die andere net zo min: wat is van belang voor toekomstige generaties?

Deze vragen vergen een andere aanpak dan de inspraakprocedures en politieke strijd die nu zo vreselijk veel energie, maar vooral veel tijd in beslag nemen. Die tijd en energie hebben we niet.

Het prachtige landschap dat we zo graag willen beschermen zal onderlopen als de poolkappen smelten. De rijkdom aan dieren en planten stort in als het droger en warmer wordt. De levens van onze achterkleinkinderen worden zwaar als zij op de vlucht moeten voor het water.

Dat is niet abstract of ontoegankelijk. We zijn onderdeel van een groter verhaal, en dat kunnen we levend maken, vertellen en delen.

Wie helpt ons hierbij? Waarom zijn schrijvers, dichters, musici en mediamakers praktisch afwezig in dit verhaal? Waarom wordt er nooit gedebatteerd over het Nederland van 2050 in de Tweede Kamer? En tenslotte: hoe kunnen we ervaren wat écht belangrijk is?

Want laten we eerlijk zijn: we hebben het goed. Er was nog nooit zoveel welvaart, technologie, voorspoed. We kunnen ons permitteren om verder te kijken dan de komende jaren en onze achtertuin.

En die windmolen breken we weer af zodra er andere energiebronnen zijn ontwikkeld. Tenzij de buurtbewoners daar fel op tegen zijn.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.