Opinie

Gezond eten is fundamenteel voor een gezonde samenleving

Voeding De overheid moet betutteling over gezond voedsel vervangen door serieuze prikkels om gedrag te sturen, schrijft .
Maak gezond eten goedkoper.
Maak gezond eten goedkoper. Foto LEX VAN LIESHOUT / ANP

Eind mei lanceerde de overheid een nieuwe campagne: ‘Fit op jouw manier’. Daarbij hoort een website met allerhande tips. Op sociale media werd er direct veel gelachen, om tips als ‘Parkeer je auto een straat verder’, want dan loop je wat meters meer. Het typeert hoe diep er nagedacht is – waarom niet gewoon die hele auto laten staan? Niet dat dit minder betuttelend was geweest, maar het geeft tenminste nog een beetje ambitie weer.

Interessant zijn ook de voedingstips: ‘Heb je trek? Knak een wortel.’ Knak een wortel: kom op zeg! In een wereld waarin verandering van onze eetgewoonten zo urgent is, komt de overheid met een worteltje als handelingsperspectief voor de burger. Vervolgens wordt aangeraden eens een biertje over te slaan en een keertje linzen te eten. Goedbedoelde, betuttelende non-tips: al honderd keer gehoord, maar tot dusver met weinig effect.

Dat de overheid de consument wil aansporen tot gedragsverandering is begrijpelijk, maar dan mag beleid om de voedselomgeving gezonder te maken niet achterblijven. Dit voelt als het verleggen van de verantwoordelijkheid.

Koehandel

Want laten we wel wezen: Nederland bungelt in Europa onderaan het lijstje qua consumptie van groente en fruit. Nederlanders halen bij lange na niet de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid groente en fruit. Of kijk eens naar het landbouwbeleid: met steun van Nederland komt er binnenkort een Europees akkoord over de ruim 360 miljard euro die we de komende jaren in de EU uitgeven aan een landbouwbeleid dat nog te veel gericht is op de grote industrie in plaats van op gezonde voeding.

Eurocommissaris Frans Timmermans heeft wel een nieuwe strategie – ‘van boer tot bord’ – waarmee een poging gedaan wordt om de toekomst van ons voedsel eerlijker, duurzamer en gezonder te maken. Het Nederlands parlement zal dit jaar de nationale strategie moeten vaststellen over de invulling van de doelen die de Europese Commissie voor ogen heeft.

Als we niet opletten wordt dit een koehandel tussen de lobby’s van de grote spelers in landbouwland, waar alles draait om productie, afzet en export. Want daarin staat Nederland nu juist weer fier bovenaan in Europa.

Lees ook dit opiniestuk: Door Brexit hebben de Britten nu al een beter voedselbeleid

Ondertussen wordt de burger aangeraden zo nu en dan een wortel te knakken. Beter zou de burger actief betrokken worden bij de toekomst van de landbouw, en is er dringend beleid nodig dat de voedselomgeving werkelijk gezonder maakt. Het uitgangspunt daarvan moet zijn: stimuleer gezond eten, maak ongezond minder aantrekkelijk. Waar blijft die suikertaks? Wordt de btw op groente en fruit nu eens verlaagd?

De prijs van voedsel doet ertoe; artsen waarschuwen dat gezond eten voor de lagere inkomens steeds lastiger wordt. Een zak friet uit het vriesvak is nu eenmaal aanzienlijk goedkoper dan verse groente of fruit.

Nederland bungelt in Europa onderaan het lijstje qua consumptie van groente en fruit

Kijk ook eens naar aanbestedingstrajecten van grote instellingen: hoe is het mogelijk dat in overheidsgebouwen, ziekenhuizen en andere kantines en bedrijfsrestaurants zo weinig gekeken wordt naar gezond aanbod? Het kan anders. Onlangs zette de TU Delft een mediastorm in gang door een kantine zonder vlees te introduceren en sloten elf provincies een cateringdeal voor kortere ketens.

Frikandel scoren

Met campagnes nodigt de overheid „je uit om te kijken welke veranderingen bij jou passen. Zodat je makkelijker gezonde keuzes kunt maken.” Zo dreigt hetzelfde als bij ‘een beter milieu begint bij jezelf’. Journalist Jaap Tielbeke toonde in een boek aan dat het anders zit: echte verandering begint met goed beleid. Want door gebrek aan beleid is het nu eenmaal makkelijker om even snel een frikandel te scoren dan een wortel te knakken.

Onlangs startte de Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie een petitie voor regelgeving op het gebied van gezonder voedsel, en terecht. Wij zien bedrijven, zoals restaurants en cateraars, werken aan een gezonder aanbod, maar die zouden pas echt gebaat zijn bij degelijk beleid.

Want gezond eten zou niet een modegril moeten zijn van hen die het kunnen betalen, het hoort een fundament te zijn onder een gezonde vitale samenleving. Het is daarom van belang dat een volgend kabinet niet langer de verantwoordelijkheid bij het individu legt, maar concrete stappen zet om onze voedselomgeving werkelijk gezonder te maken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.