Ook in hoger beroep levenslang voor Ratko Mladic

Joegoslaviëtribunaal De voormalige Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic is definitief veroordeeld voor oorlogsmisdaden en genocide in voormalig Joegoslavië.

Ratko Mladic in de rechtszaal, vlak voor de uitspraak in hoger beroep.
Ratko Mladic in de rechtszaal, vlak voor de uitspraak in hoger beroep. Foto Jerry Lampen/Reuters

Ratko Mladic is ook in hoger beroep veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Dat is dinsdagmiddag bekendgemaakt door de rechters van het Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen, de VN-rechtbank die resterende zaken van het Joegoslaviëtribunaal afhandelt. De rechters wezen de bezwaren van Mladic en zijn advocaten tegen zijn veroordeling af. Opmerkelijk is dat de voorzitter van het beroepscollege zich distantieert van het oordeel van haar collega’s.

Ratko Mladic was een van de hoofdrolspelers in de Joegoslavische oorlogen in de jaren 90, waarbij 130.000 doden vielen. De uitspraak in zijn beroepsprocedure is bijna de definitieve afsluiting van het tribunaal, dat in 1993 begon.

De voormalige Bosnisch-Servische generaal Mladic (78), ook bekend als ‘de slager van Bosnië’, werd in november 2017 door het Joegoslaviëtribunaal veroordeeld tot levenslang wegens oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Zowel de verdediging als de openbaar aanklager gingen in beroep. Mladic’ advocaten wilden vrijspraak of strafvermindering. De aanklager wilde dat Mladic voor een tweede genocide-aanklacht zou worden veroordeeld: niet alleen voor de massamoord in Srebrenica in 1995, maar ook voor moordpartijen elders in Bosnië in 1992.

Etnische zuiveringen

Mladic was bevelhebber van het leger van de Bosnisch-Servische Republiek van 1992 tot 1996. Samen met de Bosnisch-Servische politiek leider Radovan Karadzic voerde hij etnische zuiveringen uit door Bosnische moslims en Bosnische Kroaten te deporteren en te doden. Het doel was het creëren van een ‘groot Servië’. Mladic is onder meer verantwoordelijk voor de moord op 8.000 moslimmannen en -jongens in Srebrenica, nadat de enclave onder bescherming van Nederlandse VN-militairen was gevallen. Ook had Mladic de leiding bij het jarenlange beleg van Sarajevo, waarbij de stad werd beschoten en meer dan vijfduizend burgers werden gedood.

Lees ook: De oorlog zit in het dna van Ajna, Jelena en Lejla

Mladic hield zich lange tijd schuil, maar werd in mei 2011 gearresteerd in Servië en overgebracht naar de gevangenis in Scheveningen om berecht te worden. In de definitieve aanklacht uit december 2011 is sprake van elf aanklachten: twee wegens genocide, vijf wegens misdaden tegen de menselijkheid en vier wegens oorlogsmisdaden, allemaal gepleegd als joint criminal enterprise. De rechters oordeelden eind 2017 tien van de elf aanklachten gegrond. Mladic werd vrijgesproken van het plegen van genocide in zes Bosnische dorpen in 1992.

Juist deze ene uitspraak was belangrijk in de beroepsprocedure. Zowel de aanklagers als nabestaanden toonden zich bij de eerste uitspraak in 2017 teleurgesteld dat de rechters onvoldoende bewijs zagen voor de tweede genocide-aanklacht (bekend als ‘Count 1’). Ze hoopten dat dit in hoger beroep gewijzigd zou worden. Dat is niet gebeurd: het bezwaar van de aanklagers werd afgewezen.

Vooraf werd al gespeculeerd over de rol van de voorzitter van het vijfkoppige beroepscollege, de Zambiaanse rechter Prisca Matimba Nyambe. In een andere zaak bracht zij in 2012 een afwijkende mening uit in het voordeel van Zdravko Tolimir, een rechterhand van Mladic in Srebrenica. Nyambe geloofde niet dat er sprake was van gedwongen deportatie van de moslimbevolking en een van boven geregisseerde massamoord. In het Mladic-beroep bevestigde zij haar afwijkende positie.

Het proces tegen Mladic begon in 2012. De rechtszaak zelf duurde vijf jaar, de beroepsfase nog eens drieënhalf jaar. Er waren 530 zittingsdagen en 592 getuigen.

Veroordeelde oorlogsmisdadigers gaan van de gevangenis in Scheveningen naar een gevangenis in een land dat daar afspraken over maakt met de Verenigde Naties. Het is nog niet bekend waar Mladic zijn straf zal uitzitten. Er zitten nu 21 mensen gevangen in twaalf Europese landen. Radovan Karadzic, in 2019 in hoger beroep veroordeeld tot levenslang, werd onlangs overgebracht naar een Britse gevangenis, op het eiland Wight.

Lees ook De erfenis van het Joegoslaviëtribunaal: veel bereikt, maar geen verzoening