Opinie

Koppeling aan GroenLinks is de ondergang van de PvdA

Formatie De samen-uit-samen-thuis-strategie van de PvdA en GroenLinks in de kabinetsformatie leidt, volgens tot het einde van de sociaal-democratie.
Fractieleider Lilianne Ploumen (PvdA) staat de pers te woord na een gesprek met informateur Mariette Hamer.
Fractieleider Lilianne Ploumen (PvdA) staat de pers te woord na een gesprek met informateur Mariette Hamer. Foto BART MAAT / ANP

Veel aandacht gaat sinds de verkiezingen van 17 maart uit naar de wording van het nieuwe kabinet. Een hiermee verbonden ontwikkeling is zeker zo interessant: de verwording van de PvdA. Die partij is bezig om bewust en blijmoedig in het lopende formatieproces haar eigen graf te graven door de lotsverbondenheid die de partij is aangegaan met GroenLinks. Fractievoorzitter Lilianne Ploumen (PvdA) heeft herhaaldelijk gesteld dat ze niet in een nieuw kabinet gaat zitten zonder GroenLinks. Zo drukt de politiek leider van de sociaal-democraten de sluipmoordenaar van haar partij liefdevol en vol overtuiging aan de borst.

PvdA en GroenLinks zijn ideologisch allicht aan elkaar verwant, maar in de slag om de kiezer zijn ze elkaars felle concurrenten. Voor een aanzienlijk deel van de min of meer links georiënteerde kiezers zijn beide partijen een serieuze optie, soms ook SP en/of D66.

Unieke claim

Wat de PvdA onderscheidde van GroenLinks was, zeker op landelijk niveau, haar bestuurservaring en -potentie. Wij zijn bereid en in staat bewindspersonen te leveren, zelfs af en toe een minister-president, kon op links de unieke claim van de PvdA zijn. Met een Nederlands electoraat dat bij verkiezingen steeds scherper het oog heeft op de nieuw te vormen coalitie in plaats van op de nieuwe volksvertegenwoordiging, kan dat een krachtig wapen in de electorale strijd om de linkse kiezer zijn.

In de lopende formatie lijkt de PvdA dit wapen vrijwillig neer te leggen. Immers, het samen-uit-samen-thuis standpunt dat wordt ingenomen, kan betekenen dat uiteindelijk beide partijen deel gaan uitmaken van een nieuwe coalitie. Voor Ploumen is dat de enige constructie waaraan ze mee wenst te werken.

Lees ook: Progressieve Volkspartij: niet nodig, niet wenselijk

Daartoe dient het recente verzet van CDA en VVD weliswaar gebroken te worden, maar het is de vraag hoe hardnekkig en langdurig dat verzet zal blijken te zijn. En als PvdA en GroenLinks eenmaal beide in een nieuw kabinet zitten, op sterk aandringen van de PvdA, kan die PvdA bij volgende Kamerverkiezingen GroenLinks niet meer verwijten geen bestuursverantwoordelijkheid te durven en kunnen dragen. Aan die coalitie-overweging heeft de linkse kiezer niets meer, als de keuze tussen PvdA en GroenLinks moet worden gemaakt. De PvdA heeft dan die troef verspeeld.

Natuurlijk kun je een fusie van PvdA en GroenLinks zien als een nieuw begin van de PvdA, maar dat is wel heel optimistisch

Of, ten tweede, de volgens sommigen voorgestane en bepleite linkse samenwerking komt dan toch eindelijk tot stand in de vorm van een fusie tussen GroenLinks en PvdA, als ook binnen die partijen het onderlinge verschil niet meer gezien wordt. Of onvoldoende betekenisvol wordt geacht. Lotsverbondenheid als eerste stadium van volledige samensmelting.

Eigen graf

Wat zo maar zou kunnen; bij de vorming van GroenLinks waren de verschillen in inhoud, toon en stijl tussen de fuserende partners CPN, EVP, PPR en PSP groter dan momenteel de verschillen tussen PvdA en GroenLinks zijn. En al helemaal na een gezamenlijke kabinetsperiode.

Natuurlijk kan een fusie van PvdA en GroenLinks worden gezien als niet het einde maar een nieuw begin van de PvdA, maar dat is een wel heel optimistische gedachte. Een fusie met GroenLinks betekent het opgaan van de oude PvdA in die nieuwe formatie, en daarmee het einde van de PvdA.

Is het erg als de PvdA verdwijnt? Daarover zullen de meningen verschillen. Maar dat het relevant is dat de PvdA in de huidige formatie zo constructief onder de noemer lotsverbondenheid haar eigen graf graaft, dat is evident. Door alle aandacht voor de vele nieuwe politieke partijen is er wellicht minder oog voor partijen die op het punt van verdwijnen staan. Een daarvan is de PvdA, met haar rijke en belangwekkende geschiedenis. We staan op het punt getuige te worden van het einde van die partij, die zich als een tragedie ontrolt, met een funeste afloop op basis van op goede bedoelingen (lotsverbondenheid, linkse samenwerking, landsbelang) gebaseerd gedrag. Slechts de slotscene moet nog worden geschreven, over dat fatale samenzijn in het eind 2021 gevormde kabinet.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.