Internationale coalitie tapte achttien maanden lang criminelen af via ‘niet-kraakbare’ app

Hack Met de app Anom zouden criminelen elkaar versleutelde berichten kunnen sturen. In werkelijkheid las de politie wereldwijd mee. In Nederland zijn 49 mensen opgepakt.
Bij de persconferentie van Europol maakte politiechef Jannine van den Berg bekend dat de Nederlandse politie 49 verdachten heeft aangehouden als onderdeel van een grote internationale politieactie.
Bij de persconferentie van Europol maakte politiechef Jannine van den Berg bekend dat de Nederlandse politie 49 verdachten heeft aangehouden als onderdeel van een grote internationale politieactie. Foto Jerry Lampen/ANP

De Nederlandse politie heeft samen met een internationale coalitie van opsporingsdiensten een omvangrijke undercoveractie uitgevoerd waarbij 18 maanden lang de communicatie van criminelen is afgetapt. Bij de undercoveractie werd door de FBI de ‘niet-kraakbare’ communicatie-app Anom op de markt gebracht waarmee criminelen elkaar versleutelde berichten zouden kunnen sturen. In werkelijkheid las de politie wereldwijd mee.

Dat heeft de opsporingscoalitie, die bestaat uit zestien landen, dinsdagochtend bekendgemaakt bij een persconferentie op het hoofdkantoor van Europol in Den Haag. De operatie was vernoemd naar het ‘paard van Troje’. Berichten dat app in de onderwereld zou zijn geïntroduceerd door undercoveragenten wilde de FBI niet bevestigen.

Volgens Europol zijn ruim 27 miljoen berichten bemachtigd en werd de app meer dan 12.000 toestellen gebruikt. Die gebruikers zouden in zo’n driehonderd criminele bendes actief zijn in meer dan honderd landen. De operatie stond onder leiding van de Amerikaanse FBI, de Nederlandse en Zweedse politie, Europol en de Amerikaanse Drug Enforcement Administration.

‘Weer geflikt’

Volgens Jannine van den Berg, politiechef van de Landelijke Eenheid, heeft Nederland bij operatie Iron Shield de software ontwikkeld waarmee de miljoenen berichten konden worden geanalyseerd en gebruikers geïdentificeerd. Van den Berg zei dat de Nederlandse politie „het weer geflikt” heeft. „Niet door in te breken zoals bij Encrochat en Sky, maar door een door opsporingsdiensten ontwikkeld platform te gebruiken.” In Nederland zijn volgens haar 49 verdachten gearresteerd, 25 drugslocaties ontmanteld en grote hoeveelheden drugs, acht wapens en 2,3 miljoen euro in beslag genomen. Ook zijn huurmoorden voorkomen.

Wereldwijd zijn honderden verdachten gearresteerd naar aanleiding van de undercoveractie. De Australische premier Scott Morrison sprak dinsdag van „een zware klap” voor de georganiseerde misdaad. In Australië zijn meer dan 200 mensen gearresteerd, bijna 4.000 kilo drugs in beslaggenomen, als ook 104 wapens en 45 miljoen Australische dollars.

Nederlandse rol bij hacks

Lees ook: Hoe een telefoon-hack narcostaat Nederland feilloos blootlegt

Europol-directeur Jean-Philippe Lecouffe sprak dinsdag van een „niet eerder vertoonde opsporingsactie”. Hij wees erop dat de app internationaal zo kon gedijen omdat de afgelopen jaren verschillende encryptie-apps zijn gekraakt en Anom in dat gat kon springen.

Nederland speelt bij veel van die hacks een rol en geldt internationaal gezien als een autoriteit wat het ‘hacken’ van criminele communicatie betreft. In maart werd met de Belgen de communicatiedienst Sky gehackt. Vorig jaar werd met de Fransen live meegelezen bij cryptocommunicatiedienst Encrochat. Daarvoor kreeg de politie toegang tot het berichtenverkeer van PGP Safe en Ennetcom.

Correctie (8 juni 2021): In een eerdere versie van dit artikel werd Jannine van den Berg aangeduid als hoofdcommissaris. Zij is politiechef Landelijke Eenheid. Dat is hierboven aangepast.