Paleontologen vinden grootste dino die ooit in Australië heeft gestampt

Paleontologie Het onderzoek heeft ruim tien jaar geduurd. Alle gevonden botten gingen in een CT-scanner.

Reconstructie van Australotitan, de grootste dino van Australië.
Reconstructie van Australotitan, de grootste dino van Australië. Illustratie Vlad Konstantinov

Ooit leefden er titanen in wat nu Australië is. Paleontologen hebben na jarenlang onderzoek de fossielen beschreven van een titanosaurus. Het gaat om de grootst bekende dino die ooit in Australië heeft gestampt. De nieuwe soort is Australotitan gedoopt door een team dat de fossielen dinsdag beschreef in wetenschappelijk tijdschrift PeerJ.

Titanosauriërs waren de meest succesvolle langnekdino’s (sauropoden) uit het dinotijdperk. De diversiteit in deze groep was enorm. Er waren kleine reuzen, niet zwaarder dan moderne olifanten, maar ook kolossen met een lengte van meer dan 30 meter en een gewicht van 50 ton, vergelijkbaar met grote walvissen. Daarmee zijn titanosauriërs de grootste landdieren die ooit hebben geleefd.

Australotitan leefde 95 miljoen jaar geleden. Australië was toen nog verbonden met Antarctica.

De eerste fossielen van Australotitan zijn al in 2005 ontdekt op het land van een familie schapenboeren in de droge outback van Queensland, bij het dorp Eromanga (119 inwoners). De destijds 14-jarige Sandy Mackenzie vond in 2004 voor het eerst een fossiel op het terrein. Zijn ouders Robyn en Stuart Mackenzie hebben daarna een natuurhistorisch museum in Eromanga opgericht.

Veel te verduren gehad

Het fossiel kreeg de bijnaam ‘Cooper’, omdat de resten in het stroomgebied lagen van het riviertje Cooper Creek.

Vanaf 2007 werden de fossielen Australotitan serieus opgegraven. Paleontologen vonden onder meer een schouderblad, beide opperarmbenen, twee stuks dijbeen en delen van de heup.

De fossielen en gesteenten in dit gebied komen aan de oppervlakte te liggen door het uitzetten en inkrimpen van kleirijke bodem (vertisol). De botten hebben daardoor veel te verduren gehad. Op de weg naar boven is het gesteente gebroken. En eenmaal aan de oppervlakte zijn de beenderen gezandstraald door droge wind. In het gebied zijn ook sporen van wombats gevonden, kleine buideldieren. Mogelijk hebben zij ook een rol gespeeld bij het omhoogwerken van de botten.

Naast resten van Australotitan, vond het team ook een vertrappelde bodem vol fossiele sporen van langnekdino’s. De dieren liepen in een colonne achter elkaar, blijkt uit de sporen. Er lagen ook fossiele varens, coniferen en versteend hout in het gebied.

Betrouwbaar lichaamsgewicht

Het onderzoek heeft meer dan tien jaar geduurd. Dat komt deels doordat alle gevonden botten van Australotitan met CT-scanners zijn ingescand. Een hele onderneming: sommige botten wegen honderden kilo’s en moesten over grote afstanden worden vervoerd.

Bij langnekdino’s is altijd de vraag: hoe groot was-ie? De onderzoekers weerstonden de verleiding om een schatting te maken, schrijven ze. Onder paleontologen is veel discussie of je een betrouwbaar lichaamsgewicht kunt extrapoleren van een fragmentarisch skelet. Pogingen daartoe leveren vaak uitkomsten met grote onzekerheid, soms met een factor drie verschil. Titanosauriërs met vergelijkbare botten als Australotitan zijn geschat op massa’s van 23 tot 74 ton.

Voor het onderzoek hadden de paleontologen die schatting ook niet nodig: het is duidelijk dat Australotitan afwijkt van andere langnekken die in Australië gevonden zijn. Australotitan is duidelijk de grootste, maar zijn schouderblad is opvallend gracieus gebouwd voor een langnek van dit formaat.