Recensie

‘De Slag om de Schelde’ is geen statement maar een meeslepend avontuur

Recensie ‘De Slag om de Schelde’ wekt een half-vergeten oorlogsepisode tot leven, in een meeslepend avontuur met een vlot script, prima acteerwerk en voor Nederlandse begrippen ongekend spektakel. Knap, met een internationaal gezien bescheiden budget.

In De Slag om de Schelde zijn drie jongelui op weg naar hun afspraak met het noodlot. De Britse piloot William (Jamie Flatters) is een lefgozer van het Soldaat van Oranje-type: beetje oorlog, best spannend. Onderweg naar operatie Market Garden bij Arnhem wordt zijn zweefvliegtuig neergehaald boven Zeeland; de overlevenden moeten zich een weg naar de geallieerde opmars in het zuiden banen.

Marinus (Gijs Blom), een ooit enthousiaste, inmiddels gedesillusioneerde Nederlandse nazi, raakte als Wehrmachtsoldaat gewond aan het Oostfront en heeft nu een bureaubaantje in Zeeland. Teuntje (Susan Radder) werkt als secretaresse voor een NSB-burgemeester. Haar broer en beste vriendin zitten bij het verzet, Teuntje denkt neutraal te kunnen blijven.

Aan de hand van dat drietal ontvouwt zich De Slag om de Schelde, de verovering van Walcheren en Noord- en Zuid-Beveland door Britten en vooral Canadezen in de herfst van 1944. Bittere noodzaak om de logistiek vitale haven van Antwerpen te ontsluiten, maar deze modderige, gure en slopende campagne kostte ruim tienduizend mensen het leven, van wie een derde Zeeuwse burgers. Walcheren werd onder water gezet, er was een amfibische landing in Vlissingen – die uit budgetoverwegingen buiten beeld blijft – en een bloedige stormloop op de Sloedam, de kale strekdam die Zuid-Beveland indertijd met het Duitse bastion Walcheren verbond.

Het is knap, soms verbluffend wat de makers met een internationaal gezien bescheiden budget van 14 miljoen euro vermogen. Daar kan een kleine tankslag aan het Oostfront vanaf, een Britse luchtvloot die in Duits afweervuur belandt, de slag om de Sloedam in Saving Private Ryan-stijl. Soms valt het geringe aantal figuranten even op, maar door kadrering, mise-en-scène en vrij discrete inzet van digitale technologie biedt deze film voor Nederlandse begrippen ongekend spektakel. De internationaal gelauwerde reclamefilmer Matthijs van Heijningen jr. weet raad met actie, suspense én drama. Hij hengelt niet opzichtig naar troost of tranen. Een sympathieke held wordt nogal zakelijk gefusilleerd, en kruist de blik van een stervende heldin die van een Britse militair dan kijken ze allebei stuurs weg, trekken zich terug in eigen misère.

Lees ook een achtergrondstuk over het maakproces van ‘De Slag om de Schelde’: ‘Kijkers voelen het als je te veel digitale effecten gebruikt’

De Slag om de Schelde begon met de wens van het VFonds om de Tweede Wereldoorlog en zijn morele dilemma’s voor een nieuwe generatie invoelbaar te maken. Daarin voorziet het vlotte script van Paula van der Oest en de prima acterende jonge helden: avonturier William, collaborateur Marinus, engagerende Teuntje.

Verwacht geen bittere, persoonlijke visie op Nederland in oorlog, zoals Paul Verhoeven in Soldaat van Oranje of Zwartboek. Maar je moet een film niet afrekenen op ambities die hij niet koestert: De Slag om de Schelde is geen statement maar een meeslepend avontuur met personages in wie je emotioneel investeert. Zo wek je een half vergeten, dramatische oorlogsepisode tot leven: mission accomplished.