Als moeder plotseling tot stilstand komt

Zap De documentaire ‘Het leven gaat niet altijd over tulpen’ laat zien hoe een hogesnelheidsgezin zorgt voor moeder Jolanda, die door een hersenbloeding werd getroffen.

Schaatsster Irene Schouten kruipt tegen haar moeder aan in Het leven gaat niet altijd over tulpen.

Schaatsster Irene Schouten kruipt tegen haar moeder aan in Het leven gaat niet altijd over tulpen.

Foto EO

Moeder is vaak onaardig. Dan schreeuwt ze zonder aanleiding, noemt ze een zoon onbeschoft of een dochter een kuttekop; ze wil niet mee of ze wil niet terug. Even zo vaak is moeder aandoenlijk, als ze met haar hand het gezicht van een zoon aftast, als ze voorzichtig zegt dat het „niet goed” met haar gaat en vooral op het moment dat ze, met moeite de lettergrepen uit haar mond duwend, zegt: „Het spijt me.”

Terwijl Jolanda Schouten niets heeft om zich voor te excuseren. Vier jaar geleden werd ze getroffen door een hersenbloeding. Haar man Klaas hoopt dat ze nog wat opknapt, tot ze weer op „twintig procent” van haar oude vermogens zit.

Trage aandacht

De documentaire Het leven gaat niet altijd over tulpen, maandagavond gelukkig in de volle anderhalf uur uitgezonden bij de EO, laat zien wat er gebeurt als een lid van een hogesnelheidsgezin plotseling tot stilstand komt. Want de Schoutens zijn geen mensen van half werk, laat regisseur Barbara Makkinga zien. Ze bruisen van de energie, runnen een miljoenenbedrijf in tulpen en twee van de vier kinderen, Irene en Simon, schaatsen op topniveau. Ze zijn gewend om dóór te gaan, hard te werken en hard te zijn, voor zichzelf en elkaar. Nu zit daar ineens Jolanda tussen in haar rolstoel, die geholpen moet worden met eten en die vraagt om trage aandacht.

De rolverwisselingen van Irene (die drie jaar geleden brons haalde op de Olympische spelen in Pyeongchang) zijn tekenend. Het ene moment zien we haar ontploffen van frustratie na een tweede plaats en haar tegenstander „gewoon een kutwijf” noemen. Vlak daarna is ze bij haar moeder op het verpleeghuisbed gekropen en probeert ze te delen wat ze heeft meegemaakt. „Weet je nog wat voor sport ik doe?” Haar moeder weet zich niet goed raad met die vraag: „Verpleegkundige?”

Zo zwenkt Het leven gaat niet altijd over tulpen heen en weer tussen (eerlijk gezegd wel wat veel) pijnlijke scènes rondom de machteloze moeder en taferelen waarin andere gezinsleden zich van hun scherpste kant laten zien. Vader Klaas kan met eindeloos geduld zijn vrouw zachte kusjes geven, maar hij kan ook met zoon Simon meereizen naar een schaatswedstrijd in Lapland om daar de leiding van Simons ploeg langdurig uit te kafferen: „Doen jullie mee om te winnen of om niets te doen? Wat een blamage! Ik schaam me!” Hij houdt de ploeg verantwoordelijk voor de teleurstellende zevende plaats van zijn zoon.

Ingehouden ergernissen

Simon, die steeds probeert met lieve zelfspot zijn moeder te bereiken, stopt met schaatsen, ook al omdat het de bedoeling is dat de twee zoons de boerderij van hun ouders overnemen. Daarvoor moeten ze hun zussen uitkopen. Dat moet snel, want uitbreidingsplannen – de Schoutens willen van 20 miljoen naar 60 miljoen tulpen per jaar – maken dat het bedrijf over vijf jaar veel meer waard is. „Dan krijgen die jongens dat nooit meer gefinancierd”, zegt de adviseur. Aan de andere kant van de tafel zit dochter Catherine, die zakelijk genoeg is om te stellen dat zij liever over vijf jaar wordt uitgekocht. Ze wijst erop dat de mannen in huis vooral zo hard kunnen werken omdat zij veel voor moeder zorgt.

Er volgen ingehouden ergernissen en ook minder ingehouden ergernissen – overigens zonder dat het tot Familiediner-achtige toestanden leidt. Een van de broers zegt dat vader uiteindelijk beslist. Zo vindt Catherine een paar keer het zwijgzaam driemanschap van de mannen in huis tegenover zich. Ze doet wat een dochter dan doet. Ze draait zich opzij en vraagt: „Mam, wat vind jij ervan?” Maar dat heeft geen zin meer.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.