Yücel Kopal.

Foto Casper Koster

Interview

Yücel Kopal: ‘Er wordt vaak een beetje lacherig gedaan over armoede in Nederland’

Yücel Kopal, toneelschrijver Yücel Kopal runde jarenlang een succesvolle goudinkoopzaak. De verhalen die hij daar van zijn klanten hoorde, vormden de basis voor zijn eerste toneeltekst ‘Geld voor goud’.

Yücel Kopal (1982), geboren en getogen Nijmegenaar, bewandelde in zijn leven een kronkelend pad naar zijn huidige carrière: die van toneel- en scenarioschrijver. Na een afgebroken rechtenstudie ( „Ik werd depri van het in mijn hoofd stampen van dikke pillen.”) volgde een periode van twaalf beroepen en dertien ongelukken; uiteindelijk belandde hij in het cafetaria van zijn vader.

Kopal: „Ik schaamde me omdat ik daar al mijn voormalige medestudenten tegenkwam, maar ik kon niet anders: ik was zelf net vader geworden en ik moest geld verdienen. Toen ik bij mijn pa in de zaak kwam, zei ik tegen hem dat ik de boel zou overnemen, maar na drie maanden dacht ik: nee. Ik kreeg het gevoel dat ik door de klanten als dienaar werd behandeld. De generatie van mijn vader heeft een dienende houding ten opzichte van witte Nederlanders geïnternaliseerd, vanuit dankbaarheid dat ze hier een plek kregen. Maar als kind is het moeilijk om te zien dat je vader als voetveeg wordt behandeld en zelf ben ik hier geboren, dus ik accepteer dat niet.”

Samen met een vriend kwam Kopal op het idee om een goudinkoopzaak te beginnen in een Nijmeegse migrantenwijk. „Onze marktresearch was (doet alsof hij een trekje van een joint neemt): ‘ja man ik denk dat vooral buitenlanders veel goud hebben’ (lacht). Maar dat bleek een vooroordeel: we kregen eigenlijk iedereen over de vloer. We zijn begonnen met een houten tafel, een bankstel, een weegschaal en een koffiezetapparaat. We hadden niet eens een kluis omdat we het goud meteen wegbrachten naar de smelterij, en voor diefstal was ik niet zo bang: er hingen altijd wel neven van me voor de deur, die behandelden de zaak ook zo’n beetje als huiskamer, ik moest ze er af en toe echt uit trappen als ze te familiair deden met de klanten (lacht).”

Scène uit de voorstelling Geld voor Goud van Yücel Kopal.

Foto Bart Grietens

Schrijnende verhalen

Kopal ging zich steeds meer interesseren voor de verhalen van de mensen die bij hem in de winkel kwamen. „In het begin zag ik ze puur als inkomstenbron, maar naarmate de tijd vorderde, gingen we steeds vaker aan ze vragen: ‘weet je wel zeker dat je dit wil verkopen?’ Je komt enorm schrijnende verhalen tegen, mensen die door armoede en stress hun dierbaarste bezittingen verkopen.”

Zo werd het vuur van zijn grootste passie ook weer aangewakkerd: het schrijverschap. „Ik schreef altijd al de dingen op die ik met vrienden meemaakte, dan las ik het daarna aan ze voor met een jointje erbij. Er gaan bij mij vonkjes branden als ik iets hoor of meemaak dat ik wil beschrijven. Maar een bestaan als schrijver vond ik niet realistisch. Nadat ik met de goudzaak gestopt was, heeft mijn vriendin me aangemoedigd om het te proberen, zonder haar steun had ik het waarschijnlijk niet aangedurfd. Via een regeling van het Fonds Podiumkunsten kreeg ik de kans om een eerste toneeltekst te schrijven, en daarna kon ik bij Theater Bellevue terecht met Geld voor goud.

„De verhalen die ik in de goudhandel tegen was gekomen, waren zo puur dat ik er niets aan hoefde op te fraaien. Ik houd niet zo van poespas, ik wil dat mensen in het theater live zien wat mensen die in moeilijke omstandigheden leven, meemaken. Er wordt vaak een beetje lacherig gedaan over armoede in Nederland, alsof het niet bestaat. Daarom wil ik het dicht bij de werkelijkheid houden: theater is de meest directe manier om mensen te laten zien hoe het leven functioneert, als de deuren sluiten, is er een gemeenschap met wie je samen live getuige bent van iets. Ik ben ook echt een filmfreak en schrijf graag scenario’s, maar in het theater kun je niet met montagetrucs werken en die directheid spreekt me aan.”

De voorstelling Geld voor goud (tekst: Yücel Kopal, regie: Jan Hulst en Kasper Tarenskeen) is van 9 t/m 19 juni te zien in Theater Bellevue in Amsterdam. Inl: theaterbellevue.nl