Reportage

Yousra L. hielp bij ‘de vernederende oorlogsvoering van IS’, zegt het OM

Terrorismeverdachte De alleenstaande moeder zou een IS-propagandakanaal hebben beheerd. Volgens experts speelde haar chronische ziekte mee.

De Rotterdamse rechtbank. De chronisch zieke moeder Yousra L. wordt onder meer verdacht van lidmaatschap van IS.
De Rotterdamse rechtbank. De chronisch zieke moeder Yousra L. wordt onder meer verdacht van lidmaatschap van IS. Foto David van Dam

„Een van die instanties hier vroeg mij wat voor Nederlander ik ben”, zegt terrorismeverdachte Yousra L. (33), doelend op de hulpverleners in de rechtszaal. Ze draagt een bril met een dik zwart montuur en een koningsblauwe chador. Ze herhaalt de vraag fel: „Wat voor soort Nederlander ben ik?”

L. werd een paar uur eerder behendig door de beveiligers de extra beveiligde rechtszaal in Rotterdam ingereden. De chronisch zieke alleenstaande moeder uit het Noord-Hollandse Uithoorn wordt onder meer verdacht van lidmaatschap van IS en opruiing tot het plegen van een terroristische aanslag. Ze zou leiding hebben gegeven aan het IS-propagandakanaal ‘Greenbirds’ op berichtenapp Telegram.

„Haar handelingen zijn vanachter een toetsenbord gepleegd, dat maakt ze niet minder gevaarlijk”, zegt de officier van justitie. Een oproep voor „knife-attacks” die in Greenbirds werd gedeeld deed de officier denken aan een aanslag in een kerk in Nice waarbij drie mensen omkwamen. Ze leest de laatste woorden van een van de slachtoffers voor: vertel mijn kinderen dat ik van ze hou. „Dat is waar verdachte toe oproept.”

Lees ook: Op de valreep zijn IS-ganger Ilham B. en haar kinderen door Nederland uit Syrië gehaald

Yousra L. liet haar drie kinderen, de oudste is vijf, naar video’s van IS kijken en vertelde ze dat mensen die de profeet uitschelden mogen worden ‘doodgemaakt’.

Een vraag die op deze laatste zittingsdag beantwoord moet worden, is of een deel van haar gedrag verklaard zou kunnen worden door MS, de ziekte die ontstekingen veroorzaakt die haar hersenen beschadigen.

Drie deskundigen van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie hebben in de rechtszaal plaatsgenomen: een psycholoog, een psychiater en een bijzonder hoogleraar die op basis van de mri-scans van haar hoofd een neurologisch rapport opstelde. Op de scans uit 2016 en 2019 zag de bijzonder hoogleraar ‘heftige ontstekingen’ die het ‘frontale, basale’ deel van haar hersenen hebben aangetast. Haar gedrag is daar ‘deels’ aan toe te rekenen, zegt hij. Haar ontremming viel hem op, „en dat ze weinig empathisch vermogen” heeft. „De ontremming in combinatie met haar denkbeelden is geen mooie”, zegt de psycholoog. Dat Yousra L. nog steeds boos is, zegt de psychiater, „maakt de kans op herhaling enorm hoog”. Langdurige behandeling is volgens haar nodig.

„Welke vorm van behandeling”, vraagt de voorzitter van de rechtbank. „We zitten hier bij de strafrechter.” De psychiater: „Nou ja, we hebben niet veel opties. TBS met dwang.”

Zelf vastleggen

Met het delen en verspreiden van foto’s en video’s van IS heeft Yousra L. volgens de officier „bijgedragen aan de vernederende oorlogsvoering” en een oorlogsmisdrijf gepleegd. „Slachtoffers worden hiermee ontdaan van elke menselijke waardigheid. Hun familie kan altijd worden geconfronteerd met beelden.” Ze haalt rechtszaken in Zweden, Duitsland en Finland aan tegen mannen die met de verminkte lichamen van IS-slachtoffers poseerden en tot 2,5 jaar gevangenisstraf kregen. „In deze zaak heeft de verdachte niet zelf geposeerd, maar met haar commentaar heeft ze zelf ook slachtoffers vernederd.”

Lees ook: OM: Samir A. hielp IS-vrouwen ontsnappen uit kampen

L. riep ook „veelvuldig op” tot het plegen van aanslagen en verspreidde daar volgens de officier handleidingen voor. De officier haalt chatgesprekken aan die ze voerde met haar online-vriendin en medebeheerder van de Greenbirds-groep: de Londense Safiyya Amira Shaikh. L. reageerde in de chat enthousiast op aanslagplannen van Shaikh en stuurde geld naar haar in Londen. „Uit stukken van de Engelsen blijkt dat daarna de maten van de bomgordel werden doorgestuurd”, zegt de officier. Shaikh werd vorig jaar in Engeland tot levenslang veroordeeld voor het beramen van een terroristische aanslag: ze bekende na haar arrestatie dat ze St. Paul’s Cathedral in Londen wilden opblazen.

Het Openbaar Ministerie eist voor Yousra L. een gevangenisstraf van drie jaar en tbs met dwangverpleging. L., die in verband met haar uitreis naar IS-gebied eerder tot tien maanden onvoorwaardelijke celstraf werd veroordeeld, gaf bij een eerdere zitting een heel andere verklaring voor haar aanwezigheid in de chatgroep: ze zou wraak willen nemen op haar ex-man, een advocaat, nadat ze had gehoord dat hij onzedelijke handelingen met haar kinderen had gepleegd. Ze ging online op onderzoek uit, zo kwam ze bij in de groep terecht.

‘Enorm kopstuk’

„Het lijkt wel alsof we het over een enorm kopstuk hebben”, zegt haar advocaat Yasar Özdemir. „Een lijst aan terreurfeiten ten laste gelegd aan een zieke huisvrouw.” Volgens hem is het OM ‘vergeten’ dat IS ten tijde van de ten laste gelegde periode, bijna geheel 2019, al niet meer bestond. „Hoe kon er dan sprake van deelname zijn?” En zelfs in ‘de bloeitijden van IS’, zegt hij, was er een onderscheid tussen mannen en vrouwen. „Vrouwen hadden een heel andere rol.”

Dat Yousra L. „nog boos zou zijn” vindt hij „niet gek” omdat ze haar kinderen al meer dan twee jaar niet te zien krijgt. „Ze heeft geen bezoek, ze heeft niemand. Als een iemand boos mag zijn, is zij dat.”  Ze heeft meer dan twee jaar geen behandeling voor haar MS gehad, dat had wel gemoeten. Hij vraagt om vrijspraak voor „bijna alle feiten”.

Dinsdag 29 juni doet de rechter uitspraak.