Met steun schrijven meeste ziekenhuizen zwarte cijfers

Jaarcijfers Ondanks de pandemie maakten de meeste ziekenhuizen geen grote verliezen, met dank aan de steun van zorgverzekeraars,

Een van de 16 Covid-IC kamers in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Op de Covid-afdelingen zijn de zorgkosten hoog.
Een van de 16 Covid-IC kamers in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Op de Covid-afdelingen zijn de zorgkosten hoog. Foto Ilvy Njiokiktjien

Veel Nederlandse ziekenhuizen hebben ondanks de coronacrisis het boekjaar 2020 financieel goed afgesloten. Die conclusie trekt zorginkoper Intrakoop, na een eerste analyse van de jaarverslagen van 37 ziekenhuizen. De instellingen maakten een gemiddelde winstmarge van 1,4 procent, vergelijkbaar met 2019.

Dat de instellingen nauwelijks in de problemen zijn geraakt, komt, naast overheidssteun, grotendeels door de compensatieregeling die zij vorig jaar met zorgverzekeraars overeenkwamen. Die garandeerden daarmee met zo’n 4 miljard euro dat de extra kosten door coronazorg en omzetverlies gecompenseerd zouden worden.

Samen met accountants- en advieskantoor Verstegen onderzocht Intrakoop de jaarcijfers van de instellingen die samen 61 procent van de omzet in de ziekenhuissector vertegenwoordigen en hun jaarverslagen al gepubliceerd hebben. De groep ziekenhuizen boekten vorig jaar een positief resultaat van 261 miljoen euro en een omzet van 18,6 miljard euro.

Door de concentratie op coronazorg zagen de onderzochte ziekenhuizen – waaronder 30 algemene, 5 academische en 2 categorale ziekenhuizen – een daling in klinische opnamen (behandelingen met verblijf in de instelling) van 14,5 procent. Het aantal poliklinische opnames (voor behandelingen zonder verblijf) daalde zelfs met ruim 22 procent.

Het ziekteverzuim van personeel bij de onderzochte ziekenhuizen nam toe van 5,3 procent in 2019 naar 5,6 procent vorig jaar. Dat is de sterkste toename in 9 jaar, schrijft Intrakoop.

Extra zzp’ers en uitzendkrachten

Ziekenhuizen maken sinds de pandemie grote omzetverliezen en tegelijk extra kosten. Veel niet-coronazorg kon niet doorgaan, terwijl de coronazorg zelf duur is. Denk aan de grote hoeveelheden beschermingsmiddelen voor op de Covid-afdelingen, maar ook aan de opgeschaalde IC-afdelingen, waar de zorgkosten überhaupt hoog liggen. Bovendien werden veel zzp’ers en uitzendkrachten extra ingezet – een trend die overigens al een paar jaar zichtbaar is.

Om te voorkomen dat ziekenhuizen financieel in slecht weer terecht zouden komen of zelfs failliet zouden kunnen gaan, werd vorig jaar juli al een eerste deal overeengekomen met zorgverzekeraars.

In de afspraken tussen verzekeraars en de ziekenhuizen is ook een hardheidsclausule opgenomen. Mochten de resultaten toch rode cijfers schrijven, dan wordt er met de zorgverzekeraars opnieuw onderhandeld. David Jongen, bestuurder bij het Limburgse Zuyderland ziekenhuis en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, zegt tegen Het Financieele Dagblad dat nog rond de tien instellingen hierover in gesprek zijn.

In december kwamen de partijen met landelijke afspraken voor een coronaregeling voor 2021. Normaal onderhandelen ziekenhuizen en verzekeraars jaarlijks afzonderlijk over de contracten en de te verlenen zorg voor het jaar erop. Maar door de grote onzekerheden die de pandemie met zich meebrengt, werden de ouderwetse onderhandelingen tijdelijk opzijgezet.

De ziekenhuizen hebben als onderdeel van de afspraken plannen bij de zorgverzekeraars ingediend waarin zij in kaart hebben gebracht hoeveel zorg er door de pandemie is uitgesteld en hoe zij dat de komende tijd willen inhalen. Want hoe groot die inhaalzorg zal zijn, is moeilijk in te schatten, legt een woordvoerder van brancheverzekering Zorgverzekeraars Nederland uit. Naast de uitgestelde operaties is het onbekend hoeveel mensen de afgelopen anderhalf jaar bijvoorbeeld niet naar de huisarts zijn geweest maar, als zij dat wel weer gaan doen, wél zorg nodig zullen hebben. Ook wordt rekening gehouden met het herstel van zorgpersoneel.