Gemeente Oss wekte valse verwachtingen bij getuige

Onderzoeksrapport Gemeente hield zich aan de wet, maar was inconsistent in de behandeling van Arie den Dekker, de getuige die zichzelf in brand stak.

Burgemeester Wobine Buijs- Glaudemans van Oss en Teamchef Politie Basisteam Maasland, Anke Jaspers, staat de pers te woord.
Burgemeester Wobine Buijs- Glaudemans van Oss en Teamchef Politie Basisteam Maasland, Anke Jaspers, staat de pers te woord. Foto Rob Engelaar/ANP

De gemeente Oss heeft inconsistent gehandeld en daarmee valse verwachtingen gewekt bij Arie den Dekker over zijn huisvesting. Den Dekker pleegde vorig jaar zelfmoord door zichzelf in brand te steken, nadat hij zich voor het gemeentehuis met benzine had overgoten.

In de nasleep van zijn dood heeft de gemeenteraad van Oss, mede op initiatief van de burgemeester, een onafhankelijk onderzoek laten doen naar de behandeling en bejegening van Den Dekker door de gemeente. Los van de kritiek op de gemeente stellen de onderzoekers ook vast dat de inzet van ambtenaren van de gemeente en andere overheidsdiensten, zoals zorgaanbieders en politiemensen, „enorm groot is geweest”. De gemeente heeft tot het laatst meegedacht met Arie den Dekker.

De onderzoeksvraag luidde of de gemeente Oss en burgemeester Wobine Buijs zorgvuldig hebben gehandeld in de zaak van Den Dekker. In het maandag vrijgegeven rapport oordelen onderzoekers van bureau Necker van Naem dat op die vraag „geen eenduidig antwoord is te geven”. Tijdens een raadsdebat dat maandagavond om zes is uur is begonnen, ware de eerste reacties mild: „Goed dat er voortdurend is gezocht naar maatwerk”, aldus de SP in de raad.

De kwestie draait om de huisvesting van Den Dekker. Nadat hij door de woningcorporatie uit zijn huis is gezet, had de gemeente geen wettelijke plicht hem weer te huisvesten. En toch kreeg Arie den Dekker na lang debat een huis toegewezen, vlakbij een woonwagenkamp in Oss. Nadat Den Dekker getuige was van een schietpartij met dodelijke afloop op dat kamp, belde hij de politie en legde hij een verklaring af. Praten met de politie is voor veel bewoners van Oss ongebruikelijk, ook voor Arie den Dekker.

Lees ook: Arie den Dekker meldde een misdrijf: ‘Ik zou het nooit meer doen. Al schieten ze heel Oss dood, van mij horen ze niks meer’

Na die getuigenis werd twee keer brand gesticht in de woning van Den Dekker, waarna hij op straat kwam te staan. De burgemeester van Oss weigerde gepaste woonruimte voor Den Dekker te regelen. Dat is wettelijk niet verplicht. Op dat vlak heeft de onderzoekscommissie kritiek, omdat sprake is van inconsistent beleid. Waarom Den Dekker voor de brandstichting wel werd geholpen aan een woning en na de brandstichting niet, was voor hem onduidelijk.

Strijdige belangen

Strikt genomen, stellen de onderzoekers, hebben gemeente en burgemeester zich gehouden aan de relevante wettelijke kaders uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.

Maar als het gaat om relevante subjectieve begrippen als dienstbaarheid, betrouwbaarheid en openheid is de onderzoeksvraag veel moeilijker te beantwoorden, aldus de onderzoekers. Zo stelt de gemeente vast dat de burgemeester zich vanuit haar portefeuille openbare orde en veiligheid vooral heeft gericht op het algemene belang van de bewoners van Oss. Het persoonlijke belang van Den Dekker was ondergeschikt. Bij de weging van die twee belangen heeft de burgemeester haar rol als „burgermoeder” en „lender of last resort” niet helemaal waar kunnen maken. In een verklaring stellen alle partijen uit de raad „dat de burgemeester en de gemeente zorgvuldig hebben gehandeld.”

Den Dekker zelf meende dat hij juist in de problemen was gekomen, omdat hij iets had gedaan dat de overheid van hem vroeg: de politie bellen en het zwijgen doorbreken als het gaat om misdaad. Door de inconsistentie over zijn huisvesting zijn bij Den Dekker door de gemeente verwachtingen gewekt. Verwachtingen die ondanks de grote inzet van ambtenaren van de gemeente Oss uiteindelijk niet zijn nagekomen. Burgemeester Wobine Buijs sprak in het debat in de gemeenteraad van „een worsteling” tussen het individuele en algemene belang, waarbij de gemeente Oss „de menselijke maat” centraal heeft proberen te stellen. Wel heeft ze spijt van haar aanvankelijke reactie op de dood van Arie den Dekker, in een videoverklaring. Dat heeft volgens Buijs „een verdedigende indruk” gemaakt en geen recht gedaan aan het verdriet van veel mensen om Arie den Dekker heen. „Het was dom dat filmpje te maken, maar ik worstelde met een persoonlijk gevoel van onmacht”, aldus Buijs.”