Analyse

Zege op Georgië is het laatste zetje naar een EK-gevoel bij Oranje

Nederlands elftal Oranje won de laatste oefeninterland voor het EK met 3-0 van Georgië. Aan alles is te zien dat dit een team in opbouw is.

Wout Weghorst maakte tegen Georgië zijn eerste doelpunt voor het Nederlands elftal.
Wout Weghorst maakte tegen Georgië zijn eerste doelpunt voor het Nederlands elftal. Foto Peter Dejong/AP

Wout Weghorst gaat lichtjes door de knieën. Hij heeft net gescoord in de oefenwedstrijd tegen Georgië. Zijn eerste goal voor het Nederlands elftal. Hij sprint met gespreide armen weg, richting hoekvlag. Zijn teamgenoten springen bovenop hem. Als ze weglopen draait Weghorst zich nog even om. Juicht met pompende armen. Neemt zijn moment. Even staat hij helemaal alleen in zijn oranje shirt. Voor duizenden fans. Ze zingen hem toe: „Woutje Weghorst”. De man die zo lang werd genegeerd door de bondscoach, die werd bekritiseerd omdat hij geen coronavaccin wil. Die man is in Enschede de voornaamste vertolker van het Oranjegevoel.

Een uitzwaaiwedstrijd voor 7.500 toeschouwers. Vanuit het stadion van FC Twente zwaaien naar Amsterdam, waar komende zondag Oekraïne wacht als eerste EK-tegenstander. Leeft het EK? Een beetje zoals Valentijnsdag – vooral reclames blazen er zuurstof in. Écht leven gebeurt vaak tijdens een toernooi. Een team moet groeien in het EK, een land ook.

De voorwaarden om de hartslag van het land te raken zijn er. Het einde van de coronapandemie lijkt, voor Nederland, in zicht. Het is het weekend van de open restaurants, cafés, musea, bioscopen. Van amateurwedstrijden voetballen, broodje bal uit de jus in de kantine. Het volkslied wordt in Enschede meegezongen door duizenden. De wave, al na de 1-0. Een presterend team. Meer is straks niet nodig voor het laatste zetje naar een EK-gevoel.

Eerste keuzes zijn gemaakt

Incidenten rond Oranje, over spelers die een vaccin weigeren en doelman Jasper Cillessen die met een coronabesmetting werd afgebeld door bondscoach Frank de Boer, lijken naar de achtergrond verdwenen. Het gaat nu, zoals De Boer graag wil, over voetbal. De eerste keuzes voor het toernooi worden zichtbaar. De opstelling tegen Georgië is volgens De Boer „in grote lijnen” ook die voor het EK.

Weghorst wint de concurrentiestrijd met Luuk de Jong. De spits van VfL Wolfsburg stond tegen Georgië weer in de aanval, samen met Memphis Depay. Weghorst was zo blij met zijn EK-selectie dat hij een foto maakte met zijn gezin – champagne en taart, allemaal in het oranje. Zie hem meezingen met het volkslied. Uit volle borst, glimlach op het gezicht.

Marten de Roon wordt de controleur op het middenveld. Frenkie de Jong en Georginio Wijnaldum moeten uitblinken als hij verdedigt. Linksback en rechtsback staan Owen Wijndal en Denzel Dumfries. De laatste verdient in de achtste minuut een penalty na een goede loopactie. Depay schiet hem binnen. Weghorst is er als eerste bij. Hij tilt Depay op, wenkt de verdedigers. Méévieren, allemaal.

Twijfelgevallen zijn er ook: Maarten Stekelenburg keepte tegen Georgië (voor het eerst sinds 2016), maar ook Tim Krul kan nog eerste doelman worden. Belangrijker: Matthijs de Ligt heeft liesklachten. Hij zat op de tribune. „Uit voorzorg”, heet het dan, maar De Boer sprak al over „vervangers” in wie hij „veel vertrouwen” heeft. Het is dus serieus en dat is slecht nieuws voor het Nederlands elftal. Virgil van Dijk is al geblesseerd afgehaakt. Als De Ligt ook niet kan spelen, mist Oranje dit EK twee van de beste verdedigers ter wereld. Het zou zomaar kunnen dat tiener Jurriën Timber basisspeler wordt. Een half jaar geleden speelde hij nog bij Jong Ajax.

Dan het systeem. Hét systeem – onderwerp van een nationale (media)discussie de laatste week. Vijf verdedigers, drie middenvelders, twee aanvallers. 5-3-2. Dat wordt het. „Ik ben ervan overtuigd dat we dit systeem nodig hebben”, zegt De Boer voor de wedstrijd. Met een kleine slag om de arm. Terugvallen op 4-3-3 kan altijd.

Het Nederlands elftal heeft met 5-3-2 weinig ervaring. In de oefenwedstrijd tegen Schotland kwam het afgelopen woensdag niet uit de verf. Een aantal spelers leek na afloop van die wedstrijd te twijfelen. Weghorst zei tegen de NOS dat hij nauwelijks in het spel was voorgekomen. Merkwaardig genoeg noemde De Boer even later de naam van Weghorst als één van de spelers die „in zijn kracht komt” in het nieuwe systeem. Hij noemde ook Wijndal, maar die stond tegen Schotland vaak niet goed, waardoor het team soms in de problemen kwam.

Hoopgevend, ook voor de snelheid waarmee spelers kunnen leren: Wijndal leek zich nog tijdens die wedstrijd te herpakken – hij ging dieper staan en zijn positionering leverde geen problemen meer op. Dat wilde De Boer tegen Georgië – dat zich niet kwalificeerde voor het EK – ook zien.

Het lijkt te lukken, in het begin. Oranje is fel, jaagt, overrompelt. Dumfries komt een paar keer gevaarlijk door op rechts. Wijndal staat dieper dan tegen Schotland en geeft Frenkie de Jong de kans om zijn favoriete spel te spelen: inzakken, de bal ophalen, dribbelen, opbouwen. Contouren van hoe het zou moeten zijn.

Toch, net als tegen de Schotten, véél onwennigheid. Na een half uur komt de Georgische middenvelder Valeriane Gvilia ineens vanuit het middenveld gelopen zonder dat iemand hem volgt. De Roon is veel te laat, De Jong is blijven staan. Gvilia schiet naast. Meteen is aan Daley Blind te zien dat het hier mis ging. Hij roept naar De Jong, spreidt zijn armen wijd, vragende blik. Hoe kan dit? Blind is duidelijk de coach in het veld. In de rust loopt hij naar Depay en discussiëren ze. Aan alles is te zien dat dit een team in opbouw is. Er zijn zelfs fases dat Georgië – voetbalkaliber Armenië, Vietnam – beter is.

Dat is in de tweede helft niet meer zo. De Georgiërs worden moe. Invallers bij Nederland - onder meer Donyell Malen en Davy Klaassen - brengen energie. De laatste twintig minuten is er nog maar weinig tegenstand. Ryan Gravenberch, ook invaller, maakt zijn eerste interlandgoal na een afgeslagen schot van Depay: 3-0. Feeststemming in het stadion, dan toch. Al is er maar één speler die bij naam wordt toegezongen. Na ruim een uur krijgt hij een staande ovatie bij zijn wissel. Na afloop, de spelers zijn al weg, wordt hij nog minutenlang toegezongen. Wout Weghorst.