Sportraad: overheid doet te weinig tegen ‘pandemie van bewegingsarmoede’

Sportbeleid Te weinig bewegen leidt tot 5.800 doden per jaar. Overheidsplannen om het probleem op te lossen zijn volgens de Sportraad ‘veel te mager’.

Foto Rob Engelaar/ANP

Nieuwe plannen van het demissionaire kabinet om mensen meer te laten bewegen zijn „veel te mager”. De overheid doet daarmee te weinig om de 5.800 doden te voorkomen die volgens het ministerie van Volksgezondheid jaarlijks vallen door ‘bewegingsarmoede’. Dat schrijft kabinetsadviseur de Nederlandse Sportraad in een brief aan informateur Mariëtte Hamer, die NRC inzag.

De NLSportraad stelt dat Nederland te maken heeft met een „pandemie aan bewegingsarmoede” en vindt ideeën van het kabinet om dat probleem op te lossen volstrekt onvoldoende. „Helaas moet de NLSportraad constateren dat deze pandemie met de voorgestelde maatregelen nog decennialang zal voortduren”, schrijft de raad.

In 2018 werd in het Nationale Preventieakkoord afgesproken dat in 2040 zeker 75 procent van de Nederlanders voldoende moet bewegen. Vorig jaar was dat iets meer dan de helft. Het betekent dat vier miljoen mensen meer moeten gaan bewegen. In de afgelopen twintig jaar mislukten keer op keer overheidspogingen om dat te bereiken. „Wat we al deden en doen is niet goed”, schreven zeven demissionaire bewindspersonen van verschillende ministeries onlangs in een brief aan de Tweede Kamer.

Weinig bewegen kost miljarden

De gevolgen zijn groot, daarover is iedereen het eens. Te weinig bewegen leidt volgens onderzoeken van het RIVM en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport niet alleen tot 5.800 doden per jaar, maar ook tot 2,7 miljard euro aan zorguitgaven. Als het lukt om mensen meer te laten sporten en bewegen kan dat leiden tot lagere zorgkosten, hogere arbeidsproductiviteit en afname in ziekteverzuim. Voor volwassenen komt ‘voldoende bewegen’ neer op wekelijks 2,5 uur matig intensief bewegen (stevig wandelen of sporten) en twee keer per week activiteiten waarbij spieren en botten enigszins worden belast.

Lees ook: een reportage over buurtsportcoach Nabil Azarkan in Utrecht. Hij probeert kansarme jongeren aan het sporten te krijgen

De brief van de zeven demissionaire bewindslieden was belangrijk, omdat deze de contouren zou schetsen van de ‘beweegplannen’ van de overheid. Het demissionaire kabinet denkt aan „drie beweeggolven”, die „samen een golfbeweging creëren die steeds groter wordt en meer bereik krijgt”. Concreet worden „communicatiecampagnes” genoemd die zijn opgestart in de coronapandemie, met namen als ‘fit op jouw manier’, waarin tips worden gegeven hoe mensen extra kunnen bewegen. Op de bijbehorende website kunnen mensen invullen of iets een goede of slechte keuze is. Voorbeelden: ‘Eet een volkoren boterham’, ‘ga tijdens je pauze stofzuigen’, ‘parkeer de auto een straatje verder’.

Meer concrete voorstellen ontbreken in de brief. Volgens de zeven demissionaire bewindslieden zijn het „keuzes” die gemaakt moeten worden aan „de formatietafel en door een volgend kabinet”. Ze schrijven: „Wel roepen we op om bij die keuzes steeds een integrale benadering in gedachten te houden.”

Concrete voorstellen

De NLSportraad neemt er geen genoegen mee, blijkt uit de brief aan informateur Hamer. De raad is weliswaar blij dat de overheid het probleem onderkent, maar vindt dat genoemde maatregelen vallen „in de categorie meer van hetzelfde”.

De raad zou liever zien dat niet in 2040, maar tien jaar eerder al 75 procent van de Nederlanders voldoende beweegt. Over de campagne om mensen extra aan het bewegen te krijgen schrijft de Sportraad: „Méér informatie, projecten en subsidies zijn niet de oplossing”. Gedragsverandering proberen te stimuleren werkt bovendien niet, vindt de Raad – dat is volgens de adviseur de afgelopen twintig jaar al gebleken.

De NLSportraad wil dat de overheid durft na te denken over wetswijzigingen en een andere inrichting van de leefomgeving. In tegenstelling tot de demissionaire bewindslieden komt de Sportraad wél met concrete voorstellen, zoals meer sportaanbod in wijken, (afgedwongen) permissie van werkgevers om tijdens werktijd te sporten of bewegen, extra gym- en zwemlessen op scholen. Eerder al pleitte de raad voor een Sportwet om dit soort zaken te regelen. De linkse partijen GroenLinks, PvdA en SP – die aan de kabinetsformatie meedoen – sloten zich aan bij dat pleidooi.

De NLsportraad schrijft dat het „hoopt en verwacht dat een volgend kabinet zo snel mogelijk besluit om de desastreuze, toenemende pandemie van de bewegingsarmoede te keren en daarvoor de noodzakelijke, iconische maatregelen te treffen”.