Recensie

Recensie Theater

‘Fremdkörper’ is een collectief slaapritueel met levensechte poppen

Holland Festival Overdag is ‘Fremdkörper’ van Boogaerdt/VanderSchoot een installatie waarin publiek vrij kan rondlopen. ’s Avonds vindt er een theatrale meditatie plaats, gebaseerd op oud-Griekse slaaprituelen.

De performance Fremdkörper van Boogaerdt/ Van Der Schoot
De performance Fremdkörper van Boogaerdt/ Van Der Schoot

Er gaat zowel rust als spanning uit van de slaaptempel die Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot tijdens het Holland Festival hebben ingericht in de voormalige kogelfabriek op het Hembrugterrein in Zaandam. Toeschouwers nemen plaats op een stoeltje bij een van de dertig bedden die verspreid staan over de klinisch witte ruimte. Op zo’n bed ligt een levensechte pop: ingestopt in witte lakens, gesloten ogen, de borstkas gaat rustig heen en weer. Aan elk hoofdeinde zit een tweede pop, die in stilte waakt over de slaper.

Poppen (en maskers) zijn terugkerende elementen in het oeuvre van performanceduo Boogaerdt/VanderSchoot. Juist door het gebrek aan mimiek, stellen ze de toeschouwer in staat allerlei emoties en gedachten op de poppen te projecteren. Vormgever Lotte Goos heeft de poppen met gevoel voor detail van unieke elementen voorzien. Weggestopt in hun lakens lijken alle poppen aanvankelijk kopieën van elkaar, maar gaandeweg ontwaar je steeds meer verschillen, waardoor je automatisch verschillende karaktereigenschappen en geschiedenissen aan de poppen toekent. Het worden personages.

Lees ook dit interview met theatermakers Boogaerdt en Van der Schoot: ‘Hoe maak je van toeschouwers deelnemers?’

Overdag is Fremdkörper een installatie waar bezoekers vrij kunnen rondlopen. In de avonden vindt er een aantal performances plaats, waarin het publiek een collectieve meditatie bijwoont, gebaseerd op oud-Griekse slaaprituelen. Een vrouwelijke stem leidt de ceremonie en probeert de deelnemers los te weken van hun ego en eigen lichaam. Ze vraagt bijvoorbeeld om je voor te stellen dat je niets dan stof of rottend vlees bent.

Patriarchale samenleving

Niet toevallig zijn het uitsluitend poppen van (witte) mannen: Boogaerdt/VanderSchoot presenteert deze associatieve verkenningstocht van het onderbewuste ook als een afscheidsritueel van de patriarchale samenleving. Soms praten de poppen terug, als een koor van fluisterende, gebroken stemmen, die van een afstand op zichzelf en de wereld reflecteren. Ondertussen drink je kruidige thee en worden scherpe geuren de fabriekshal in gewapperd.

Op en naast de bedden liggen allerlei spannende objecten – een landkaart, een uitgescheurd tekstfragment, een bakje met een pilletje – maar die blijven onbenut.

Fremdkörper onderga je passiever dan je zou verwachten. Daardoor schuurt de voorstelling ook minder dan doorgaans bij werk van Boogaerdt/VanderSchoot het geval is. Het is een ervaring waar je helemaal in meegaat óf die je zonder al te veel problemen ondergaat en vervolgens weer van je af laat glijden.