Op de valreep zijn IS-ganger Ilham B. en haar kinderen door Nederland uit Syrië gehaald

Terugkeerbeleid Demissionair ministers Kaag en Grapperhaus bevestigen zaterdagavond dat een vrouw is teruggehaald „om straffeloosheid te voorkomen”.

Kinderen spelend in vluchtelingenkamp Al-Hol in Syrië.
Kinderen spelend in vluchtelingenkamp Al-Hol in Syrië. Foto Baderkhan Ahmad/AP

Een Nederlandse delegatie heeft zaterdag een Nederlandse vrouw en drie kinderen opgehaald uit Noordoost-Syrië. De vrouw zat daar al jaren vast in Koerdische kampen vanwege vermeende betrokkenheid bij Islamitische Staat (IS). Dat hebben demissionair ministers Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken, D66) en Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) zaterdagavond bevestigd in een brief aan het parlement.

Het gaat om Ilham B. uit Gouda, bevestigde haar advocaat Tamara Buruma zaterdagmiddag al tegenover NRC. Zij zal samen met haar twee jongere kinderen naar Nederland worden gebracht en moet daar voor de rechter verschijnen. Het derde kind is een meisje van 12 jaar dat door haar moeder zou zijn meegenomen naar Syrië en wier vader in Nederland een rechtszaak aanspande om haar terug te krijgen. De moeder van het kind blijft vooralsnog achter in een Koerdisch kamp. De kinderen zullen volgens Kaag en Grapperhaus bij aankomst in Nederland worden overgedragen aan de Raad voor de Kinderbescherming.

Ilham B. reisde in 2013 op 19-jarige leeftijd af naar Syrië en trouwde met Bilal Al Marchohi, een Syrië-ganger uit Antwerpen die volgens de rechtbank voor de politie van IS werkte. Marchohi is later ter dood veroordeeld door een Iraakse rechtbank, aldus berichten in Belgische media, al is het onduidelijk of dat vonnis is voltrokken.

Zaak meermaals uitgesteld

Tegen Ilham B. werd net als tegen andere Nederlandse uitreizigers al in maart 2016 een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd. Het OM wil haar vervolgen voor deelname aan een terroristische organisatie, maar Ilham B. beriep zich op haar recht om bij de behandeling van de zaak aanwezig te zijn. De rechtbank beval de minister van Justitie daarop meerdere malen om alles in het werk te stellen Ilham B. op te halen, maar omdat dit telkens niet gebeurde, werd de zaak meermaals uitgesteld.

Ik denk dat de Nederlandse regering vlak voor de deadline eieren voor zijn geld heeft gekozen

André Seebregts advocaat

Dat Nederland Ilham B. nu toch ophaalt, heeft mogelijk te maken met het risico dat de rechtbank kan besluiten haar zaak vanwege de eindeloze vertraging stop te zetten. In zo’n geval zou Ilham B. niet meer voor dezelfde feiten vervolgd kunnen worden. De vrouw zou ontslagen worden van rechtsvervolging als zij niet naar Nederland zou worden gebracht. De zaak tegen Ilham B. zou op 17 juni opnieuw ter zitting komen, zegt advocaat André Seebregts, die verschillende andere gedetineerde IS-vrouwen bijstaat. „Ik denk dat de Nederlandse regering vlak voor de deadline eieren voor zijn geld heeft gekozen.”

Volgens Kaag en Grapperhaus onderzocht het kabinet opties om de vrouw terug te halen om straffeloosheid te voorkomen en deed zich daarvoor „een

uitzonderlijke gelegenheid voor”. De repatriëring beschrijven de bewindslieden als een „speciale operatie” die onder complexe omstandigheden heeft plaatsgevonden. Ook het ministerie van Defensie was daarbij betrokken.

Lees ook: Nederland haalde zijn IS-vrouwen niet op. Nu ontsnappen ze

45 volwassen Nederlanders

Volgens de inlichtingendienst AIVD zitten er op dit moment 45 volwassen Nederlanders gedetineerd in Syrisch-Koerdische kampen: 15 mannen en 30 vrouwen. Maar Nederland is niet van plan om hen repatriëren. Met name VVD en CDA stellen zich op het standpunt dat voormalige jihadisten moeten worden berecht in de regio. Gesprekken daarover met lokale autoriteiten in Syrië en de Iraakse regering hebben echter tot nu toe niets opgeleverd.

Het nieuws over de repatriëring van Ilham B. leidde zaterdag tot politieke reacties. CDA-woordvoerder Anne Kuik laat weten dat ze opheldering eist van het kabinet. Coalitiepartner D66 is juist voorstander van het terughalen naar Nederland. „Je moet voorkomen dat de Syrië-gangers van de radar verdwijnen”, zegt woordvoerder Hanneke van der Werff. „Mensen blijven niet eeuwig vast zitten. Het risico is dat ze dan terugkeren naar Nederland.”

Advocate Buruma laat weten opgelucht te zijn dat Ilham B. en haar kinderen „eindelijk” naar Nederland kunnen terugkeren. „Mijn cliënte is al ruim drie jaar bezig ervoor te zorgen dat zij in Nederland berecht kan worden. Dat het eindelijk gelukt is, is heel mooi. Tegelijkertijd is het treurig dat Nederland zo lang geen verantwoordelijkheid heeft genomen.”