Netanyahu klinkt net als Trump

Regeringsvorming Israël ‘Koning Bibi’ weg als premier? Voor aanhangers van Netanyahu is dat ondenkbaar. Maar zijn zij ook bereid tot geweld?

Rechtse demonstranten komen in Tel Aviv bijeen om te demonstreren tegen de aanstaande nieuwe regering, eentje zonder Benjamin Netanyahu.
Rechtse demonstranten komen in Tel Aviv bijeen om te demonstreren tegen de aanstaande nieuwe regering, eentje zonder Benjamin Netanyahu. Foto Jack Guez/AFP

‘Netanyahu is een crimineel!” „Bennett is een leugenaar!” Demonstranten bestoken elkaar via megafoons bij het huis van Ayelet Shaked, de nummer twee van de rechtse Yaminapartij. Agenten voorkomen ternauwernood dat een groepje jongens, zwaaiend met grote Israëlische vlaggen, afstormt op de tegendemonstranten aan de overkant van de straat.

Met teksten als „Steel onze stemmen niet” en „laat rechts niet in de steek, kom terug naar huis” hopen de tegenstanders van de aangekondigde coalitie rechtse Knessetleden ervan te weerhouden in een „gevaarlijke linkse regering” zonder Netanyahu te stappen. „Nog niet alle Yamina-leden hebben het regeerakkoord getekend”, zegt de vijftigjarige diamantslijper Yigal Hagai hoopvol.

Netanyahu is de enige die het land kan leiden. Dat gelooft hij zelf, en dat geloven zijn aanhangers. Sommigen noemen hem zonder ironie ‘de koning’. Ondanks demonstraties en strafzaken komt Netanyahu in opiniepeilingen nog steeds uit de bus als „meest geschikt als premier”.

Jongeren kennen niet anders; al sinds 2009 – zolang zij kunnen lezen en schrijven, domineert ‘Bibi’ het politieke speelveld. De premier moedigt die persoonlijkheidscultus aan. Binnen zijn Likudpartij heeft hij ervoor gezorgd dat niemand in de buurt kan komen van zijn populariteit. Te veel ambitie wordt afgestraft.

Corruptiezaken

Netanyahu heeft er de afgelopen jaren alles aan gedaan om het gezag van de rechterlijke macht te ondermijnen. De zittende premier heeft drie corruptiezaken tegen zich lopen. Allemaal leugens, volgens zijn trouwste aanhangers. In de wekelijkse anti-Bibi-demonstraties zien Netanyahu’s aanhangers bewijs dat „de linkse elite” hun leider niet via de stembus wegkrijgt en het dan maar via de rechter probeert. Hoewel Bibi al decennia tot het establishment behoort, weet hij mensen uit lagere economische lagen het gevoel te geven dat hij zich samen met hen afzet tegen de elite.

Een ander groepje Netanyahu-aanhangers vult aan dat de media deel zijn van het complot. „De linkse media hersenspoelen hun publiek”, zegt Shlomo Lesnovolsky, een spraakzame heer met een schipperspet. Zijn vrouw, naast hem op het bankje, geeft advies naar welke tv-zenders de verslaggever wel en niet zou moeten kijken om „de waarheid” te zien. Netanyahu vertrouwt net als de vorige Amerikaanse president Trump meer op zijn eigen (sociale) mediakanalen dan op nationale kranten en televisie.

Anderen beschuldigen

Daarbij deinst de Israëlische premier er niet voor terug anderen te beschuldigen. Zijn rivaal Bennett zou een leugenaar zijn en een verrader (Lesnovolsky toont ter illustratie een filmpje waarop de Yamina-partijleider zichzelf herhaaldelijk tegenspreekt). Voor het gemak vergeten Netanyahu en zijn fans dat de premier zich zelf aan geen enkele afspraak met regeringspartners hield, flirtte met Arabische partijen die hij vlak daarvoor nog verguisde, en met regelmaat op leugens wordt betrapt. „Bij medepolitici heeft hij alle geloofwaardigheid verloren”, zegt politicoloog Shmuel Sandler aan de telefoon. „Daarom kan hij nu zo moeilijk deserteurs bij de rechtse partijen in de nieuwe coalitie vinden.”

De mainstream media, het rechtssysteem, de gevestigde orde. Allemaal zijn ze tegen hem. Klinkt bekend? Net als Trump stelt ook Netanyahu zich op als slachtoffer van alles wat hem tegenzit. Sommige analisten vrezen dat Netanyahu de voormalige Amerikaanse president op nog een punt volgt: hij zou zijn aanhangers kunnen oproepen tot een Israëlische variant op de Capitoolbestorming.

Ook de Israëlische verkiezingen zijn immers „gestolen”, en ook Netanyahu gaf extreem-rechtse groepjes legitimiteit zonder het met zoveel woorden te zeggen. Shaked en Bennett worden al extra beveiligd vanwege serieuze doodsbedreigingen aan hun adres. „Ik zie nog geen massademonstraties”, relativeert Sandler. „Als Netanyahu die had kunnen organiseren, had hij dat nu al gedaan.” Volgens Sandler zijn mensen moe van alle verkiezingen.

Netanyahu zelf zal tot het bittere einde doorvechten. Op diamantslijper Hagai kan hij rekenen. Hij komt hier elke dag – tot de nieuwe coalitie wordt beëdigd, of tot, wat hem betreft liever, die optie van de baan is.