Brieven

Afghanistan

Denk aan Bosnië bij besluit over tolken

Illustratie
Illustratie Cyprian Koscielniak

Op 11 juli 2020 vond in Den Haag de herdenking van de val van Srebrenica plaats. „Durf jezelf in de spiegel aan te kijken om te bedenken wat jij kunt bijdragen om te voorkomen dat zoiets ooit weer gebeurt.” Zo citeerde minister van Defensie Ank Bijleveld Martin, een 25-jarige Bosnisch-Nederlandse teamleider van het opleidingscentrum van de Koninklijke Marechaussee. Natuurlijk is de oorlogssituatie in voormalig Joegoslavië niet identiek aan die in Afghanistan. Toch gaat de dood van de moeder, vader en broer van Hasan Nuhanovic, een Bosnische tolk die vaak met gevaar voor eigen leven voor de VN-macht werkte, veelvuldig door mijn hoofd sinds de aankondiging dat internationale troepen zich terugtrekken uit Afghanistan.

In beide gevallen staan de levens van tolken die Nederlandse soldaten hebben bijgestaan en die van hun familie op het spel. In het in mijn geheugen gegrifte relaas De tolk van Srebrenica (2020), beschrijft Nuhanovic hoe hij zijn broer, vader en moeder voor het laatst zag op 13 juli 1995 op Dutchbat-basis in Srebrenica. Daar werkte hij voor de VN-missie die toen onder Nederlandse leiding stond. Zijn ouders en broer moesten van de commandant de VN-enclave verlaten, ondanks smeekbeden om tenminste zijn broer Braco te redden. Korte tijd later werden zij, zoals meer dan 8.300 anderen, vermoord.

Ik hoop dat wij er met Srebrenica in het achterhoofd in slagen alle Afghaanse tolken die voor ons gewerkt hebben in veiligheid te brengen door hen én hun directe familie asiel te verlenen, zoals zij onze soldaten dankzij hun vertalingen bijna twee decennia geholpen hebben zo veilig mogelijk te blijven en succesvolle operaties uit te voeren. Ik hoop dat hun identiteit op andere wijze vastgesteld kan worden dan door officiële papieren, waar deze door omstandigheden niet voorhanden zijn. Door hen te beschermen grijpt Nederland een historische kans om te laten zien dat het van de fouten in Srebrenica geleerd heeft: laat het niet nog eens zo ver komen als bij de ouders en broer van Hasan Nuhanovic.

Rome (Italië)