Sywert, digitale steen des aanstoots

Sociale media Süeda Isik volgt de socials, op zoek naar memes die iets vertellen over de tijd waarin we leven. Deze keer: de Sywert-memes die aan de mediastorm voorafgingen.

Oprichters van hulptroepen.nu: Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel.
Oprichters van hulptroepen.nu: Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel. Foto Daniel Niessen

Sywert van Lienden is afgelopen week verworden tot steen des aanstoots op het internet. Eind vorige maand werd bekend dat Van Lienden negen miljoen euro heeft overgehouden aan de mondkapjesdeal die hij in april 2020 sloot met het ministerie van VWS. Dat terwijl hij op alle platforms die hem ter beschikking stonden claimde dat hij de deals sloot “zonder winstoogmerk”. De mediastorm die daarop volgde ging gepaard met een opleving van een genre dat al langer bestaat: de Sywert-meme. De digitale reputatiepeilertjes circuleren al jaren op het internet.

De rots der ergernis (Sywert) was in feite al voorzien van een negatieve gravure vóór de ‘verwoestende mediastorm’ die hem definitief van zijn sokkel lijkt te hebben getrokken. Al ver vóór de mediastorm van nu werd er op internet in een eindeloze stroom memes al aan zijn reputatie getrokken.

We schrijven april 2012. Publicist, lobbyist en oud-LAKS-voorzitter Van Lienden presenteert in tv-programma Buitenhof de generationele jongerenbeweging G500, met als doel het ‘vergrijsde’ politieke establishment te betreden en de Nederlandse politiek van binnenuit te hervormen. Met meer dan vijfhonderd jongeren tot ongeveer 35 jaar sluiten ze zich aan bij CDA, VVD en PvdA.

De memes stromen binnen op Twitter. Een foto van een jonge en ontspannen Van Lienden, in colbert met sigaar, leest: „begint een politiek padvindersclubje; zuigt”. Op een andere foto en in dezelfde ontspannen houding – ditmaal een ander colbert – lees je: „creates G500; 3 people show up”. Dat terwijl het initiatief in twee maanden tijd circa duizend leden krijgt, die zich allemaal aansluiten bij een van de drie partijen.

Een stille dood

Inhoudelijk boekt de beweging minder succes. Halverwege 2013 sterft de G500 een stille dood. Toch lijkt Van Lienden online meer bespot te worden om zijn persoonlijkheid, dan om zijn prestaties. In reactie op zijn frequente tv-verschijningen, zoals in Buitenhof, tweet iemand: „Ik wil dat iemand een meme maakt van Sywert: bij 1.000.000 likes beloof ik weg te blijven van tv.”

Online wordt hij meer bespot om zijn persona dan zijn prestaties

Die wens uit 2013 blijft onvervuld. Van Liendens politieke activisme maakt hem een graag geziene gast bij De Wereld Draait Door. In 2016 komt hij in opspraak nadat hij daar in de uitzending claimt dat „één op de twintig tot één op de dertig” mensen met een migratieachtergrond verdacht wordt van zedendelicten. Hij noemde het „een ongemakkelijke waarheid”. De misstap met het onjuiste statistiekje draagt niet bij aan zijn internetpopulariteit.

Juni 2021. Al een volle week wordt Twitter uitgeplozen op oude tweets van de tv-persoonlijkheid. Van Lienden tweet mei het jaar ervoor: „Wij vangen niets, en een accountant houdt daar toezicht op #zonderwinstoogmerk”. De reacties onder de tweet zijn de afgelopen dagen een waar broeinest voor memes. Veel oude tweets klinken ironisch, met de kennis van nu.

Lees ook: Sywert van Lienden was niet de enige dealmaker

De situatie doet denken aan een heksenjacht waarbij de veroordeelde vooral psychologisch gestraft wordt. Thomas van Groningen, politiek verslaggever bij BNR, biedt Van Lienden nog een kans: maak een rapvideo met „champagne, fotomodellen, diamanten, Lamborghini’s en Ferrari’s”.

Ondertussen vliegt boven Utrecht een reclamevliegtuigje met de tekst ‘9.000.000!! Bedankt. Sywert’. Van Lienden begon als mens, werd een meme, en ziet nu toe hoe zijn meme verwezenlijkt wordt.