De Rotterdammer en zijn strijd tegen de totaalsloop

Zap In Opstandelingen (BNNVARA) is de Rotterdamse Tweebosbuurt het strijdtoneel van buurtbewoners en de corporatie die voornemens is de volksbuurt te ontdoen van zijn sociale huurwoningen. „Ze zien de waarde van een volksbuurt niet.”

Mevrouw Pelcher op de trap van het huis waar ze na 75 jaar uit moet.
Mevrouw Pelcher op de trap van het huis waar ze na 75 jaar uit moet. Beeld BNNVARA

Deze huizen hebben de oorlog overleefd. Sophie Hilbrand zegt het terloops, maar zij weet ook wel waar iedereen bij die woorden aan denkt. Dit is immers Rotterdam, de stad die door de nazi’s in de as werd gelegd, maar waar de slooplust nu uit eigen kring komt. Woningcorporatie Vestia wil 535 sociale huurwoningen in de Tweebosbuurt slopen, tot ontzetting van de bewoners, van wie een deel zich tot het allerlaatst verzet.

Mevrouw Pelcher (81) heeft een roze kussentje meegenomen naar de demonstratie, zodat ze erbij kan gaan zitten in de koude winterregen. Ze woont al vijfenzeventig jaar in hetzelfde huis. Wanneer Hilbrand haar opzoekt voor een sterke aflevering van haar reportageprogramma Opstandelingen (BNNVARA), zegt ze al in de deuropening strijdbaar: „Het is bezopen dat ze gaan slopen.”

Op een groepsfoto van een paar jaar geleden wijst Pelcher aan welke buren al gevlucht zijn voor de dreiging van de sloopkogel. „Die is weg, die is weg, die is weg. Vestia maakt alles bang, joh. We zijn nog met zeventig mensen nu.” Maar er komen slijtplekjes op haar onverzettelijkheid; ze klaagt over duizeligheid en „bevingen”.

De gedachte van het stadsbestuur is eenvoudig: de oude huurwoningen moeten wijken voor vrije sectorwoningen, koophuizen en aanmerkelijk minder (175) sociale huurwoningen voor armere buurtbewoners. Wat voor beleidsbepalers de logica van de gentrificatie is, is voor de bewoners een persoonlijke krenking. Zij voelen zich bij het grofvuil gezet door een „arbeidersstad die een yuppenstad wil worden”. Zijn ze niet goed genoeg meer voor Rotterdam? „De bewoners worden aangepast aan de stad, dat klopt toch niet?”

Fotograaf Menno Janssen trekt als een Don Quichot van het sloopverzet de stad door om de oude arbeidersbuurten te redden. Hij schiet vol als hij vertelt dat als je vroeger in Crooswijk ziek was, de buren voor je zorgden. De actievoerende hockeycoach Mustapha Eaisaouiyen las in een notitie van Vestia dat allochtonen in de buurt voor „negatieve associaties” zorgen – ook hij doet zijn verhaal met verstikte stem. Een stadsgeograaf analyseert de gemeente: „Ze hebben een blinde vlek. Ze zien de waarde van een volksbuurt niet.”

Een langslopende opzichter van Vestia laat zich over de sloop ontvallen: „Als het aan mij ligt, hoeft het niet. Ik bekijk het bouwkundig.” Tegen die tijd ben je wel heel benieuwd hoe dit toch zo is gekomen. Een VVD-wethouder speelt mooi weer, wijst op het tekort aan middenklassewoningen en zegt dat er in de hele stad zo veel is gebouwd en opgeknapt. Hilbrand spreidt haar armen in verbijstering: „Maar renoveren is toch iets heel anders dan slopen?”

Lees ook dit interview over de Rotterdamse Tweebosbuurt: ‘Je wordt je huis uitgezet met een aai over je bol en een verhuispremie’

Echt opmerkelijk is het gesprek met Robert Straver van Vestia. Hij erkent niet alleen dat men te bruusk te werk is gegaan door heel onverwacht bewoners voor een voldongen feit te stellen, maar hij vertelt ook hoe dat komt. „Er was onverwacht een zak geld van het Rijk, maar daar zaten uitvoeringstermijnen bij.” Als er meer tijd was geweest, dan was er misschien „iets gefaseerds” bedacht. Dan was over sommige huizen gezegd: „Laat dat dan nog staan, voor een tijdje”. Ergo: de reden voor de totaalsloop is dat er „een zak geld” voor was, níet dat men na rijp beraad had besloten dat het nodig was. Au.

Aan het eind van Opstandelingen is mevrouw Pelcher gezwicht voor de druk; ook zij gaat verhuizen. Bij het lezen van een brief van Vestia was ze tegen de vlakte gegaan. Ze gaat even op de trap zitten. Weer duizelig. De camera houdt mevrouw Pelcher een tijdje in beeld, een moegestreden symbool voor de Rotterdammer die het gevoel heeft gekregen niet goed genoeg meer te zijn voor de eigen stad.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.