Recensie

Recensie Beeldende kunst

Heb de foto’s in ‘Corbino’s bijbel’ lief

Fotoboek Gebrek aan ambitie valt fotograaf Maarten Corbijn niet aan te rekenen; hij kwam met een eigen bijbel. Het resultaat is een prachtig vormgegeven en intrigerende ‘Corbino Bijbel’.

A balladeer
A balladeer Foto Corbino

Op het omslag staat een kruis: ‘Corbino’ staat er verticaal, en ‘Bijbel’ horizontaal. Het kruis is de basis van het prachtige boek Corbino Bijbel (‘Corbino’ is de naam die Corbijn onder zijn foto’s zet, nadat het enkele jaren ‘Kooos’ was geweest).

Ironie? Sla het boek open en je ziet dat het is opgedragen aan ‘de Ander’. De eerste foto heet vervolgens Golgotha, en onder de titel staat behalve ‘annis domini 1980-2020’ ook nog ‘Galaten 5 vers 14’: „Heb uw naaste lief als uzelf.” De hoofdstukken hebben bovendien titels van Bijbelboeken, en er zit nog een insteekvel bij (niet als groot uitgevallen boekenlegger bedoeld) waarop nog meer bijbelcitaten staan. Die volgen op een Latijns citaat dat bij de doop kan worden uitgesproken: „Ontvang het zout der wijsheid: het zij u tot genade voor het eeuwig leven.”

Dolly Parton Foto Corbino

Kortom: als de Corbino Bijbel iets niet wil zijn, dan is het wel een gewoon fotoboek. Toch is het dat wel, of laten we genadig zijn: dat is het óók. In het boek zijn ruim 200 foto’s verzameld van, meestal, beroemdheden die Corbino voor tijdschriften – uiteenlopend van poptijdschrift VINYL via HP/De Tijd tot Volzin – voor de camera heeft gehad. Een prachtig fotoboek is het: de foto’s zijn op mat papier afgedrukt, niet glossy dus, maar bescheiden. Stilistisch gaan ze alle kanten op: sommige foto’s zijn expressief, andere onderkoeld. Geënsceneerd of spontaan, glamoureus of ontwapenend, meestal in zwart-wit. Soms zijn er meer foto’s van één afgebeelde – soms contrastrijk, soms vertellen ze een verhaal.

Vaak lijkt Corbino op zoek naar de essentie: de concentratie waarmee Ivo van Hove op een omgedraaide stoel zit, verraadt dat hij kijkt om te corrigeren. Dolly Parton lacht de onbezorgde lach van iemand die het leuk vindt om door de camera overvallen te worden: die haastig genomen foto is ook zo goed gelukt omdat de schaduw van de fotograaf de wereldster van achter lijkt te benaderen. De tragische blik van Aart Staartjes, de peins van Hans van Mierlo: zo kennen we ze. Maar Piet Veerman wordt een eenzame motorman, en Mark Rutte’s vage, close-up frons is ook een beetje atypisch voor de eeuwig onbezorgd acterende premier.

Lees en bekijk ook onze selectie uit Veertig jaar Corbino

Prachtig zijn ook de popfoto’s uit de jaren tachtig, in een gruizig zwart-wit dat goed past bij de new wave en de postpunk van Willy DeVille, Nick Cave of Chrissie Hynde. Ook maakte hij fotoreportages, een kindertehuis in Leeuwarden, voor een campagne tegen kindermisbruik. Dat contrasteert wat onderwerp betreft nogal met pakweg Marco Borsato of Wende Snijders.

Domineeszoon

Corbino wilde met dit boek meer dan alleen laten zien wie hij de afgelopen veertig jaar voor zijn camera had. In de inleiding (‘Genesis’) vertelt hij over zijn familie: er zijn schilders onder zijn voorouders, en zijn vader was dominee – hij noemt zichzelf zonder aarzeling ook een domineeszoon. Die ouders gaan ook op de foto, net als zijn vijf kinderen en ook enkele neven.

De inleiding duidt: „In mijn werk figureren voor wie het wil zien Johannes de Doper, Pontius Pilatus en Maria Magdalena. Zonde, mededogen, overgave, opstanding en geloof regeren mijn oog en oordeel.”

Nee, geen ironie dus. Telkens keer je terug naar de foto’s bekijken, op zoek naar Maria Magdalena of Pontius Pilatus. En het lukt Corbijn: zijn bijbel is vol uiteenlopende verhalen die aan betekenis winnen als je er opnieuw naar kijkt, op zoek naar de grote verhalen achter de beelden.