Yvette Broch bij de persdag van RTL-programma Expeditie Robinson in 2019.

Foto Patrick Harderwijk

Interview

Handbalster Yvette Broch wil niet naar Tokio vanwege strenge regels voor niet-gevaccineerden

Handbal Handbalster Yvette Broch (30) weigert zich te laten vaccineren tegen het coronavirus. Ze ziet af van deelname aan de Olympische Spelen omdat ze in Tokio volledig afgezonderd van het Nederlands team zou moeten leven. „Waarschijnlijk gaat mijn imago eraan.”

Als ze zich eind april weer bij het Nederlands handbalteam voegt, na een afwezigheid van bijna drie jaar in de sport die ze op het maniakale af beoefende en daarbij ver over haar eigen grenzen ging, staat haar besluit al vast. Op Papendal organiseert de arts van de nationale ploeg een voorlichtingsbijeenkomst over het Pfizer-vaccin dat voor alle sporters van TeamNL beschikbaar wordt gesteld in aanloop naar de Olympische Spelen van Tokio. Maar Yvette Broch (30), ooit de beste cirkelloopster ter wereld, wil er niets van weten. „We hoeven niks”, zegt ze resoluut tegen de aanwezige journalisten. „Ik kies ervoor het niet te doen.”

Haar uitspraken over de prik halen de meeste kranten niet. Men wil vooral horen over ‘de nieuwe Broch’, de vrouw die, nadat ze in 2018 huilend haar succesvolle handbalcarrière had beëindigd omdat ze haar lichaam niet meer herkende, op een Grieks eiland ging wonen, in Frankrijk appels plukte, en van het leven leerde genieten zonder zichzelf in een moordend tempo over de kling te jagen.

Andere intensiteit

Eind vorig jaar keerde ze terug in de sport, bij Metz, de Franse club waar ze vier seizoenen had gespeeld. Maar niet meer met dezelfde intensiteit, de welhaast destructieve drang om te winnen, waaraan ze ook haar klasse op het veld te danken had, maar waar ze langzaam aan onderdoor was gegaan. Ze zou niet langer wakker liggen van een gemist schot, omdat ze leerde mild te zijn, en „lief voor mezelf”.

Reizend door een leven buiten de topsport had ze gezien wat er nog meer is naast een strikt regime van gezond eten, op tijd naar bed en het eindeloos bestuderen van videobeelden van de tegenstander. Ze werd niet langer opgejaagd door het perfectionisme dat haar in het handbal maar ook in de modellenwereld achtervolgde. „Ik nam niet klakkeloos dingen meer van mensen aan”, zegt ze nu. „Niet van trainers, coaches, fysiotherapeuten. Ik wilde voelen wat mijn waarheid is. En toen ben ik me wat dingen gaan afvragen. En daaruit is dit ook voorgekomen.”

Met ‘dit’ bedoelt ze haar scepsis voor het coronavaccin. Broch wilde weten wat ze in haar lichaam zou laten spuiten, zoals ze op een verjaardag ook wil weten wat er in een stuk taart zit. „Anders eet ik het niet.”

In wat ze als „mainstream media” aanduidt, hoorde ze naar haar smaak „bijna alleen maar één kant van het verhaal” – dat het vaccin deugt, dat het risico op bijwerkingen klein is. Dat was ook de boodschap van de medische staf van sportkoepel NOC-NSF. „Maar als handballer heb ik geen verstand van virussen en vaccinaties. Dus ben ik zelf wat dingen gaan onderzoeken en gaan kijken naar een alternatief geluid. Daardoor ben ik gaan twijfelen. Mijn lichaam is mijn tool. We weten helemaal niet wat het vaccin doet op lange termijn.”

‘Een gevoelig ding’

Als we Broch op dinsdag 4 mei telefonisch spreken, is ze nog terughoudend om haar verhaal te doen. Op één andere speelster na is ze de enige van het Nederlands team die de vaccinatie weigert. Bij haar ploeggenoten leidt dat niet tot verontwaardiging. „We respecteren elkaars keuze en we voeren er ook niet echt discussies over.”

Maar over de reacties van de buitenwereld maakt ze zich wat meer zorgen. „Ik weet dat het een gevoelig ding is”, zegt ze. „Ik verwacht dat veel mensen me niet zullen begrijpen. Waarschijnlijk gaat mijn imago eraan. Maar het feit dat ik mijn mening bijna niet durf te delen, is toch al heel naar? Als je als topsporter een andere mening hebt dan van je wordt verwacht, moet je oppassen. Dat vind ik heel heftig.”

Ze wil gezegd hebben dat ze niet per definitie tegen alle vaccinaties is, integendeel. Tijdens haar verre reizen heeft ze vaak genoeg prikken gehad. Maar daarvan wist ze dat ze uitvoerig op mensen getest waren. De ontwikkeling van het coronavaccin is haar te snel gegaan. Er is te veel onduidelijkheid over de effecten op de lange termijn, vindt zij. „Het is niet zo dat ik het wantrouw, maar ik kan er ook niet 100 procent achter staan. Dat gaat mij persoonlijk te ver. Ik wacht liever.”

Thuis heeft ze de steun van haar vriend, die er hetzelfde in staat. Met leden van haar familie heeft ze wel eens een discussie, en als iemand naar haar mening vraagt, geeft ze die.

Voet bij stuk

Half april krijgt NOC-NSF groen licht van het ministerie van VWS om alle olympische en paralympische sporters die zich voor Tokio plaatsten met voorrang in te enten met het Pfizer-vaccin. Broch peinst er niet over. In gesprekken met de bond wordt haar met klem geadviseerd het vaccin toch te nemen, zegt ze zonder tot in detail te willen gaan. „Ik ga niemand zwartmaken, maar het wordt mij wel heel moeilijk gemaakt. Officieel heb ik een keuze, maar eigenlijk heb ik geen keuze.”

Als het erop aankomt, is ze bereid Tokio te missen, zegt ze begin mei. „Ik stel mijn gezondheid boven de Spelen.”

Twee weken later heeft Broch „meerdere gesprekken” gehad met de teamarts en de manager van het Nederlands team. Daarin wordt haar „globaal” uitgelegd wat ze kan verwachten als ze voet bij stuk houdt. „Het komt erop neer dat ik straks in Tokio niet in openbare ruimtes mag komen. Ik moet apart eten en apart slapen en mag alleen met de rest van het team zijn bij trainingen, besprekingen en tijdens de wedstrijd. Volgens mij gaan ze van TeamNL de bondscoach adviseren om alleen gevaccineerde meiden mee te nemen. Eerlijk gezegd denk ik niet dat ik naar Tokio wil als het zo moet.”

Broch vindt dat er op deze manier van de Spelen weinig over blijft. „Het speciale gevoel met het team, met andere landen, kijken naar elkaars wedstrijden. Daar draaide het in Rio [Nederland werd vierde] om. En dat zal er in Tokio niet zijn. Daarnaast heb ik het gevoel dat ik aan de kant word geschoven omdat ik weiger me te laten vaccineren. Die druk wil ik helemaal niet dragen.”

Grieks eiland

Afgelopen maandag hakt ze de knoop door. De olympische voorbereiding op Papendal begint al bijna en ze heeft niet het idee dat het perspectief er beter op wordt. „Ik ben weer begonnen met handballen om plezier te hebben in de sport”, zegt ze. „Om te genieten, en alle emoties te voelen die daarbij horen. Maar omdat er strenge regels zullen gelden, helemaal voor niet-gevaccineerde atleten, valt dat emotionele deel weg. Daarom ga ik niet naar de Spelen.”

Ze heeft er vrede mee, zegt ze vanaf een Grieks eiland, waar ze meteen na de verloren finale om de Franse landstitel heen vloog. Ze zal er niet van wakker liggen als Oranje zonder haar straks een medaille wint. Omdat ze een tijd geleden besloten heeft alleen nog te doen wat goed voelt. Ze blijft dichtbij zichzelf, maakt haar eigen keuzes. En laat zich niet meer door anderen vertellen wat goed voor haar is.