‘Haast maken met herstelplan om chipgiganten naar Nederland te lokken’

Technologie De trage kabinetsformatie verlamt alle ambities om grote chipfabrikanten aan te trekken voor Nederland. De tijd dringt voor een herstelplan.

Chip van de Europese chipproducent NXP. Nederland heeft met de kostbare kennis van ASML en ASMI goede troeven in handen om chipfabrikanten te lokken.
Chip van de Europese chipproducent NXP. Nederland heeft met de kostbare kennis van ASML en ASMI goede troeven in handen om chipfabrikanten te lokken. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Nederland dreigt de mogelijke vestiging van een grote chipfabrikant als Intel, TSMC of Samsung mis te lopen. Ingewijden op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat waarschuwen dat de trage kabinetsformatie ervoor kan zorgen dat een ander EU-land erin slaagt om een chipfabriek van 15 of 20 miljard dollar ‘binnen te halen’. Om niet achter het net te vissen moet Nederland snel met een herstelplan komen, vertellen bronnen aan NRC.

Op dit moment worden de meest geavanceerde chips ter wereld alleen in Azië gemaakt. De EU wil ze graag op eigen bodem produceren, omdat een ongehinderde toevoer van chips cruciaal is voor de digitale infrastructuur en voor de ‘gewone’ industrie, zoals de fabricage van auto’s. Die sector kampt met een gebrek aan chips. Dit tekort houdt nog jaren aan, is de verwachting.

Lees ook: De autoindustrie hamstert chips alsof het toiletrollen zijn

Nederland heeft goede troeven om chipfabrikanten te lokken: ASML (lithografie) en ASMI (chemische processen) hebben kostbare hightech-kennis in huis. Bij Economische Zaken zouden ze graag een volwassen chipindustrie zien verrijzen langs de Duitse grens – maar dan wel aan de Nederlandse kant – langs techclusters in Eindhoven/Veldhoven, Nijmegen (NXP) en de TU Twente.

Het plan: een chipindustrie langs de Duitse grens – wel aan de Nederlandse kant

Voor zo’n plan kan het voor Nederland bestemde geld van het coronaherstelfonds van de EU worden ingezet (5,6 miljard euro). Maar zolang er geen nieuw kabinet is, is er geen herstelplan. Frankrijk en Duitsland toonden zich wel al bereid veel te investeren in de halfgeleidersector.

Zelfs al zou de formatie opschieten, dan nog kan het weken duren voor een nieuw kabinet de knoop doorhakt over het herstelplan, is de vrees.

De ontwikkelingen in de chipindustrie gaan nu erg snel: de fabrikanten overtroeven elkaar met plannen voor nieuwe fabrieken. Zo trekt TSMC de komende drie jaar 100 miljard dollar uit voor uitbreidingen. Europese chipfabrikanten als NXP en Infineon kunnen hun productieproces niet in korte tijd voorzien van de allernieuwste technologie. Daarvoor is expertise van elders nodig.

De Amerikaanse chipfabrikant Intel overweegt een nieuwe fabriek in Duitsland of de Benelux – dat biedt concrete kansen voor Nederland. TSMC (Taiwan) en Samsung (Zuid-Korea) hebben ook voorzichtig geroken aan uitbreiding in Europa. De EU concurreert echter met de VS. De regering-Biden heeft ruim 50 miljard dollar beschikbaar gesteld om geavanceerde chipproductie naar de VS te halen.

Chipfabrikanten azen op locaties die veel subsidie aanbieden. Zo vroeg Intel bijna 10 miljard dollar steun voor de eventuele aanleg van een fabriek van 20 miljard dollar.

De EU reserveert tientallen miljarden voor de chipindustrie, maar zoveel staatssteun is vanuit het oogpunt van mededinging ondenkbaar. Chipfabrikanten moeten zich in Europa willen vestigen omdat ze daar de economische noodzaak van zien. De overheid kan helpen met randvoorwaarden, zoals infrastructuur en kennisnetwerken. Eurocommissaris Thierry Breton (Digitale zaken) omschreef het tijdens een bezoek aan ASML vorige maand als „allianties sluiten”.