Opinie

Bij de deur draaien de politici hun pirouetjes

Petra de Koning

Mark Rutte stond op het Binnenhof tussen een groepje meisjes in gebloemde jurken en korte broeken, voor een foto. CDA-leider Wopke Hoekstra liep langs en Rutte riep: „Kom er ook bij joh!” Als Hoekstra er niet zo stijf en ongemakkelijk bij had gestaan, kon je denken dat er een dansoptreden zou beginnen: Rutte zette één been vooruit, net als de twee meisjes schuin voor hem.

Dat was deze dinsdagavond. Bij de Stadhouderskamer werden Rutte en Hoekstra opgewacht door informateur Mariëtte Hamer, ze praatten bijna twee uur. ’s Middags waren D66-leider Sigrid Kaag, Lilianne Ploumen van de PvdA en GroenLinks-leider Jesse Klaver al bij haar langsgeweest en de volgende ochtend was Gert-Jan Segers van de ChristenUnie aan de beurt. Rutte en Hoekstra waren er ook. Woensdagmiddag was Rutte er weer, deze keer met Ploumen en Klaver.

Segers vond het „politieke pirouetjes”. Na zíjn gesprek met Hamer zei hij dat hij genoeg „scènes” had gezien bij de deur van de Stadhouderskamer. Nu moest maar eens duidelijk worden wie met wie ging onderhandelen.

Hamer laat politieke leiders ook langskomen zonder dat iemand het ziet. Wat zich voor haar deur afspeelt is een voorstelling die sommige partijen dringend nodig lijken te hebben. CDA-kiezers: denk echt niet dat Hoekstra zomaar met twéé linkse partijen in een kabinet gaat zitten. Hij vindt dat „niet voor de hand liggen”, zei hij. VVD’ers: Rutte wil dat ook niet. Die zei: „Ik snap Hoekstra.” Ploumen en Klaver kwamen steeds samen naar buiten om te zeggen dat ze alleen samen in een kabinet stappen. Dat wil Kaag ook.

Zonder camera’s erbij horen ze bij GroenLinks en PvdA van andere partijen dat het zo nog een week of twee, drie kan doorgaan. En dat er dan onderhandeld kan worden. Bij VVD en CDA kun je horen dat hun achterban een voorkeur heeft voor ‘bestuurderspartij’ PvdA en een afkeer van GroenLinks. Maar dat Klaver, die graag wil meeregeren, nu heel ‘bestuurlijk’ overkomt. Daar maken ze bij VVD en CDA grappen over: zal hij in de formatieonderhandelingen afhaken bij de tiende, of pas bij de elfde kerncentrale die ze van hem eisen?

Want ook als GroenLinks en PvdA wél gaan meepraten: het is lang niet zeker dat het lukt. In 2003 kreeg CDA’er Joop Wijn met een lijst bezuinigingen, de ‘wijnkaart’, de PvdA van tafel - woedend. Bij de verkiezingen had de PvdA 19 zetels gewonnen, er kwam een kabinet van CDA, VVD en D66.

Wopke Hoekstra drinkt volgende week koffie met Joost Eerdmans van JA21. In het weekend na de verkiezingen had Rutte al gebeld met Eerdmans: hij wilde gaan zeggen dat een coalitie met JA21 ook kon, maar alleen als Eerdmans dat zag zitten. Eerdmans ziet het zitten.

Bij de Stadhouderskamer zal de voorstelling nog wel even doorgaan. Wil iemand dansen met Rutte?

Petra de Koning (p.dekoning@nrc.nl; @pdekoning) schrijft elke donderdag op deze plek een column.