Necrologie

Presentator Herman Stok (93) van Top of Flop overleden

Televisie Met ‘Tijd voor teenagers’ en ‘Top of flop’ bracht Herman Stok voor het eerst de popmuziek op televisie. Woensdag overleed hij op 93-jarige leeftijd.

Herman Stok als presentator van Top of Flop. KIPPA
Herman Stok als presentator van Top of Flop. KIPPA

De tafelbel en de autotoeter heeft Herman Stok zijn leven lang zorgvuldig bewaard. Het waren de attributen die hij hanteerde in Top of flop, het veelbekeken tv-programma dat hij vier seizoenen lang presenteerde, tussen 1961 en 1965. Die bel en die toeter wilde hij nooit meer kwijt, zei hij, omdat ze een grote symbolische waarde voor hem hadden – ter herinnering aan het programma dat zijn leven ‘een heel andere wending’ had gegeven.

Top of flop, afgekeken van het toenmalige BBC-succes Jukebox Jury, had een eenvoudige formule. De presentator draaide de nieuwste platen in een jukebox en vroeg vervolgens aan een panel van vier prominenten wat die ervan vonden. Als het panel enthousiast reageerde (‘top!’), schudde Stok het belletje heen en weer. Als de meerderheid negatief oordeelde (‘flop!’) kneep de presentator in de claxon. Méér gebeurde er niet. Maar daar stond tegenover dat Top of flop een van de eerste Nederlandse tv-programma’s was waarin het jongerenpubliek zijn eigen muziek te horen kreeg. ‘Tienermuziek’ heette dat genre toen; het woord ‘popmuziek’ bestond nog niet.

Herman Stok, die woensdag op 93-jarige leeftijd is overleden, presenteerde ruim veertig jaar lang tientallen radio- en tv-programma’s. Maar duidelijke toekomstplannen had hij aanvankelijk niet. Hij begon als boekhouder bij een groothandel in groente en fruit in Hilversum. Daar raakte hij in 1950 bij toeval in contact met omroepmedewerker Kees van Maasdam, die niet alleen zijn vaste vriend werd, maar hem ook tipte toen er bij de VARA een invalkracht nodig was. Toen Van Maasdam twee jaar geleden stierf, waren Stok en hij zeventig jaar samengeweest.

Bij de omroep kwam Herman Stok terecht op de afdeling jeugd- en jongerenprogramma’s. Toen de VARA in 1959 begon met Tijd voor teenagers, het eerste programma voor tienermuziek op de Nederlandse publieke radio, was hij degene die de benodigde interviewtjes met de tienersterren van die tijd maakte. En vanaf 1963 ging hij het programma ook zelf presenteren. Dat maakte hem tot een van de allereerste discjockeys van Nederland, hoewel hij zichzelf veel liever presentator noemde. Discjockeys waren in zijn ogen luidruchtig improviserende types, die zich te buiten gingen aan slordigheid. Zelf gaf hij de voorkeur aan correcte informatie in zijn programma’s – onder het motto: „Als je een jaartal wilt noemen, zoek dan van tevoren even het juiste jaartal op. In plaats van er een slag naar te slaan.”

Tijd voor teenagers en Top of flop maakten hem tot een Bekende Nederlander. „Als ik door de Kalverstraat liep,” zei hij later in Het Parool, „kreeg ik opeens hele hordes jonge meisjes achter me aan, zodat ik in een winkel moest schuilen.” In de loop van de jaren zeventig werd de radio weer zijn voornaamste werkterrein. Hij presenteerde veel licht-informatieve uitzendingen en wierp zich in allerlei programma’s op als pleitbezorger voor Nederlandstalige lichte muziek. In 1988, toen de VARA moest bezuinigen, maakten Stok en Van Maasdam gebruik van de VUT-regeling.

In 2009 deed Paul de Leeuw een poging Top of flop te laten herleven. Maar dat werd geen succes; de tijden waren voorgoed veranderd.