Reportage

De eerste slag om het Hoekse Kamp is gewonnen – en nu?

Recreatieoord Hoek van Holland De omstreden verkoop van het gemeentelijke vakantiepark is voorlopig stilgelegd. Maar de toekomst voor het Recreatieoord aan zee blijft onzeker. „Er hoeft niet zoveel te veranderen hier, het is immers al honderd jaar zo.”

Foto Ilvy Njiokiktjien

De bewoners van het Recreatieoord in Hoek van Holland hopen op een mooie zomer nu ze voorlopig kunnen blijven. Het zijn spannende maanden geweest van protest tegen de verkoopplannen voor het gemeentelijke vakantiepark.

Er wordt geschuurd, geschilderd, getuinierd én geluierd rond de 900 huisjes en 200 stacaravans. „In zo’n recreatiehuisje kun je veel creativiteit kwijt”, vertelt Yoek Kouwenhoven, woordvoerder van de recreanten, lopend over de paadjes van het vakantiepark. „De een houdt van strak, de ander van kneuterig.”

Na de zomer, met de avondvierdaagse, strandpret en bingoavonden, staat het Recreatieoord opnieuw op de politieke agenda. Blijft een van de oudste en laatste gemeentelijke vakantieparken in Nederland (1923) in een vergelijkbare vorm bestaan? Of verkoopt Rotterdam de ‘houten kampeerstad aan zee’ alsnog aan een commerciële recreatieonderneming?

De komende tijd voeren de recreanten, de gemeente Rotterdam en de gebiedscommissie Hoek van Holland overleg over een gezamenlijke toekomstvisie. Naar verwachting neemt de gemeenteraad na de zomer dan een definitief besluit. De vraag is of de bewoners en de gemeente tot een compromis kunnen komen.

Stenen kikkers

Voor Jan (74) en Elaine (70) Molders hoeft er niet zoveel te veranderen. Jan kocht het huisje veertig jaar geleden, voor 5.200 gulden – nu is het een veelvoud waard. ’s Winters wonen ze in een flat aan de A13, de rest van het jaar verblijven ze op het Recreatieoord. „We zijn hier rustig aan het recreëren, en hoeven verder niet zoveel”, zegt Jan, een gepensioneerd havenarbeider. Hun tuintje is gedecoreerd met keien, stenen kikkers en flora. Binnen in het huisje staan beeldjes, plastic bloemen en glaswerk. „Jan laat me mijn gang gaan”, zegt Elaine.

De saamhorigheid is groot op het Recreatieoord, vertellen Molders en Kouwenhoven. Als de kleinkinderen er zijn en de trampoline in de tuin staat, komen alle kinderen uit de buurt aanwaaien. „Net een buurtspeeltuin”, zegt Molders. „Als oudere dames alleen komen te staan, is er altijd wel iemand die tijd heeft om een stukje te schuren of de geiser schoon te maken.” Kouwenhoven: „Er is ook wel een facebookcultuurtje. Kinderfietsjes worden continue doorgegeven aan volgende eigenaren.”

Verlieslijdend

De eerste slag om de toekomst hebben de recreanten dit voorjaar glansrijk gewonnen. Oorspronkelijk wilde het college van burgemeester en wethouders de verkoop er vorig jaar in zeven weken voor Kerst doorheen loodsen. Het Recreatieoord lijdt verlies, de exploitatie is geen gemeentelijke kerntaak, en ‘het Kamp’ is toe aan modernisering, waren de redenen. Hoek van Holland moet verder een vierseizoenenbadplaats worden, het Recreatieoord is ’s winters nu vier maanden lang gesloten.

De recreanten zijn tegen omdat ze vrezen dat hun Kamp, zoals ze het park noemen, wordt omgevormd tot een luxe vakantieresort. Een nieuwe eigenaar zou hun huurcontracten na een jaar kunnen ontbinden om het terrein te herverkavelen. De recreanten verliezen dan niet alleen hun vakantiehuisjes, ook de economische waarde ervan. Sinds 2008 heeft de gemeente al twee keer eerder geprobeerd het Recreatieoord te verkopen. Steeds zijn de plannen gestrand na protest van de bewoners en door onvoldoende politiek draagvlak.

Ook afgelopen april moest het college het raadsvoorstel onder zware druk intrekken. De gemeenteraad was verontwaardigd dat de gemeente de recreanten drie dagen na de wintersluiting had overvallen met een brief over de beoogde verkoop.

Lees het artikel Rotterdam wil af van kampeerstad aan zee, maar de bewoners willen niet weg

Daarbij onthulde NRC dat de gemeente in stilte toen al maandenlang bezig was met de voorbereiding van een Europese aanbesteding. Er was een marktconsultatie geweest met onder meer de vakantieparkbedrijven Droomparken en Qurios, onderdeel van de Roompot Groep.

De Recreanten Advies Raad (RAR), die vast overleg heeft met de gemeente, was niet geïnformeerd en voelde zich gepasseerd door wethouders Said Kasmi (D66, toerisme) en Bas Kurvers (VVD, bouwen en wonen). Het nieuws was des temeer pijnlijk, omdat er vorig jaar nog 55 huisjes zijn gekocht voor gemiddeld 40.000 euro, volgens de recreanten. Een aantal zittende bewoners investeerde dat jaar nog tijd en geld in de verbouwing van hun huisje.

De recreanten voelen zich nu ook gesterkt door een concept-rapport van de gemeentelijke ombudsman Anne Mieke Zwaneveld. Zij concludeert hierin dat het college de recreanten te laat heeft geïnformeerd over de beoogde verkoop, niet transparant is geweest en als overheid niet behoorlijk heeft gehandeld.

In het concept-rapport schrijft zij: „De ombudsman vindt dat het college er niet goed in is geslaagd uit te leggen hoe het kon gebeuren dat er ambtelijk al anderhalf jaar voorbereidingen werden getroffen en dat in diezelfde periode het college recreanten forse investeringen liet doen zonder informatie over de verkoopplannen te geven, zelfs niet als daar expliciet naar werd gevraagd.” En later: „Dit is in het bijzonder wrang omdat het college van de investeringen op de hoogte was.”

In eigen beheer?

De gemeente laat nu verschillende toekomstmodellen voor het Recreatieoord juridisch onderzoeken. Als de gemeente eigenaar blijft, zouden de exploitatie en het beheer van het vakantiepark kunnen worden overgedragen aan bijvoorbeeld een stichting of vereniging van de bewoners, of een commerciële partij. Andere opties zijn eeuwigdurende erfpacht met of zonder aanbesteding in de markt, of tijdelijke erfpacht aan de recreanten via bijvoorbeeld een Vereniging van Eigenaren (VvE). Na een aantal jaren zou het Kamp dan alsnog afgestoten kunnen worden aan een externe partij.

De recreanten van het Kamp hechten aan de ‘kleinschaligheid’ van het vakantiepark.

Foto Ilvy Njiokiktjien

Aangespoord door de gemeenteraad laat het college daarbij ook onderzoeken hoe het de huidige recreanten kan tegemoetkomen. Met bijvoorbeeld een verblijfsgarantie voor een bepaalde periode, een maximale huurstijging, behoud van het „kleinschalige karakter” van het Kamp en „geen verhuur aan arbeidsmigranten”. Een belangrijke voorwaarde is ook een financiële vergoeding voor de huisjes, mochten de huurcontracten ooit worden opgezegd.

Veel bewoners zouden hun Kamp het liefst gezamenlijk zélf kopen – en dan voor een symbolisch bedrag van 1 euro, zoals gekscherend in de ludieke actiefilmpjes werd gezongen. In de campagne van de recreanten speelde acteur John Buijsman, bekend van Loenatik en De Marathon, een grote rol. Hij speelt het typetje van de 010Sherriff, die een opdracht uitzet om de historische, culturele en economische waarde van het vakantiepark te onderzoeken.

In aanloop naar de toekomstvisie hebben de recreanten ook zelf laten onderzoeken wat de wensen van de bewoners zijn. Het Rotterdamse bureau SKIM sprak zo’n zestig willekeurige mensen van het park en de aangrenzende camping om een goed beeld te krijgen. De voorlopige bevindingen staan – niet verrassend – haaks op het oorspronkelijke idee van een verkoop aan een commerciële partij en modernisering.

Niet in de schaduw

Van de recreanten hoeft het Kamp niet twaalf maanden per jaar geopend te zijn, winterweekenden zijn bijvoorbeeld een optie. Herverkaveling zou vrijwillig moeten zijn, tenzij het noodzakelijk is voor bijvoorbeeld de brandveiligheid; de vakantiehuisjes zijn dicht op elkaar gebouwd. Ook hechten de recreanten aan de oude bouwvoorschriften die „de kleinschaligheid” van het park waarborgen. Hou vast aan laagbouw – geen grote huisjes die de tuin van de buurman in de schaduw zetten.

De recreanten zien wel een béétje ruimte voor verandering (lees: verbetering). Zo zijn ze kritisch over het beheer door de gemeente: het beleid rond bouwvergunningen, verhuur en onderhuur, en het toezicht op huisjes en kavels. De recreanten zien ook mogelijkheden het park te verduurzamen en groener te maken. Naast het supermarktje mogen er ook iets meer voorzieningen bij: een slager, bakker, groenteboer of een restaurantje bijvoorbeeld.

„Mensen willen dus hoogstens wat snellere wifi of een extra eetgelegenheid waar je een biefstukje of sateetje kunt scoren”, zo vat woordvoerder Kouwenhoven het samen. En een beetje warmte op koude dagen. „Wij hebben toevallig een centrale verwarming aan laten leggen, het merendeel van de huisjes draait op een oud gaskacheltje of elektrisch kacheltje. Dat is in de winter niet zo fijn.”

Lees het opinie-artikel Uitverkoop van een recreatieoord

De kritiek op het beheer door de gemeente herkent hij. „Het is geen hogere wiskunde”, zegt Kouwenhoven. „Het voelt alsof de gemeente de boel laat verslonzen, totdat het zo ver is gekomen, dat het een argument wordt voor verkoop.” Als voorbeeld noemt hij ‘de stal’, het vervallen gebouw bij de slagbomen dat al jaren leegstaat. De gemeente liet verschillende horeca-uitbaters een poging doen het nieuw leven in te blazen – tevergeefs.

‘Er is geen contact’

Het college wil nog niet op het participatietraject vooruitlopen, mailt een woordvoerder. „Het is nu te vroeg hierop in te gaan”, schrijf hij. „Voorop staat dat er een oplossing komt die recht doet aan de belangen van de recreanten en aan de belangen van het dorp Hoek van Holland.” Desgevraagd: „Er is geen contact met Droomparken en Roompot.”

Ook PvdA-fractievoorzitter Co Engberts kan nog geen oplossingen schetsen, de coalitiepartij trekt wel een streep. „Ik kan geen uitkomst accepteren waarin de belangen van de bewoners onvoldoende gewaarborgd zijn.”

Ellen Verkoelen van oppositiepartij 50Plus kan zich voorstellen dat een tussenoplossing in zicht komt, waarin beide partijen zich kunnen vinden. Een zekere kwaliteitsslag voor het park, grotere percelen, „misschien wat duurzamere huisjes”. Verkoelen: „Hopelijk krijgen de recreanten de keuze hun perceel in erfpacht te kunnen overnemen, binnen nu en tien jaar. Sommige recreanten kunnen geen erfpacht betalen, die betalen dan gewoon hun 1.500 tot 2.000 euro kavelhuur per jaar.”

Gepensioneerd havenarbeider Jan Molders (74 jaar) en zijn vrouw Elaine Molders (70) op het Recreatieoord.

Foto Ilvy Njiokiktjien

Los van de toekomst blijft er sowieso discussie over de huidige noodzaak tot verkoop. Volgens de gemeente is het Recreatieoord niet rendabel en zijn er al enkele jaren exploitatietekorten, oplopend tot bijna 4,8 ton vorig jaar. Maar het heeft lang geduurd voordat de gemeente enige openheid gaf over de boekhouding en de recreanten vertrouwen de cijfers niet.

Ach, zucht gepensioneerd havenarbeider Jan Molders in zijn tuintje. Als het écht nodig is de boel financieel gezond te houden, kan de kavelhuur wel iets omhoog. Voor de rest blijft Molders met zijn hakken in het Hoekse zand staan: „Er hoeft niet zoveel te veranderen hier, het is immers al honderd jaar zo.”