Wachten op een storm van negen miljoen

Zap Omdat De vooravond met zomervakantie is, moest de mediaramptoerist tot laat op de maandagavond wachten tot de miljoenen van Sywert van Lienden besproken werden in een talkshow.

Op1 over de miljoenen die Sywert van Lienden opstreek met zijn monkapjesdeal.
Op1 over de miljoenen die Sywert van Lienden opstreek met zijn monkapjesdeal. Beeld BNNVARA

„Daar zit niks in”, zei de dierenarts terwijl ze haar arm weer uit de waterbuffel haalde. Hm. Dit kon De vooravond niet zijn. De publieke omroep heeft, zo bleek, om onnaspeurlijke redenen de actuele talkshow ingeruild voor De kleine boerderij, een realityserie over beginnende boeren; alsof de NPO1-kijker vanaf half juni door het EK niet al makkelijk aan zijn grastax komt.

Zonde van De vooravond, zeker maandag, de dag waarop de mediaramptoerist het al uren hoorde gonzen over de negen miljoen euro belastinggeld die de ondernemende opiniemaker Sywert van Lienden had opgestreken. Zelf had hij vorig jaar bij herhaling beweerd „zonder winstoogmerk” mondkapjes te importeren. Van Lienden, groot geworden in de opinieindustrie op televisie, vreesde door het opiniemonster opgegeten te worden. Hij verwachtte een verwoestende mediastorm, had hij getwitterd.

Dat werd wachten op de storm, maar niet in stilte. Ik moest de eerste aflevering van Romeinse tragedies (VPRO) nog terugkijken, het tot een stormachtige tv-serie bewerkte theaterstuk van Ivo van Hoves ITA. Shakespeare voelde al dadelijk behoorlijk Sywerts, met een toneel vormgegeven als een televisiestudio. Grootse teksten schalden door de ruimte: „Mijn eerzucht wordt niet meer door mijn eergevoel bedwongen.” Dat klonk als het moment waarop de filantroop besluit een BV op te richten om zijn pecunia weg te sluizen.

Saus van leugens

Gijs Scholten van Aschat speelde de strijder Gaius Marcius als een geweldenaar die ongevoelig was voor lof en nooit de indruk wekte dingen ‘om niet’ te doen. „Alsof ik het weinige dat ik deed geserveerd wil met complimenten in een saus van leugens.” Overigens werd hij in de boeien geslagen wegens minachting van het volk. Iets met graandistributie.

In Beau stond Beau van Erven Dorens kort stil bij de „negen miljoen, negen miljoen, katsjing!” van de mondkapjesmiljonair. Frits Wester, ooit voorlichter van het CDA, had geen zin om de co-auteur van het jongste partijprogramma te verdedigen. „Er is niets mis met geld verdienen, maar wees er eerlijk over. Hou op met dat ethische gelul. Wat een zak hooi.” Misschien had Wester ook naar De kleine boerderij gekeken.

Een mediastorm werd het niet, maar aan het eind van de maandagavond stak er bij Op1 toch een kille noorderbries op. „Het zou grappig zijn als het niet zo pijnlijk was”, vatte presentator Hugo Logtenberg de uitvluchten van Van Lienden samen. Twee journalisten van Follow the Money vertelden over hun primeur: hoe Van Liendens negen miljoen verscholen voor vreemde ogen was ondergebracht in een commanditaire vennootschap. De volle breedte van de eerder door De Volkskrant onthulde manipulaties kwam langs: de parade aan televisiefragmenten waarin Van Lienden zijn eigen goedertierendheid bezong, zijn poging om via partijgenoot Pieter Omtzigt een nieuwe winstgevende deal binnen te halen. Over Prins Constantijn, die Van Lienden aanvankelijk verdedigde, zei journalist Jan-Hein Strop: „Het is nu muisstil.”

Ondankbare volk

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken vond het ministerie van VWS belangrijker dan Van Lienden. Ze eiste inzicht in wat er aan vergelijkbare overeenkomsten was gesloten. Dat ministerie had zich beroepen op chaos en crisismanagement, maar daar had Kuiken geen geduld voor: „Een heel slecht excuus.” Sophie Hilbrand vroeg haar naar Van Liendens uitspraak dat, als de mediastorm zou meevallen, hij zijn geld een maatschappelijke bestemming zou geven. Kuiken: „Ik geloof er geen snars van.”

Ik dacht nog aan wat Gaius Marcius riep over het ondankbare volk van Rome: „Laat hen in mij zichzelf ontwaren!” Het had een apologie van Van Lienden kunnen wezen, al lijkt de vraag voorlopig wat hij in zijn eigen spiegel herkent.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.