Advocaat Liesbeth Zegveld staat de pers te woord na de uitspraak in de zaak van de families van Max Papilaja en Hansina Uktolseja. „Waar blijven al die leugens?”

Foto Sem van der Wal/ANP

Interview

‘Tegen militairen sta je met 10-0 achter’

Liesbeth Zegveld Advocaat nabestaanden

Het oordeel dat de staat niet onrechtmatig handelde door het doden van twee Molukse kapers, verbijstert advocaat Liesbeth Zegveld.

Advocaat Liesbeth Zegveld is dinsdagmiddag in alle staten. „Ik heb nooit een sterkere zaak gehad dan deze. Qua bewijs. En dan zegt het hof nog dat we het niet hebben kunnen bewijzen!”

In het Haagse Paleis van Justitie heeft de president van het gerechtshof net de eis afgewezen van de familie van twee Molukse treinkapers die in 1977 door mariniers werden gedood. Dat gebeurde bij de ontzetting van de trein die zij hadden gekaapt bij De Punt in Drenthe.

Max Papilaja en Hansina Uktolseja, de enige vrouwelijke kaper, werden zwaargewond door beschietingen van de trein. Maar ze werden gedood omdat mariniers meenden dat zij nog een gevaar vormden. Papilaja was de aanvoerder van negen Molukse jongeren die aandacht wilden voor hun ideaal van een onafhankelijke republiek der Zuid-Molukken. Zes van hen kwamen om het leven. Ook twee van de 54 gegijzelden in de trein werden gedood door kogels van het leger.

De families van Papilaja en Uktolseja menen dat de twee moedwillig zijn geëxecuteerd. Zij spanden daarom in 2014 een proces aan tegen de staat. In eerste aanleg bepaalde de rechtbank in 2018 al dat er onvoldoende bewijs was geleverd voor de stelling dat de kapers opzettelijk werden gedood.

„Dit betekent,” zegt Zegveld, die optreedt namens de families, „dat je in een zaak tegen militairen met 10 – 0 achterstand begint. Nee: we waren er niet bij. Maar op een gegeven moment moet je als rechter uit alle feiten en omstandigheden wel een conclusie durven trekken. Als je dat niet durft, hebben militairen vrij spel.”

Geeft u eens een voorbeeld.

„Een van de twee mariniers die op Hansina heeft gevuurd heeft gezegd dat hij dacht dat hij beschoten werd. Hij schoot dus uit zelfverdediging. En het hof gaat daarin mee. Maar het is feitelijk uitgesloten dat dat is gebeurd. Bij Hansina lag geen wapen. Dat is een objectief feit.”

Het hof spreekt over duisternis, rook, chaos en verwarring.

„De vraag is: waar ligt de grens aan militair geweld. Maar daar wordt geen antwoord op gegeven met dit arrest. Waar zijn de geluidsbanden in het arrest? In de kop van de trein horen we de commandant zeggen: „Schiet hem neer die vent.” Waar blijft dat? Een van de mariniers heeft gezegd dat hij een noise grenade heeft gegooid, maar op een foto hangt dat ding na afloop gewoon aan zijn uniform. Waar blijven al die leugens?”

U had echt een positieve uitkomst verwacht?

„Ja, we hebben geluidsopnames, stemmen zijn gekoppeld aan personen, vastgesteld is wie, waar, wanneer, welke wapens met welke munitie heeft gebruikt, wie welke letsels heeft opgelopen. Hoeveel meer bewijs heb je nodig? Waarom hecht het hof geloof aan mariniers die gezegd hebben dat die trein hartstikke donker was? Wie gaat daar naar binnen? Denk eens na! Dat is gewoon niet waar. De conclusie is dat er gewoon geen wil is om dit gedrag te toetsen.”

Het hof ging wel in op de kwestie welke kogel Max Papilaja had gedood.

„Ja, maar hoe doen ze dat? Het hof concludeert dat het uiteindelijk niet duidelijk is of die kogel in de trein is afgeschoten, met opzet, of van buiten kwam.”

Lees ook: Het businessmodel van advocaat Liesbeth Zegveld

Dan zegt het hof dat de bewijslast bij u ligt.

„Nou, dat hebben we gedaan: de marinier in kwestie heeft verklaard dat Max nog bewoog en dat hij hem toen zo heeft beschoten ‘dat hij niet hoefde te controleren of hij nog leefde’. Dat heeft hij gezegd. Dat betekent: ik schoot hem dood.”

Heeft deze uitspraak consequenties voor het wegen van het optreden van mariniers die op dit moment actief zijn?

„Ja, ik denk van wel. Uitgangspunt is kennelijk dat militairen altijd conform de regels handelen. Terwijl de Hoge Raad heeft gezegd dat zij militair handelen nog steeds toetst. Nou, dit is geen toetsing. En dat kun je niet wegschuiven door te zeggen dat het zo lang geleden gebeurd is. Dat is echt te makkelijk.”

Overweegt u tegen dit arrest in beroep te gaan?

„We hebben alles uitgehaald. Alles ligt er. Mogelijk gaan we naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Nou ja, goed, we gaan kijken of we daar nog energie voor hebben.”