‘Merendeel van grote omzetverliezen waarschijnlijk níét het gevolg van de coronacrisis’

Onderzoek door Financiën In meer dan de helft van de sectoren was omzetverlies waarschijnlijk níet het gevolg van de coronacrisis, zo wijst onderzoek uit.

Minister Hoekstra (Financiën) licht het steunpakket toe, mei 2021.
Minister Hoekstra (Financiën) licht het steunpakket toe, mei 2021. Foto Lex van Lieshout/ANP

„Onze zakken zijn echt heel diep en ik ben bereid om ze allemaal te legen”, zei Wopke Hoekstra in maart 2020. De coronacrisis was begonnen, de eerste lockdown was ingegaan en de minister van Financiën (CDA) wilde met genereuze staatssteun alles op alles zetten om bedrijven door de crisis heen te helpen.

Toen al was duidelijk dat de gigantische steunpakketten die het kabinet bedacht en verlengde ook bij bedrijven terecht zouden komen die amper onder de pandemie zouden lijden.

Lees ook: Wat gebeurt er met de miljarden uit het grootste steunpakket ooit?

De voorwaarde voor steun was generiek: elk bedrijf dat grote omzetverliezen leed, kwam automatisch in aanmerking voor de NOW-regeling. Maar in de economie zijn er áltijd winnaars en verliezers, pandemie of niet.

Hoeveel van de steun landde op de juiste plek – bij de zware verliezers van de coronacrisis? Voor het eerst is daarvan een schatting gemaakt, door ambtenaren van het ministerie van Financiën in een onderzoek dat dinsdag in economenblad ESB werd gepubliceerd. Conclusie: in twintig van de 29 economische sectoren was het merendeel van de grote omzetverliezen naar alle waarschijnlijkheid níét het gevolg van de coronacrisis.

Voor uitgeverijen en juristen was de balans in 2020 maar beetje slechter

Voor hun berekening maakten de ambtenaren een simpele vergelijking. Wat als we de bedrijfsresultaten per sector van coronajaar 2020 vergelijken met die van 2019, toen het coronavirus nog ver weg was en de economie een doodgewoon jaar doormaakte? Schoot het aantal bedrijven met omzetverliezen omhoog, of viel dat mee? Dat verschilt nogal, blijkt.

Horrorjaar voor vier sectoren

Voor vier sectoren was 2020 afgetekend een horrorjaar: de luchtvaart, het hotelwezen, de reisbureaus en de horeca. Voor uitgeverijen, juristen en architecten was de balans in 2020 daarentegen maar een beetje slechter dan in 2019. De meeste omzetverliezen in zulke sectoren, concluderen de auteurs, hadden vermoedelijk niets met het virus en de maatregelen te maken. Dat een deel van het steungeld nog kan worden teruggevorderd, is in de cijfers niet meegenomen.

De steunpakketten konden op Kamerbrede instemming rekenen: ze hielpen immers voorkomen dat werkgevers hun personeel massaal zouden ontslaan. Tegelijkertijd ‘bevroren’ ze de economie. Het aantal faillissementen was in 2020 erg laag: de steun hield ook bedrijven overeind die anders waren omgevallen. En uit ander onderzoek bleek dat 23 procent van de steun naar bedrijven ging die juist een hógere omzet hadden.

Nu de pandemie over haar hoogtepunt is, zwelt de discussie aan of het tijd is ook de steun af te bouwen. Maar nu nog even niet: vorige week kondigde het kabinet het vierde steunpakket aan, dat tot oktober loopt. De Kamer praat er woensdag over.